C1:

Bài thơ Khán “Thiên gia thi” hữu cảm của Nguyễn Ái Quốc thể hiện rõ quan niệm tiến bộ về chức năng của thơ ca trong thời đại mới. Hai câu đầu cho thấy sự trân trọng của tác giả đối với thơ ca cổ điển, vốn nghiêng về việc ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên với hình ảnh núi, sông, khói, hoa, tuyết, trăng, gió. Tuy nhiên, tác giả không dừng lại ở sự thưởng thức thuần túy mà từ đó đặt ra yêu cầu mới cho thơ ca hiện đại. Hai câu thơ sau mang tính chuyển ý mạnh mẽ khi khẳng định thơ thời nay “nên có thép”, nhà thơ “cũng phải biết xung phong”. Hình ảnh ẩn dụ “thép” đã nhấn mạnh tinh thần chiến đấu, ý chí cách mạng cần có trong thơ ca. Qua đó, Nguyễn Ái Quốc đề cao vai trò xã hội của văn học: thơ không chỉ là nghệ thuật mà còn là vũ khí tinh thần phục vụ cách mạng, cổ vũ con người hành động vì dân tộc. Bài thơ ngắn gọn nhưng hàm súc, thể hiện tư tưởng nghệ thuật gắn liền với lý tưởng cách mạng cao đẹp của tác giả.

C2:

Văn hóa truyền thống là kết tinh của lịch sử, trí tuệ và tâm hồn dân tộc, được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Đó là những phong tục, tập quán, ngôn ngữ, trang phục, lễ hội, đạo lý làm người… tạo nên bản sắc riêng không thể hòa lẫn của mỗi quốc gia. Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa hiện nay, việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống càng trở nên cần thiết, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước. Trước hết, ý thức giữ gìn văn hóa truyền thống giúp giới trẻ hiểu rõ cội nguồn, từ đó hình thành lòng tự hào và ý thức trách nhiệm với dân tộc. Khi hiểu và trân trọng tiếng Việt, áo dài, các làn điệu dân ca, những ngày lễ truyền thống hay đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, người trẻ sẽ không dễ bị hòa tan trong làn sóng văn hóa ngoại lai. Văn hóa truyền thống chính là nền tảng để mỗi cá nhân định hình bản sắc, biết mình là ai giữa thế giới rộng lớn. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy một bộ phận giới trẻ còn thờ ơ, thiếu quan tâm đến văn hóa dân tộc. Không ít người sính ngoại, chạy theo trào lưu hiện đại mà xem nhẹ hoặc hiểu sai giá trị truyền thống. Một số phong tục đẹp bị lãng quên, tiếng Việt bị sử dụng tùy tiện, méo mó, các lễ hội truyền thống bị biến tướng theo hướng thương mại hóa. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống trong giới trẻ. Giữ gìn không có nghĩa là đóng khung hay bảo thủ, mà cần biết phát huy các giá trị truyền thống theo cách phù hợp với đời sống hiện đại. Giới trẻ có thể quảng bá văn hóa dân tộc thông qua mạng xã hội, sáng tạo nghệ thuật, thời trang, âm nhạc dựa trên chất liệu truyền thống; tham gia các hoạt động bảo tồn di sản, tìm hiểu lịch sử, văn hóa dân tộc. Khi văn hóa truyền thống được “thổi hồn” bằng hơi thở thời đại, nó sẽ trở nên sống động và gần gũi hơn với người trẻ. Bên cạnh đó, gia đình, nhà trường và xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục ý thức văn hóa cho thế hệ trẻ. Sự định hướng đúng đắn sẽ giúp người trẻ nhận ra rằng hội nhập không đồng nghĩa với đánh mất bản sắc, mà là tiếp thu có chọn lọc để làm giàu thêm giá trị văn hóa dân tộc. Tóm lại, ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người trẻ hôm nay. Khi biết trân trọng quá khứ, sống đúng với bản sắc dân tộc và sáng tạo trong hiện tại, giới trẻ sẽ góp phần xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đủ sức vươn mình trong thời đại hội nhập quốc tế.

Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt Đường luật. Câu 2. Bài thơ tuân theo luật bằng của thơ Đường. Câu 3. Biện pháp tu từ liệt kê (núi, sông, khói, hoa, tuyết, trăng, gió) làm nổi bật đặc trưng của thơ xưa: thiên về vẻ đẹp thiên nhiên, tạo cơ sở để so sánh với yêu cầu của thơ hiện đại. Câu 4. Vì trong hoàn cảnh đất nước đấu tranh cách mạng, thơ ca không chỉ để thưởng thức mà còn phải có tinh thần chiến đấu, cổ vũ con người hành động; nhà thơ phải gắn bó với thực tiễn cách mạng. Câu 5. Cấu tứ chặt chẽ, theo lối đối chiếu – chuyển hướng: hai câu đầu nói về thơ xưa, hai câu sau nêu quan niệm mới về thơ hiện đại, làm nổi bật tư tưởng cách mạng của tác giả.

C1:

Trong văn bản Nhà nghèo của Tô Hoài, nhân vật bé Gái hiện lên như biểu tượng của những đứa trẻ cùng khổ trong xã hội xưa. Bé là đứa trẻ nhỏ bé, gầy yếu, “xương sườn giơ hết cả ra”, cho thấy sự thiếu ăn, thiếu mặc và cuộc sống cơ cực kéo dài. Bé sống trong một gia đình nghèo túng, thiếu thốn cả vật chất lẫn sự chăm sóc đầy đủ. Cuộc đời bé gắn với nỗi nhọc nhằn, lam lũ dù tuổi còn rất nhỏ. Hình ảnh bé Gái chết một cách thương tâm càng khắc sâu số phận nghiệt ngã của trẻ em nhà nghèo: cái chết đến đột ngột, lạnh lẽo và đầy oan uổng. Nhưng chính trong khoảnh khắc ấy, em lại trở thành tấm gương phản chiếu nỗi lòng người cha: sự đau đớn, xót xa, bất lực của con người trước cảnh nghèo đói. Qua nhân vật bé Gái, Tô Hoài đã tố cáo xã hội cũ tàn nhẫn với người nghèo, đặc biệt là trẻ em; đồng thời khơi dậy lòng trắc ẩn và sự cảm thông dành cho những số phận nhỏ bé, yếu ớt bị bỏ quên trong cuộc đời.

C2:

Gia đình luôn được xem là cái nôi nuôi dưỡng, là điểm tựa tinh thần quan trọng nhất của mỗi con người. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, tình trạng bạo lực gia đình vẫn xảy ra ở nhiều nơi, để lại những hậu quả nặng nề đối với trẻ em – những người dễ bị tổn thương nhất. Bạo lực gia đình không chỉ là lời nói xúc phạm, những trận đòn roi hay hành vi cưỡng ép; đó còn là sự đe dọa, áp đặt, bỏ bê khiến trẻ bị tổn thương cả thể chất lẫn tinh thần. Những ảnh hưởng ấy không chỉ diễn ra trước mắt mà còn kéo dài đến suốt cuộc đời. Trước hết, bạo lực gia đình tác động tiêu cực đến sự phát triển tâm lý của trẻ. Trẻ sống trong môi trường có tiếng cãi vã, đánh đập thường xuyên cảm thấy sợ hãi, lo âu, mất an toàn. Các em dễ rơi vào trạng thái thu mình, trầm cảm hoặc trở nên cáu gắt, bạo lực theo. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ em chứng kiến bạo lực có nguy cơ gặp rối loạn tâm lý cao hơn bình thường, ảnh hưởng tới khả năng giao tiếp và xây dựng lòng tin với người khác. Thứ hai, bạo lực gia đình gây tổn hại đến sự phát triển nhân cách và cách ứng xử xã hội. Trẻ có thể học theo thói quen bạo lực từ người lớn, xem bạo lực như một cách giải quyết vấn đề. Điều đó làm tăng nguy cơ tái sản sinh bạo lực trong tương lai, biến đứa trẻ từng bị tổn thương thành người gây tổn thương cho người khác. Ngược lại, một số em bị bạo lực lâu ngày trở nên nhút nhát, mất tự tin, sợ hãi mọi quan hệ, đánh mất cơ hội phát triển bản thân. Thứ ba, bạo lực gia đình ảnh hưởng trực tiếp đến học tập và sức khỏe của trẻ. Những cú sốc tinh thần khiến trẻ mất tập trung, học lực giảm sút. Nhiều em phải bỏ học do bị đánh đập hoặc phải làm việc quá sức. Sức khỏe thể chất cũng bị đe dọa bởi những vết thương, suy dinh dưỡng hoặc rối loạn phát triển do sống trong môi trường căng thẳng kéo dài. Những ảnh hưởng ấy cho thấy bạo lực gia đình là “vết thương vô hình” nhưng vô cùng nguy hiểm. Để trẻ em được phát triển toàn diện, xã hội cần chung tay bảo vệ các em: nâng cao nhận thức của cha mẹ, tạo môi trường gia đình bình đẳng và yêu thương; tăng cường giáo dục kỹ năng sống; hoàn thiện pháp luật và đường dây hỗ trợ trẻ bị bạo hành. Mỗi người lớn cần hiểu rằng: một lời nói yêu thương có thể nuôi dưỡng tâm hồn, nhưng một hành động bạo lực có thể phá hủy cả tương lai. Trẻ em có quyền được sống an toàn, được yêu thương và được phát triển. Xây dựng gia đình không bạo lực chính là nền tảng của một xã hội nhân văn và tiến bộ.

Câu 1. Thể loại của văn bản Văn bản thuộc thể loại truyện ngắn. Câu 2. Phương thức biểu đạt chính Phương thức biểu đạt chính là tự sự (kết hợp miêu tả, biểu cảm). Câu 3. Tác dụng biện pháp tu từ Câu văn sử dụng so sánh: “xế muộn chợ chiều”. Tác dụng: Gợi hoàn cảnh nghèo khó, cuộc đời đã về “chiều” của hai vợ chồng. Thể hiện sự tàn tạ, cơ cực và bất lực của con người trước số phận. Tăng sức gợi cảm, làm nổi bật nỗi thương cảm cho cảnh đời lam lũ. Câu 4. Nội dung của văn bản Văn bản kể về nỗi đau của người cha nghèo Duyện khi đứa con chết đuối, qua đó phản ánh cuộc sống khổ cực, đói nghèo, tăm tối và đầy bất hạnh của những người dân nghèo. Câu 5. Chi tiết ấn tượng nhất và lí do Chi tiết: “Anh cõng xác con, chạy về.” Vì: Gợi cảm xúc xót xa, đau đớn tột cùng của người cha nghèo. Thể hiện tình thương con mãnh liệt dù cuộc sống khổ cực. Tạo dấu ấn mạnh về thân phận bất hạnh của người nghèo trong xã hội cũ.

C1:

So sánh nhân vật Thủy Tinh trong Sự tích những ngày đẹp trời và truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh Trong truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh, Thủy Tinh hiện lên như một vị thần hung bạo, cố chấp và hiếu chiến. Sau khi thua Sơn Tinh trong cuộc tranh tài, Thủy Tinh nổi giận làm mưa gió, dâng nước lũ để trả thù, trở thành biểu tượng cho thiên tai đe dọa đời sống con người. Nhân vật được khắc họa chủ yếu qua hành động chiến đấu và sự phẫn nộ, gần như không có chiều sâu nội tâm. Ngược lại, trong Sự tích những ngày đẹp trời, Thủy Tinh được khắc họa ở góc nhìn hoàn toàn mới: giàu tình cảm, biết yêu, biết đau và biết dằn vặt trước lỗi lầm của mình. Chàng không phải kẻ gây nạn lũ mà chỉ là người bất lực giữa tình yêu tuyệt vọng và trách nhiệm của thủ lĩnh. Thủy Tinh hiện lên đầy nhân tính, giàu hi sinh, luôn giữ trong tim nỗi nhớ Mỵ Nương đến suốt đời. Sự sáng tạo này khiến hình tượng Thủy Tinh trở nên sâu sắc, cảm động và gần gũi hơn. Qua sự so sánh, ta thấy việc tái hiện truyền thuyết theo cách hiện đại giúp mở rộng chiều sâu nhân vật, đặt con người vào trung tâm cảm xúc và nhân văn hơn.

C2:

Tình yêu là một trong những tình cảm đẹp đẽ nhất của con người. Khi yêu, chúng ta không chỉ khao khát nhận lại mà còn mong muốn được cho đi. Trong đó, sự hi sinh chính là biểu hiện sâu sắc nhất của tình yêu chân thật. Bàn về tình yêu mà thiếu đi sự hi sinh thì tình yêu ấy khó có thể bền vững và trọn vẹn. Vậy sự hi sinh có ý nghĩa như thế nào đối với tình yêu của mỗi người? Trước hết, hi sinh giúp tình yêu trở nên vững chắc và có chiều sâu. Ai cũng có những giới hạn và thiếu sót; vì vậy, tình yêu cần sự cảm thông, nhường nhịn và sẵn sàng đặt hạnh phúc của người mình yêu lên trước. Sự hi sinh có thể là những điều rất nhỏ: bớt đi cái tôi, lắng nghe nhiều hơn, chấp nhận thay đổi vì nhau. Những điều tưởng chừng giản dị ấy lại là sợi dây gắn kết bền nhất giữa hai trái tim. Thứ hai, sự hi sinh thể hiện giá trị nhân văn và vẻ đẹp tâm hồn của con người. Khi yêu mà biết nghĩ cho người khác, biết chịu phần thiệt về mình, ta không chỉ làm cho người yêu cảm nhận được tình cảm chân thành, mà đồng thời cũng làm đẹp chính trái tim ta. Sự hi sinh khiến tình yêu vượt lên trên cảm xúc cá nhân, trở thành sự sẻ chia, nâng đỡ và vun đắp. Một tình yêu như thế sẽ giúp con người trưởng thành, nhân hậu và bản lĩnh hơn. Thứ ba, sự hi sinh còn giúp tình yêu vượt qua thử thách. Trong cuộc sống đầy biến động, tình yêu không thể tránh khỏi những lúc khó khăn. Khi ấy, điều níu giữ hai người chính là sự bền bỉ và lòng sẵn sàng chịu đựng gian khổ vì nhau. Không có ai yêu mà không trải qua thử thách, nhưng nhờ hi sinh mà con người trở nên mạnh mẽ, thấu hiểu và trân trọng nhau nhiều hơn. Vì thế, hi sinh chính là phép thử của tình yêu chân thật. Tuy nhiên, hi sinh trong tình yêu không đồng nghĩa với việc đánh mất bản thân hay chịu đựng những điều vô lý. Hi sinh phải xuất phát từ tình yêu tự nguyện và tôn trọng lẫn nhau. Một sự hi sinh mù quáng, không có giới hạn có thể khiến con người đau khổ và đánh mất giá trị cá nhân. Vì vậy, tình yêu đẹp phải là tình yêu có hi sinh nhưng cũng có lí trí và sự cân bằng. Tóm lại, sự hi sinh là yếu tố không thể thiếu để tình yêu trở nên bền đẹp. Nó làm cho con người sống có trách nhiệm, biết yêu thương và biết cho đi. Khi biết hi sinh vì người mình yêu – một cách đúng đắn và lành mạnh – ta không chỉ mang lại hạnh phúc cho người khác mà còn xây dựng một tình yêu giàu nhân văn, trưởng thành và đáng trân trọng. Chính sự hi sinh đã tạo nên vẻ đẹp sâu thẳm nhất của tình yêu trong đời sống con người.

Câu 1. Thể loại văn bản → Văn bản thuộc thể loại truyện (truyện hiện đại khai thác chất liệu truyền thuyết, có yếu tố kì ảo/hoang đường). Câu 2. Ngôi kể → Văn bản được kể chủ yếu theo ngôi thứ nhất, người kể chuyện xưng “tôi” (Thủy Tinh). Câu 3. Nhận xét về cốt truyện → Cốt truyện được sáng tạo lại từ truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh, tập trung khai thác tâm trạng, nỗi đau, sự dằn vặt và tình cảm thầm kín của Thủy Tinh. → Truyện thiên về tâm lí, ít sự kiện, chủ yếu xoay quanh cuộc gặp gỡ cuối cùng giữa Thủy Tinh và Mỵ Nương. Câu 4. Một chi tiết hoang đường, kì ảo và tác dụng Chi tiết: “Thuồng luồng, Ba ba, cá Ngựa cùng muôn loài Thủy quái phẫn nộ dâng nước lên…”, hoặc “Những giọt mưa thu là Thủy Tinh đến thăm Mỵ Nương.” Tác dụng: Tạo màu sắc kì ảo đặc trưng của truyền thuyết. Khắc họa uy quyền và thế giới siêu nhiên của Thủy Tinh. Thể hiện nỗi nhớ, tình yêu chung thủy của Thủy Tinh dành cho Mỵ Nương một cách đẹp và cảm động. Tăng sức gợi và tính biểu tượng cho truyện. Câu 5. Chi tiết ấn tượng nhất và lí do Gợi ý trả lời ngắn: → Em ấn tượng nhất là chi tiết “Những giọt mưa thu trong vắt là Thủy Tinh đến gặp Mỵ Nương mỗi năm một lần.” Vì: Gợi hình ảnh đẹp, buồn và đầy chất thơ. Thể hiện tình yêu bền bỉ nhưng tuyệt vọng của Thủy Tinh. Làm mềm hóa hình tượng Thủy Tinh vốn bị xem là hung bạo trong truyền thuyết, khiến nhân vật trở nên nhân văn, sâu sắc hơn.

C1:

Qua văn bản Tôi kéo xe, Tam Lang đã bộc lộ mong muốn nhân văn sâu sắc đối với nghề kéo xe chở người trước Cách mạng tháng Tám 1945. Trải nghiệm một cuốc xe thực sự, tác giả thấm thía nỗi cơ cực, mệt nhọc đến kiệt sức của phu kéo. Những hình ảnh như “mất hết thịt ở gót chân”, “cổ nóng như ống gang”, “chỉ là một cái… nồi sốt de” cho thấy nghề kéo xe là công việc nặng nhọc, tàn phá sức khỏe và rút ngắn tuổi đời người lao động. Từ đó, Tam Lang mong muốn xã hội phải nhìn lại và thay đổi cách đối xử với những con người nghèo khổ này, để họ không còn bị coi thường, đánh đập, hay bị bóc lột một cách tàn nhẫn. Tác giả cũng ngầm mong muốn nghề kéo xe – một nghề phản tiến bộ và phi nhân đạo – cần được cải thiện hoặc xóa bỏ khi xã hội phát triển. Bằng giọng văn chân thực và giàu cảm xúc, Tam Lang lên tiếng bênh vực những thân phận “chết non” vì đói nghèo, đồng thời kêu gọi lòng thương người và sự tỉnh thức về công bằng xã hội.

C2:

Trong hành trình của mỗi con người, nỗ lực luôn được xem là yếu tố cốt lõi giúp ta trưởng thành và đạt được những mục tiêu quan trọng. Cuộc sống không bao giờ bằng phẳng, nhưng chính sự cố gắng bền bỉ sẽ giúp ta vượt qua thử thách, hoàn thiện bản thân và tạo dựng tương lai. Vì thế, nỗ lực mang một ý nghĩa sâu sắc và trở thành giá trị không thể thiếu đối với mỗi người. Trước hết, nỗ lực là chìa khóa giúp con người vượt khó. Những thử thách luôn xuất hiện: học tập căng thẳng, thi cử áp lực, công việc vất vả hay những biến cố bất ngờ. Người biết nỗ lực sẽ không lùi bước mà tìm cách đứng dậy sau thất bại. Sự cố gắng chính là sức mạnh tinh thần giúp ta kiên trì đến cùng, ngay cả khi kết quả chưa đến như mong muốn. Bằng nỗ lực, nhiều người đã vươn lên từ hoàn cảnh nghèo khó, bệnh tật hay thiếu thốn để trở thành người thành công. Điều đó chứng minh rằng nỗ lực có thể thay đổi số phận. Bên cạnh đó, nỗ lực còn giúp ta phát triển năng lực và hình thành phẩm chất tốt đẹp. Không ai sinh ra đã giỏi, nhưng ai cũng có thể trở nên tốt hơn mỗi ngày nếu kiên trì rèn luyện. Khi ta nỗ lực học hỏi, kỹ năng được nâng cao; khi ta kiên trì làm việc, ý chí được bồi đắp. Nỗ lực còn tạo nên sự tự tin vì ta hiểu rằng thành quả mình đạt được là nhờ chính bàn tay và trí óc của mình. Đây là nền tảng để con người sống có trách nhiệm và bản lĩnh hơn trước cuộc đời. Quan trọng hơn, nỗ lực đem đến cho con người niềm tin và ý nghĩa sống. Mỗi bước tiến, dù nhỏ, đều khiến ta cảm thấy cuộc sống có giá trị. Khi nhìn lại hành trình, ta nhận ra rằng những ngày tháng cố gắng đã giúp ta trưởng thành, biết trân trọng bản thân và biết ơn những khó khăn đã rèn luyện mình. Người nỗ lực luôn hướng về tương lai, không bi quan trước thất bại và không dễ dàng bỏ cuộc. Nhờ vậy, họ trở thành nguồn cảm hứng tích cực cho những người xung quanh. Tuy nhiên, nỗ lực cần đi kèm định hướng đúng đắn. Cố gắng mù quáng sẽ khiến ta kiệt sức, trong khi nỗ lực đúng cách sẽ giúp ta tiến nhanh hơn. Vì vậy, mỗi người cần đặt mục tiêu rõ ràng, rèn tính kỷ luật và không ngừng học hỏi để sự nỗ lực trở nên hiệu quả. Khi có mục tiêu và quyết tâm, nỗ lực sẽ trở thành sức mạnh bền bỉ dẫn dắt ta đi đến thành công. Tóm lại, nỗ lực có ý nghĩa to lớn trong cuộc sống bởi nó giúp ta vượt khó, phát triển bản thân và tìm thấy giá trị của chính mình. Dù xuất phát điểm có khác nhau, nhưng ai biết nỗ lực đều có thể tiến bộ và thay đổi tương lai. Mỗi chúng ta hãy nuôi dưỡng tinh thần cố gắng từng ngày, bởi nỗ lực hôm nay sẽ làm nên thành công của ngày mai.

C1: Văn bản thuộc thể loại ký (bút ký – phóng sự ghi chép trải nghiệm thực tế).

C2: Văn bản ghi lại trải nghiệm thực tế của tác giả khi giả làm phu kéo xe, tự mình kéo một cuốc xe và cảm nhận được sự cực nhọc của nghề.

C3: Câu văn dùng so sánh: “Ruột như vặn từ dưới rốn đưa lên” “Cổ nóng như cái ống gang” Tác dụng: Diễn tả chân thực, sinh động cảm giác đau đớn, kiệt sức, nóng rát của người kéo xe. Làm nổi bật sự nhọc nhằn, khổ cực đến mức cơ thể như “biến dạng”, “bốc lửa”. Gợi sự xót xa cho thân phận phu xe.

C4: Chi tiết: “Rồi tôi thấy tôi không phải là người nữa, chỉ là một cái… nồi sốt de.” → Gây ấn tượng vì nói lên sự mệt mỏi tột độ: người kéo xe bị vắt kiệt sức, nóng hừng hực như chiếc nồi hơi sắp nổ. Hình ảnh mạnh, tạo cảm giác thương xót cho kiếp lao động khổ sai.

C5: Tác giả bày tỏ sự thấu hiểu, cảm thông sâu sắc đối với nỗi vất vả của phu kéo xe; phê phán xã hội bóc lột sức lao động; đồng thời lên tiếng bênh vực những con người nghèo khổ luôn phải làm việc kiệt quệ và chết non.

C1:

Trong văn bản Lão hà tiện, Mô-li-e-rơ đã xây dựng nhân vật Ác-pa-gông như một biểu tượng điển hình của lòng tham và sự keo kiệt vô độ. Ác-pa-gông coi tiền là giá trị tuyệt đối, xem của cải quan trọng hơn hạnh phúc của con cái. Qua đoạn trích, lão hiện lên với nỗi ám ảnh bệnh hoạn về tiền bạc. Chỉ nghe tiếng chó sủa, lão lập tức tưởng có kẻ định lấy trộm tiền của mình. Khi bàn chuyện hôn nhân của Elise, điều duy nhất Ác-pa-gông quan tâm là “không của hồi môn”, lặp đi lặp lại như một cái máy, cho thấy sự mù quáng và ích kỉ tột độ. Lão sẵn sàng gả con gái cho một người già, không cần biết con có hạnh phúc hay không, miễn sao tiết kiệm được “một món to”. Thông qua nhân vật này, tác giả phê phán gay gắt những kẻ đặt lợi ích vật chất lên trên tình người, làm méo mó các giá trị đạo đức. Đồng thời, Ác-pa-gông cũng góp phần tạo nên tiếng cười châm biếm sâu sắc của hài kịch, giúp người đọc nhận ra sự nguy hiểm của lòng tham không đáy khi nó biến con người thành nô lệ của đồng tiền.

C2:

Benjamin Franklin cho rằng: “Tri thức là con mắt của đam mê và có thể trở thành hoa tiêu của tâm hồn.” Câu nói gợi ra ý nghĩa sâu sắc về vai trò của tri thức đối với cuộc sống và sự phát triển của mỗi con người. Đam mê giúp chúng ta có động lực để theo đuổi mục tiêu, nhưng tri thức mới là ánh sáng soi đường, là kim chỉ nam để những đam mê ấy trở nên đúng đắn, bền vững và mang lại giá trị thực sự. Trước hết, tri thức là “con mắt của đam mê” bởi nó giúp con người hiểu đúng, thấy đúng và lựa chọn đúng hướng đi. Một đam mê không dựa trên hiểu biết sẽ trở nên mù quáng, dễ khiến con người chạy theo những ảo vọng viển vông. Khi có tri thức, ta biết đánh giá năng lực bản thân, biết xác định mục tiêu phù hợp và biết cách biến đam mê thành hành động hiệu quả. Tri thức không chỉ mang đến thông tin mà còn rèn cho ta tư duy phản biện, khả năng suy xét, từ đó làm giàu thêm chiều sâu của đam mê. Nhờ có tri thức, đam mê không chỉ là cảm xúc nhất thời mà trở thành sự nghiệp lâu dài. Mặt khác, tri thức còn là “hoa tiêu của tâm hồn” bởi nó dẫn dắt con người sống có trách nhiệm, có mục đích và có ý nghĩa. Tâm hồn con người luôn chứa đựng những khát vọng tốt đẹp, nhưng nếu không được tri thức định hướng, ta dễ lạc lối giữa vô vàn cám dỗ. Tri thức dạy ta phân biệt đúng – sai, thiện – ác, và giúp ta đưa ra những lựa chọn nhân văn hơn. Một người có tri thức sẽ biết yêu thương, biết tôn trọng người khác và biết sống hài hòa với cộng đồng. Tri thức tạo nên chiều sâu tâm hồn, làm cho cuộc sống trở nên phong phú và giàu ý nghĩa hơn. Trong thực tế, rất nhiều người đã chứng minh rằng tri thức là nền tảng để đam mê thăng hoa. Những nhà khoa học theo đuổi nghiên cứu vì đam mê khám phá tự nhiên, nhưng chính tri thức đã giúp họ tìm ra các quy luật, sáng tạo ra những công trình vĩ đại. Những nghệ sĩ chỉ thực sự tỏa sáng khi đam mê được nuôi dưỡng bằng hiểu biết và kỹ năng chuyên môn. Ngược lại, không ít người thất bại vì theo đuổi đam mê thiếu suy nghĩ, không trang bị kiến thức, dẫn đến hoang phí thời gian và công sức. Đối với mỗi chúng ta, câu nói của Franklin là một lời nhắc nhở quan trọng. Muốn đam mê trở thành sức mạnh, ta cần không ngừng học hỏi, trau dồi tri thức mỗi ngày. Muốn tâm hồn không lạc hướng, ta cần để tri thức dẫn dắt, soi sáng những lựa chọn trong cuộc sống. Con đường thành công luôn bắt đầu từ sự kết hợp hài hòa giữa khát vọng và hiểu biết. Như vậy, tri thức không chỉ giúp đam mê sáng rõ mà còn làm chủ tâm hồn, định hướng cho nhân cách và hành động. Ai biết đưa tri thức vào đam mê và để tri thức làm hoa tiêu cho tâm hồn sẽ tìm được con đường đúng đắn, bền vững và đầy ý nghĩa trong cuộc đời.

Câu 1:

Tình huống kịch Tình huống kịch là: Ác-pa-gông muốn gả con gái Elise cho ông quý tộc già Angsenmơ vì không phải cho của hồi môn, còn Va-le-rơ (người yêu Elise) buộc phải phụ họa để tránh bị nghi ngờ.

C2: “Úi chà! Hình như có tiếng chó sủa. Có kẻ muốn lấy trộm tiền của mình chăng?”

C3:

Mục đích giao tiếp của Va-le-rơ Va-le-rơ vừa phải giả vờ tán đồng quan điểm keo kiệt của Ác-pa-gông để lấy lòng lão, vừa khéo léo nói đỡ cho Elise, nhắc đến tình cảm, sự hợp đôi, hạnh phúc lâu dài để ngăn cản cuộc hôn nhân ép buộc.

C4:

Hiệu quả nghệ thuật của việc lặp “Không của hồi môn” Khắc họa bản chất keo kiệt, ám ảnh vì tiền của Ác-pa-gông. Tạo yếu tố gây cười, phê phán thái độ coi tiền hơn cả hạnh phúc con cái. Làm nổi bật sự đối lập giữa lão và Va-le-rơ.

C5:

Nội dung:Đoạn trích phơi bày tính tham lam, keo kiệt và ích kỉ của Ác-pa-gông khi muốn gả con chỉ để khỏi mất của hồi môn; đồng thời thể hiện sự thông minh, ứng đối linh hoạt của Va-le-rơ và phê phán xã hội trọng tiền hơn tình người