Câu 1:

Bài làm

Con người không sống một mình giữa thế giới này mà luôn gắn bó với thiên nhiên và muôn loài xung quanh. Vì thế, biết yêu thương vạn vật không chỉ là một phẩm chất đẹp mà còn là cách để con người hoàn thiện chính mình. Khi ta yêu thương cây cỏ, động vật, môi trường sống, ta sẽ có ý thức bảo vệ và giữ gìn chúng. Một cánh rừng được giữ lại, một con vật được bảo vệ hay chỉ đơn giản là không xả rác bừa bãi cũng là biểu hiện của lòng nhân ái. Yêu thương vạn vật còn giúp tâm hồn con người trở nên dịu dàng, bao dung hơn. Ngược lại, nếu con người sống thờ ơ, tàn nhẫn với thiên nhiên, hậu quả sẽ quay trở lại ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của chính chúng ta như ô nhiễm, thiên tai, biến đổi khí hậu. Vì vậy, mỗi người cần học cách sống chậm lại, biết trân trọng những điều nhỏ bé quanh mình. Yêu thương vạn vật cũng chính là yêu thương cuộc sống và tương lai của nhân loại.

Câu 2:

Bài làm

Trong nền thơ ca kháng chiến, “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm là một khúc ca vừa thiết tha yêu thương vừa đau đớn xót xa về quê hương Kinh Bắc. Qua đoạn thơ, tác giả đã khắc họa rõ nét sự đổi thay của quê hương trước và sau chiến tranh. Trước hết, quê hương hiện lên trong kí ức với vẻ đẹp thanh bình, trù phú và đậm đà bản sắc dân tộc. Đó là “lúa nếp thơm nồng”, là tranh Đông Hồ với “gà lợn nét tươi trong”, là “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Những hình ảnh ấy không chỉ gợi cuộc sống ấm no, yên vui mà còn thể hiện chiều sâu văn hóa truyền thống của vùng Kinh Bắc. Giọng thơ tha thiết, tự hào cho thấy tình yêu sâu nặng của nhà thơ đối với mảnh đất quê hương. Thế nhưng, từ khi chiến tranh ập đến, tất cả đã thay đổi. “Quê hương ta từ ngày khủng khiếp / Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn”. Những từ ngữ mạnh như “khủng khiếp”, “ngùn ngụt”, “hung tàn” đã tái hiện sự tàn phá dữ dội của chiến tranh. Cảnh vật tiêu điều: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy”. Những câu thơ ngắn, nhịp gấp gáp như những nhát cắt đau đớn vào tâm hồn người đọc. Không chỉ thiên nhiên bị tàn phá, mà đời sống con người cũng chìm trong cảnh chia lìa, tan tác: “Mẹ con đàn lợn âm dương / Chia lìa trăm ngả”. Hình ảnh tranh Đông Hồ vốn biểu tượng cho hạnh phúc nay trở thành nỗi ám ảnh mất mát. Câu hỏi xót xa “Bây giờ tan tác về đâu?” vang lên như tiếng kêu đau đớn cho số phận quê hương. Qua sự đối lập giữa quá khứ yên bình và hiện tại đau thương, Hoàng Cầm đã làm nổi bật nỗi xót xa, căm giận trước tội ác của kẻ thù, đồng thời thể hiện tình yêu quê hương tha thiết. Đoạn thơ không chỉ phản ánh hiện thực chiến tranh mà còn cho thấy sức sống mãnh liệt của tình yêu đất nước trong tâm hồn người nghệ sĩ. Chính tình yêu ấy đã trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn trong những năm tháng kháng chiến. “Bên kia sông Đuống” vì thế không chỉ là khúc hoài niệm về một miền quê bị tàn phá mà còn là bản cáo trạng đanh thép tố cáo chiến tranh và là lời khẳng định về giá trị bền vững của quê hương, dân tộc. Đọc đoạn thơ, ta càng thêm trân trọng hòa bình và ý thức giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của đất nước mình.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm. → Văn bản bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc, chiêm nghiệm về cách con người sống với thế giới.

Câu 2:

Nội dung: Văn bản thể hiện sự trăn trở về việc con người vô tình làm tổn thương thiên nhiên và cuộc sống xung quanh; từ đó nhắc nhở con người cần sống chậm lại, biết yêu thương, trân trọng và bao dung với vạn vật.

Câu 3:

Biện pháp tu từ trong đoạn (7): Điệp ngữ (“quen”). Phân tích: Từ “quen” được lặp lại nhiều lần: quen tha thứ, quen độ lượng, quen trầm mặc, quen chảy xuôi, quen nín lặng… → Nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nại, âm thầm chịu đựng của thiên nhiên và cuộc đời. → Làm nổi bật sự vô tâm của con người khi coi những điều tốt đẹp ấy là điều hiển nhiên.

Câu 4:

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì: → “Gai đâm” là hình ảnh ẩn dụ cho những va vấp, đau đớn trong cuộc sống. → Con người quen “xéo lên cỏ hoa” mà không ý thức mình gây tổn thương. → Chỉ khi bị đau, ta mới “giật mình”, nhận ra tổn thương là rỉ máu, từ đó biết sống cẩn trọng và nhân ái hơn. ⇒ Ý nghĩa: Đôi khi cần trải qua đau đớn để thức tỉnh lương tri.

Câu 5:

Bài học ý nghĩa nhất: Con người phải sống chậm lại, biết yêu thương và trân trọng mọi điều xung quanh; không vô tâm làm tổn thương thiên nhiên và người khác. Những va vấp trong cuộc đời giúp ta trưởng thành và sống nhân hậu hơn.