Lê Gia Bảo
Giới thiệu về bản thân
Tác giả Lê Đạt đã triển khai quan điểm này như sau:
Nhà thơ không phải là danh vị vĩnh viễn: Danh vị nhà thơ không được tạo ra một lần cho mãi mãi mà có thể bị tước đoạt nếu nhà thơ không chịu khó lao động với ngôn từ.
Quá trình lao động khắc nghiệt: Mỗi lần sáng tạo tác phẩm mới là một lần nhà thơ phải vật lộn với chữ nghĩa, phải "đổi bát mồ hôi lấy từng hạt chữ".
"Cuộc bầu cử chữ": Nhà thơ phải vượt qua "cuộc bỏ phiếu của chữ" khắc nghiệt, biến ngôn ngữ công cộng thành ngôn ngữ đặc sản, độc nhất của riêng mình để làm giàu cho tiếng mẹ đẻ.
Dẫn chứng từ các nhà văn, nhà thơ lớn: Tác giả dẫn ý kiến của các nhà văn, nhà thơ lớn trên thế giới như Edmond Jabès, Gide, Pessoa để củng cố cho lập luận của mình.
Tác giả đã đưa ra nhiều lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục để bảo vệ quan điểm "chữ bầu lên nhà thơ".
Lí lẽ:
Không có chức danh nhà thơ suốt đời; mỗi lần sáng tác là một lần nhà thơ phải "ứng cử" trước "cử tri chữ".
Cái trẻ, cái già của thơ ca không đo bằng tuổi tác mà bằng nội lực của chữ.
Nhà thơ cần sự khổ luyện, "một nắng hai sương, lầm lũi, lực điền trên cánh đồng giấy" thay vì dựa vào tài năng thiên bẩm.
Dẫn chứng:
Trích dẫn câu nói của danh họa Pi-cát-xô: "Người ta cần rất nhiều thời gian để trở nên trẻ".
Dẫn lời nhà thơ Pháp gốc Do Thái Ét-mông Gia-bét: "Chữ bầu lên nhà thơ".
Nhận xét nghiêm khắc về Vích-to Huy-gô (qua Gít-đơ hoặc Pét-xoa): "Vích-to nhiều lần tưởng mình là Huy-gô", ngụ ý thiên tài đồ sộ này cũng có lúc không được chữ tái cử.
Nhận xét:
Các lí lẽ và dẫn chứng rất chặt chẽ, đa dạng (từ hội họa, văn học Pháp, Bồ Đào Nha) và có tính thuyết phục cao, làm nổi bật luận điểm trung tâm.
Cách lập luận sắc sảo, sử dụng hình ảnh ẩn dụ độc đáo ("cử tri chữ", "cánh đồng giấy") giúp người đọc hiểu sâu sắc về sự khắc nghiệt và đòi hỏi của thi ca.
Ý kiến này đề cao sự lao động vất vả, kiên trì và cống hiến thầm lặng của người nghệ sĩ trong quá trình sáng tạo văn học.
Ý kiến so sánh người nghệ sĩ với người nông dân "một nắng hai sương", "lầm lũi, lực điền trên cánh đồng giấy" nhằm nhấn mạnh:
Sự cần cù, chịu khó, không quản ngại khó khăn, vất vả của nhà thơ trong việc tìm tòi, sáng tạo ngôn từ.
Quá trình sáng tác là một quá trình lao động miệt mài, gian khổ, đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian, công sức và tâm huyết.
"Đổi bát mồ hôi lấy từng hạt chữ" thể hiện sự chắt chiu, trân trọng từng từ ngữ, từng câu thơ; mỗi tác phẩm là kết quả của sự hy sinh, nỗ lực không ngừng nghỉ.
Tác phẩm văn học, vì thế, chứa đựng giá trị to lớn, là kết tinh của mồ hôi, nước mắt và trí tuệ của người nghệ sĩ.
Tác giả không mê những người làm thơ theo kiểu gọt giũa chữ nghĩa cầu kỳ, xa lạ với đời sống; ngược lại, ông ưa những người làm thơ bình dị, chân thật, xuất phát từ trái tim và cuộc sống.