Chào bạn, dưới đây là gợi ý thực hiện bài viết cho hai câu hỏi trong đề bài của bạn:

CÂU 1. NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (2.0 ĐIỂM)

Lời nhắn nhủ của Mark Twain: “Hãy tháo dây, nhổ neo và ra khỏi bến đỗ an toàn” là một lời thức tỉnh mạnh mẽ về thái độ sống chủ động và dấn thân. "Bến đỗ an toàn" chính là vùng thoải mái, nơi ta cảm thấy bình yên nhưng cũng là nơi kìm hãm sự phát triển và những cơ hội đột phá. Trong cuộc đời, nỗi đau lớn nhất không phải là thất bại sau khi đã cố gắng, mà là sự hối tiếc vì đã để vụt mất cơ hội do nỗi sợ hãi chi phối. Khi ta dám "nhổ neo", ta không chỉ khám phá được những giới hạn mới của bản thân mà còn tích lũy được vốn sống, bản lĩnh và kinh nghiệm – những thứ không bao giờ có được nếu chỉ đứng yên trên bờ. Thế hệ trẻ ngày nay đang sống trong một thế giới biến đổi không ngừng, nếu không can đảm đối mặt với sóng gió, ta sẽ mãi chỉ là những con thuyền cũ kỹ mục nát tại bến cảng. Tuy nhiên, rời xa vùng an toàn không đồng nghĩa với việc liều lĩnh mù quáng; đó phải là sự dấn thân có mục đích, có sự chuẩn bị về tri thức và kỹ năng. Hãy can đảm bước đi để khi nhìn lại sau hai mươi năm, ta có thể mỉm cười vì đã sống một cuộc đời rực rỡ và trọn vẹn, thay vì thở dài tiếc nuối cho những giấc mơ chưa kịp bắt đầu.

CÂU 2. NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (4.0 ĐIỂM)

Thạch Lam là nhà văn có biệt tài khơi gợi những rung động tinh tế từ những điều bình dị nhất. Trong truyện ngắn "Trở về", ông đã xây dựng thành công nhân vật người mẹ – một hình tượng điển hình cho tấm lòng bao dung, nhẫn nại và tình yêu con vô điều kiện, đối lập hoàn toàn với sự lạnh lùng, vô cảm của đứa con trai tên Tâm.

Trước hết, nhân vật người mẹ hiện lên với vẻ ngoài khắc khổ và già nua theo thời gian. Sự xuất hiện của bà gắn liền với hình ảnh "căn nhà cũ sụp thấp", "mái gianh xơ xác" và "tiếng guốc thong thả, chậm hơn trước". Bộ áo cũ kỹ bà mặc từ nhiều năm trước không chỉ cho thấy cái nghèo bền bỉ của vùng quê mà còn cho thấy sự tiết kiệm, chắt chiu của người mẹ để dồn tất cả cho con. Dù Tâm gửi tiền về hàng tháng, nhưng dường như người mẹ ấy chẳng hề tiêu xài cho bản thân; bà sống trong sự thiếu thốn vật chất nhưng lại dư thừa sự chờ đợi và hy vọng.

Tình yêu thương con của người mẹ được thể hiện qua những chi tiết cảm động. Khi nhận ra con sau sáu năm biệt tích, bà "ứa nước mắt", "cảm động đến nỗi không nói được", chỉ biết thốt lên câu hỏi nghẹn ngào: "Con đã về đấy ư?". Nỗi lo âu của bà vượt qua cả khoảng cách địa lý và sự cách biệt về tầng lớp: dù "quê mùa chả biết tỉnh thế nào", bà vẫn đau đáu nỗi lo khi nghe tin con ốm vào năm ngoái. Những câu hỏi săn sóc, những lời kể về chuyện làng xóm của bà không phải là sự phiền hà, mà là nỗ lực yếu ớt để kết nối lại sợi dây tình cảm đã bị đứa con cắt đứt từ lâu.

Đặc biệt, sự bao dung và lòng vị tha của người mẹ hiện lên rõ nét qua cách bà đón nhận sự dửng dưng của Tâm. Trước thái độ "lơ đãng", "qua loa lấy lệ" và sự "kiêu ngạo" khi đưa tiền của con, bà vẫn chỉ nhìn con bằng ánh mắt "âu yếm", "khẩn khoản" mời con ở lại ăn bữa cơm quê. Hành động "run run đỡ lấy gói bạc, rơm rớm nước mắt" của bà mang một ý nghĩa xót xa: bà khóc không phải vì có tiền, mà khóc vì sự xa lạ của đứa con mình rứt ruột đẻ ra nay đã trở thành một người khác hẳn. Đối với bà, tiền bạc không thể khỏa lấp được hơi ấm của tình cốt nhục.

Về nghệ thuật, Thạch Lam đã sử dụng lối viết trữ tình, sâu sắc, đi sâu vào khai thác thế giới nội tâm nhân vật qua những chi tiết biểu cảm đắt giá. Sự đối lập gay gắt giữa không gian "ẩm thấp" của ngôi nhà cũ với sự "giàu sang" giả tạo của Tâm; giữa sự "vồ vập, ân cần" của mẹ với sự "vội vàng, dửng dưng" của con đã tạo nên sức công phá mạnh mẽ vào tâm trí độc giả. Ngôn ngữ kể chuyện giản dị nhưng giàu sức gợi đã khắc họa thành công một người mẹ tảo tần, lấy sự nhẫn nại làm lẽ sống.

Tóm lại, qua nhân vật người mẹ trong đoạn trích "Trở về", Thạch Lam không chỉ ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng mà còn gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về sự băng hoại đạo đức của những đứa con "vong bản". Người mẹ ấy chính là hiện thân của bến đỗ bình yên, luôn dang rộng vòng tay đón đợi những đứa con lầm lạc, dù cái giá phải trả là sự cô đơn và những giọt nước mắt thầm lặng giữa biển đời mênh mông.

Câu 1. (0.5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2. (0.5 điểm)

Hai lối sống mà con người từng đôi lần trải qua được tác giả nêu trong đoạn trích:

- Lối sống buông xuôi, trì trệ, khước từ sự vận động.

- Lối sống chấp nhận sự an toàn trong thụ động, bỏ quên khát khao và ước mơ.  

Câu 3. (1.0 điểm)

- Biện pháp tu từ được sử dụng: So sánh.

- Tác dụng: Giúp người đọc có được hình dung cụ thể, sinh động về cuộc đời con người; đồng thời nhấn mạnh thông điệp, lời khích lệ của tác giả rằng chúng ta cần không ngừng vận động, nỗ lực để vươn xa hơn trong cuộc đời.  

Câu 4. (1.0 điểm)

- HS trả lời theo cách hiểu của bản thân và có lí giải hợp lí.

- Ví dụ: "Tiếng gọi chảy đi sông ơi" là một hình ảnh ẩn dụ thể hiện khát vọng sống mãnh liệt trong mỗi con người. Đó là lời thúc giục từ sâu thẳm bên trong, thôi thúc ta không ngừng tiến về phía trước, vượt qua sự trì trệ và vùng an toàn để khám phá những chân trời mới. Tiếng gọi ấy đại diện cho ý chí vươn lên, khao khát trải nghiệm và khẳng định bản thân, giống như dòng sông luôn chảy về biển lớn, không ngừng vận động để tìm đến những điều rộng lớn hơn, ý nghĩa hơn trong cuộc sống.

Câu 5. (1.0 điểm)

- HS rút ra bài học cho bản thân và đưa ra lí giải hợp lí.

- Ví dụ: Qua văn bản, em rút ra được bài học cho chính mình đó là cần biết sống chủ động, tích cực hơn, không ngừng vận động, nỗ lực vươn lên, vượt thoát khỏi vùng an toàn để có thể chạm tay đến thành công. Bởi cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi mỗi cá nhân vận động, không ngừng phát triển, giống như con sông cần chảy ra biển lớn, tuổi trẻ cần vươn xa để khẳng định bản thân. 

CÂU 1. NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (2.0 ĐIỂM)

Đề bài: Trình bày suy nghĩ về việc thấu hiểu chính mình.

Thấu hiểu chính mình là hành trình quan trọng nhất mà mỗi cá nhân cần thực hiện để chạm tay vào hạnh phúc và thành công. Đó không đơn thuần là việc biết tên tuổi, sở thích bề nổi mà là quá trình bóc tách từng lớp cảm xúc, nhận diện rõ ưu điểm để phát huy và đối diện với những khiếm khuyết để sửa đổi. Khi thấu hiểu bản thân, chúng ta sẽ xây dựng được một "la bàn nội tâm" vững chãi, giúp ta đưa ra những quyết định đúng đắn trước những ngã rẽ cuộc đời mà không bị cuốn theo những giá trị ảo hay kỳ vọng của người khác. Sự thấu hiểu cũng là liều thuốc chữa lành những bất ổn tâm lý; bởi chỉ khi biết mình thực sự cần gì, ta mới có thể bao dung với chính mình và thiết lập những mối quan hệ lành mạnh với xung quanh. Ngược lại, việc mù mờ về bản thân sẽ khiến con người dễ rơi vào trạng thái chênh vênh, lạc lối và sống một cuộc đời vay mượn. Tuy nhiên, thấu hiểu chính mình là một quá trình bền bỉ, đòi hỏi sự trung thực và lòng can đảm để đối diện với cả những góc tối trong tâm hồn. Tóm lại, thấu hiểu bản thân chính là chìa khóa vạn năng để mỗi người trẻ làm chủ vận mệnh và tỏa sáng theo cách riêng biệt nhất.

CÂU 2. NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (4.0 ĐIỂM)

Đề bài: Phân tích nội dung và nghệ thuật văn bản "Chuyện của mẹ" (Nguyễn Ba).

Trong dòng chảy của thơ ca Việt Nam, đề tài về người mẹ luôn là mạch nguồn cảm xúc không bao giờ cạn. Nếu như nhiều tác phẩm ca ngợi mẹ ở sự tảo tần, lam lũ, thì bài thơ "Chuyện của mẹ" của tác giả Nguyễn Ba lại khai thác một góc độ đau đớn nhưng vô cùng cao cả: sự hy sinh thầm lặng của người mẹ trong chiến tranh. Qua những dòng thơ đầy ám ảnh, tác giả đã dựng lên bức chân dung về một "Người Mẹ Việt Nam anh hùng" bằng xương bằng thịt với những nỗi đau thấu tận tâm can.

Về nội dung, bài thơ là lời kể nghẹn ngào về năm lần "chia li" trong cuộc đời mẹ. Mỗi lần chia ly là một lần mẹ tiễn biệt một người thân yêu ra đi vì độc lập dân tộc, và đau đớn thay, hầu hết họ đều không trở về. Chồng mẹ hóa thành "ngàn lau" nơi địa đầu Tây Bắc; con trai cả nằm lại dưới dòng Thạch Hãn; con trai thứ hai gửi thân xác nơi vườn cao su Xuân Lộc; con gái hiến dâng tuổi xuân làm "cây mốc sống" trên đường Trường Sơn. Những địa danh ghi dấu chiến tích cũng chính là những mảnh đất thấm máu và nước mắt của gia đình mẹ. Nhân vật "tôi" – người duy nhất trở về – cũng không vẹn nguyên mà mang trên mình thương tật vĩnh viễn: "đồng đội chôn trên đồi đất Vị Xuyên".

Nỗi đau của mẹ không chỉ dừng lại ở quá khứ mà còn kéo dài đến hiện tại. Đôi mắt mẹ loà đi vì khóc thương con, trái tim mẹ đau thắt khi lo cho đứa con thương binh không có người chăm sóc lúc mẹ qua đời. Hình ảnh mẹ "móm mém cười" ở cuối bài thơ khi nghe con trai an ủi không chỉ là nụ cười của sự mãn nguyện mà còn là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt, lòng vị tha và đức hy sinh vô bờ bến. Mẹ không còn là mẹ của riêng anh, mà mẹ đã trở thành "mẹ của non sông đất nước", là biểu tượng cho tinh thần dân tộc bất diệt.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do với nhịp điệu chậm rãi như lời kể chuyện, tạo nên sự gần gũi và chân thực. Ngôn ngữ thơ giản dị, mộc mạc nhưng giàu sức gợi (như "con sóng nát", "cây mốc sống", "loà khẽ sáng"). Đặc biệt, thủ pháp liệt kê kết hợp với các địa danh lịch sử (Tây Bắc, Thạch Hãn, Xuân Lộc, Vị Xuyên) đã cụ thể hóa những mất mát, hy sinh của một gia đình trong suốt chiều dài cuộc kháng chiến của dân tộc. Hình ảnh ẩn dụ "khoé mắt loà khẽ sáng mấy giọt sương" ở khổ cuối là một điểm sáng nghệ thuật, gợi lên vẻ đẹp tâm hồn thanh cao, vừa đau thương vừa lấp lánh niềm tin.

Tóm lại, "Chuyện của mẹ" là một bài ca bi tráng về người mẹ Việt Nam. Bằng sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa cảm xúc chân thành và hình tượng nghệ thuật độc đáo, Nguyễn Ba đã nhắc nhở chúng ta về cái giá của hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương và sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ vĩ đại. Bài thơ sẽ mãi còn đọng lại trong lòng độc giả dư âm về lòng biết ơn và sự trân trọng đối với thế hệ cha anh đi trước.

Câu 1. (0.5 điểm)

Kiểu văn bản: Văn bản nghị luận.

Câu 2. (0.5 điểm)

Vấn đề được đề cập đến trong văn bản: Sự nhìn nhận, đánh giá bản thân và người khác một cách khách quan, bao dung.

Câu 3. (1.0 điểm)

Những bằng chứng được tác giả đưa ra là:

- Bằng chứng 1: Câu ca dao “Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng/ Đèn ra trước gió được chăng hỡi đèn?/ Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn/ Sao trăng lại phải chịu luồn đám mây?”.

- Bằng chứng 2: Câu tục ngữ “nhân vô thập toàn”, “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn”.

Câu 4. (1.0 điểm)

- Mục đích: Thuyết phục người đọc cần có cái nhìn khách quan khi đánh giá người khác, tự nhìn nhận chính mình và có ý thức sửa đổi để phát triển.

- Nội dung: Qua câu chuyện về đèn và trăng, tác giả nhấn mạnh việc con người cần phải học cách nhìn nhận, đánh giá bản thân, người khác một cách khách quan, bao dung; quan trọng hơn là biết tự nhận thức để sửa đổi và phát triển.

Câu 5. (1.0 điểm)

Cách lập luận của tác giả trong văn bản rất chặt chẽ, thuyết phục vì:

- Tác giả đặt hai đối tượng “đèn” và “trăng” trong sự đối sánh để làm rõ ưu, nhược điểm của chúng.

- Tác giả sử dụng các bằng chứng quen thuộc, gần gũi trong cuộc sống người Việt như những câu ca dao, tục ngữ nhằm củng cố quan điểm về sự không hoàn hảo của “đèn”, “trăng”, cũng như sự không toàn vẹn của mỗi con người trong xã hội này, từ đó khơi gợi sự cần thiết của lòng bao dung và sự khách quan khi đánh giá.

- Tác giả đặt ra những câu hỏi gợi mở nhằm khơi gợi suy ngẫm của người đọc, thúc đẩy sự tự vấn và tự ý thức.

=> Từ việc phân tích câu ca dao, tác giả đã khái quát thành bài học sâu sắc về việc con người cần biết tự đánh giá bản thân để sửa đổi, phát triển. Đây là cách lập luận quy nạp, đi từ phân tích chi tiết đến kết luận tổng quát.

Câu 1: Cảm nhận về nhân vật cô Tâm trong truyện ngắn "Cô hàng xén" (Thạch Lam)

Nhân vật Tâm trong truyện ngắn "Cô hàng xén" là hiện thân tiêu biểu cho vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam truyền thống: đảm đang, chịu khó và giàu đức hy sinh. Qua ngòi bút tinh tế của Thạch Lam, Tâm hiện lên với một tâm hồn nhạy cảm và đầy tình yêu thương. Dù phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt là sự sa sút của gia đình, Tâm không hề oán trách mà lặng lẽ gánh vác trách nhiệm trên đôi vai mảnh dẻ. Hình ảnh chiếc đòn gánh "uốn cong" nhịp theo bước chân cô khi về đến làng cho thấy sự giao thoa giữa nỗi vất vả nhọc nhằn và niềm hạnh phúc bình dị. Đối với Tâm, gánh hàng xén không chỉ là phương tiện mưu sinh với "vốn liếng quý báu" ít ỏi, mà còn là sợi dây kết nối tình thân, là cách cô "kiếm lời nuôi các em, giúp đỡ cha mẹ". Hạnh phúc của cô thật giản đơn: là cảm giác "chắc dạ và ấm cúng" khi về đến nhà, là niềm vui khi nhìn các em chia nhau gói kẹo bỏng, là sự tự hào ng thầm lặng của một người chị chịu khó để các em được ăn học. Sự hy sinh của Tâm – từ bỏ sách vở để bước vào cuộc đời "chặt chẽ" – không khiến cô trở nên thô kệch mà trái lại, nó làm bừng sáng một nhân cách cao đẹp. Đoạn trích kết thúc bằng hình ảnh Tâm lại bước đi trong gió bấc lạnh nhưng với một tâm thế "dễ chịu và thêm can đảm", khẳng định sức mạnh của tình yêu gia đình đã tiếp thêm nghị lực cho người con gái bé nhỏ ấy giữa dòng đời gian truân.

Câu 2: Bài văn bày tỏ ý kiến về niềm tin vào bản thân của giới trẻ hiện nayTrong hành trình chinh phục những đỉnh cao của cuộc đời, có một hành trang quý giá hơn mọi bằng cấp hay tài sản, đó chính là niềm tin vào bản thân. Đối với giới trẻ hiện nay – những người đang sống trong một thế giới đầy biến động và áp lực – niềm tin vào chính mình không chỉ là điểm tựa tinh thần mà còn là động lực quyết định sự thành bại của mỗi cá nhân.

Niềm tin vào bản thân (hay lòng tự tin) là sự thấu hiểu về năng lực, giá trị của chính mình và tin tưởng rằng mình có thể vượt qua thử thách để đạt được mục tiêu. Trong thời đại 4.0, khi sự cạnh tranh trở nên gay gắt và các giá trị ảo trên mạng xã hội dễ khiến con người ta chao đảo, niềm tin này lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Trước hết, người trẻ có niềm tin vào bản thân thường mang trong mình tinh thần lạc quan và ý chí cầu tiến. Khi tin vào khả năng của mình, họ dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Thay vì lo sợ thất bại, họ coi đó là những bài học quý báu để hoàn thiện bản thân. Chúng ta đã thấy những bạn trẻ khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng, những vận động viên vượt qua chấn thương để chạm tới huy chương vàng, hay những sinh viên nghèo vượt khó. Điểm chung của họ chính là ngọn lửa lòng tin chưa bao giờ tắt, giúp họ đứng vững trước những luồng dư luận trái chiều hay những rào cản từ thực tại.

Hơn nữa, niềm tin vào bản thân giúp giới trẻ khẳng định được bản sắc cá nhân. Trong thế giới phẳng, việc rập khuôn hay chạy theo đám đông là rất phổ biến. Chỉ khi tin vào giá trị riêng biệt của mình, người trẻ mới đủ can đảm để đi con đường khác biệt, sáng tạo ra những giá trị mới và không bị hòa tan giữa đám đông. Niềm tin ấy là "màng lọc" giúp họ giữ vững lập trường, bảo vệ chính kiến và sống một cuộc đời ý nghĩa theo cách mình mong muốn.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa niềm tin vào bản thân và sự tự phụ, kiêu ngạo. Có một bộ phận giới trẻ hiện nay đang rơi vào cái bẫy của sự tự tin thái quá, ảo tưởng về sức mạnh của mình mà thiếu đi sự rèn luyện thực tế. Niềm tin chân chính phải dựa trên cơ sở của sự hiểu biết và nỗ lực không ngừng, chứ không phải là sự huyễn hoặc nhất thời. Ngược lại, cũng có nhiều bạn trẻ mắc "hội chứng kẻ giả mạo", luôn nghi ngờ năng lực của mình, dẫn đến sự thụ động, nhút nhát và bỏ lỡ nhiều cơ hội quý báu.

Để xây dựng và củng cố niềm tin vào bản thân, giới trẻ cần không ngừng học tập, trau dồi kiến thức và kỹ năng. "Tri thức làm ta tự tin, ngu dốt làm ta tự ti". Bên cạnh đó, việc rèn luyện bản lĩnh qua những trải nghiệm thực tế cũng là cách hiệu quả để chúng ta hiểu rõ giới hạn và tiềm năng của mình. Đừng để những lời phán xét hay những tiêu chuẩn của người khác định nghĩa giá trị của bạn.

Tóm lại, niềm tin vào bản thân là chìa khóa mở ra cánh cửa của sự thành công và hạnh phúc. Như một câu nói nổi tiếng: "Nếu bạn tin rằng bạn có thể, bạn đã đi được nửa chặng đường". Giới trẻ hãy luôn thắp sáng niềm tin ấy, bởi khi bạn tin vào chính mình, cả thế giới sẽ tin vào bạn.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên.

• Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm (bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người con dành cho mẹ).

Câu 2. Hình ảnh đời mẹ được so sánh với những sự vật, hiện tượng nào? Trong đoạn trích, cuộc đời mẹ được so sánh với:

• Bến vắng bên sông: Nơi đón nhận những con thuyền tránh gió.
• Cây (tự quên mình trong quả): Sự hy sinh thầm lặng.
• Trời xanh (nhẫn nại sau mây): Sự bao dung, kiên trì.
• Con đường nhỏ: Dẫn về bao tổ ấm.

Câu 3. Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ "Quả chín rồi ai dễ nhớ ơn cây" và tác dụng.

• Biện pháp tu từ: Ẩn dụ (hình ảnh "quả" chỉ thành quả, sự trưởng thành của con cái; "cây" chỉ sự nuôi dưỡng, hy sinh của mẹ). Ngoài ra còn có sắc thái của một câu hỏi tu từ đầy suy ngẫm.
• Tác dụng: * Làm cho câu thơ thêm sinh động, giàu hình ảnh và sức gợi cảm.
• • Nhấn mạnh sự hy sinh thầm lặng, quên mình của người mẹ: mẹ dành tất cả tinh túy cho con nhưng không bao giờ đòi hỏi sự đền đáp.
  • Thể hiện thái độ phê phán nhẹ nhàng trước sự vô tâm của con người, đồng thời nhắc nhở mỗi người về lòng biết ơn đối với đấng sinh thành.

Câu 4. Cách hiểu về nội dung hai dòng thơ: "Con muốn có lời gì đằm thắm/ Ru tuổi già của mẹ tháng năm nay." Hai dòng thơ thể hiện tâm nguyện và tình cảm sâu sắc của người con đối với mẹ:

• Sự thấu hiểu: Con nhận ra những nhọc nhằn, hy sinh của mẹ suốt cuộc đời và nỗi cô đơn khi tuổi già ập đến.
• Lòng hiếu thảo: "Lời đằm thắm" và "ru tuổi già" là biểu tượng cho sự chăm sóc, vỗ về, an ủi về mặt tinh thần. Con mong muốn được bù đắp, đem lại sự bình yên và hạnh phúc cho mẹ trong những năm tháng cuối đời để mẹ không còn cảm thấy lẻ loi.

Câu 5. Bài học rút ra cho bản thân từ đoạn trích. Từ đoạn trích, mỗi chúng ta có thể rút ra những bài học ý nghĩa:

• Bài học về lòng biết ơn: Phải luôn trân trọng, ghi nhớ công ơn sinh thành và dưỡng dục như trời biển của cha mẹ.
• Bài học về sự thấu hiểu: Cần biết quan tâm, lo lắng cho cha mẹ ngay từ bây giờ, đừng đợi đến khi quá muộn mới nhận ra sự hy sinh của người.
• Bài học về hành động: Hãy dành tình cảm "đằm thắm", những lời nói yêu thương và sự chăm sóc thiết thực để báo hiếu, trở thành "tổ ấm" bình yên cho mẹ cha khi về già.

Câu 1: Ý nghĩa của tính sáng tạo đối với thế hệ trẻ hiện nay

Trong kỷ nguyên số và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, tính sáng tạo không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yếu tố cốt lõi quyết định sự thành công của thế hệ trẻ. Sáng tạo trước hết giúp người trẻ thoát khỏi những tư duy lối mòn, biết cách tìm ra giải pháp tối ưu cho những vấn đề phức tạp trong cuộc sống và công việc. Nó là "chìa khóa" để mở ra những cánh cửa mới, giúp các bạn khẳng định bản sắc cá nhân và giá trị riêng biệt giữa một thế giới đang dần bị bão hòa bởi những thứ rập khuôn. Bên cạnh đó, tinh thần sáng tạo còn thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng; những ý tưởng đột phá của thanh niên chính là động lực cho sự tiến bộ về khoa học, công nghệ và nghệ thuật. Một người trẻ giàu sức sáng tạo sẽ luôn giữ được thái độ chủ động, không ngại dấn thân và có khả năng thích nghi cao trước mọi biến động. Tuy nhiên, sáng tạo không đồng nghĩa với sự dị biệt vô nghĩa, mà cần gắn liền với đạo đức và giá trị thực tiễn. Tóm lại, nuôi dưỡng trí sáng tạo chính là cách để thế hệ trẻ không chỉ làm chủ tương lai của chính mình mà còn góp phần xây dựng một xã hội văn minh, hiện đại.

Câu 2: Cảm nhận về con người Nam Bộ qua nhân vật Phi và ông Sáu Đèo trong truyện "Biển người mênh mông"

Nguyễn Ngọc Tư từ lâu đã được mệnh danh là "người giữ lửa" cho hồn hậu đất phương Nam qua những trang văn nồng đượm vị phù sa. Trong truyện ngắn Biển người mênh mông, qua cuộc gặp gỡ tình cờ giữa chàng trai trẻ Phi và ông lão Sáu Đèo, tác giả đã khắc họa chân thực và xúc động vẻ đẹp tâm hồn của con người Nam Bộ: đó là sự bao dung, trọng tình trọng nghĩa và lòng thủy chung son sắt.

Trước hết, nhân vật Phi đại diện cho một thế hệ trẻ Nam Bộ lớn lên trong những vết xước của lịch sử và nỗi đau gia đình, nhưng vẫn giữ được bản tính thiện lương. Phi có một hoàn cảnh đáng thương: sinh ra trong sự nghi hoặc của người cha, sống trong sự ghẻ lạnh và thiếu vắng tình thương gắn kết. Dù mang vẻ ngoài có phần "lôi thôi", "xấp xãi", nhưng bên trong Phi là một tâm hồn vô cùng nhạy cảm và ấm áp. Anh không oán trách người mẹ bỏ mình đi bước nữa, cũng không thù ghét người cha lạnh lùng. Cách Phi chăm sóc bà ngoại, rồi sau đó nhận lời nuôi con bìm bịp cho ông Sáu Đèo — một người hàng xóm xa lạ — cho thấy một tấm lòng bao dung, sẵn sàng sẻ chia. Phi chính là hiện thân của tính cách "trọng nghĩa khinh tài", sống chan hòa và luôn mở lòng với những mảnh đời khốn khó xung quanh mình.

Nếu Phi là đại diện cho sức trẻ thì ông Sáu Đèo lại là hình ảnh điển hình của những lão nông Nam Bộ với cuộc đời gắn liền với sông nước, ghe xuồng. Ở ông Sáu, ta thấy hiện lên vẻ đẹp của sự thủy chung đến nao lòng. Chỉ vì một lỗi lầm thời trẻ, vì một câu nói nặng lời khiến vợ bỏ đi, ông đã dành suốt bốn mươi năm cuộc đời, dời nhà ba mươi ba bận để tìm kiếm bà. Hành động "lội gần rã cặp giò" chỉ để nói một lời xin lỗi cho thấy một nhân cách cao thượng, biết nhận lỗi và trân trọng tình nghĩa vợ chồng sâu nặng. Con người Nam Bộ của Nguyễn Ngọc Tư là thế, họ có thể nghèo về vật chất — tài sản chỉ vỏn vẹn bốn thùng các tông — nhưng lại giàu có vô biên về tình cảm. Sự tin tưởng tuyệt đối của ông Sáu khi gửi gắm niềm tin vào Phi ("Qua tin tưởng chú em nhiều") cũng cho thấy nét tính cách bộc trực, tin người và đầy nghĩa khí của người dân vùng kênh rạch.

Sự kết nối giữa Phi và ông Sáu Đèo trong căn nhà thuê chung vách đã tạo nên một hình ảnh ấm lòng về sự gắn kết giữa những con người xa lạ. Trong cái "biển người mênh mông" ấy, họ không hề lẻ loi vì họ biết nương tựa vào nhau bằng tình đồng loại. Ngôn ngữ Nam Bộ rặt nét địa phương như "qua", "cổ", "bẹo hàng", "tía"... cùng lối viết nhẹ nhàng nhưng thấm đẫm triết lý nhân sinh của Nguyễn Ngọc Tư đã làm nổi bật lên chất phác, thật thà của các nhân vật.

Tóm lại, qua nhân vật Phi và ông Sáu Đèo, Biển người mênh mông không chỉ là câu chuyện về những mảnh đời trôi dạt mà còn là bài ca về vẻ đẹp tâm hồn con người Nam Bộ. Họ có thể chịu nhiều thiệt thòi, trắc trở, nhưng lòng tốt, sự chung thủy và tình người thì luôn lấp lánh như nắng trên sông, sưởi ấm cho cả một vùng đất mênh mông sông nước.

Câu 1. Xác định kiểu văn bản của ngữ liệu trên.

• Kiểu văn bản: Văn bản thông tin (thuyết minh về một nét văn hóa/địa danh).

Câu 2. Liệt kê một số hình ảnh, chi tiết cho thấy cách giao thương, mua bán thú vị trên chợ nổi. Một số chi tiết thú vị bao gồm:

• Phương tiện: Nhóm họp bằng xuồng (ba lá, năm lá), ghe tam bản, tắc ráng, ghe máy. Các phương tiện len lỏi khéo léo giữa hàng trăm ghe thuyền mà hiếm khi va quệt.
• Cách rao hàng bằng "cây bẹo": Treo các loại hàng hóa (trái cây, rau củ) lên một cây sào tre cao để khách từ xa có thể quan sát thấy.
• Cách rao bán ghe: Treo một tấm lá lợp nhà lên cây bẹo để báo hiệu bán chính chiếc ghe đó.
• Âm thanh mời gọi: Sử dụng các loại kèn (kèn bấm tay, kèn đạp chân) hoặc tiếng rao lảnh lót, thiết tha của các cô gái bán đồ ăn vặt.

Câu 3. Nêu tác dụng của việc sử dụng tên các địa danh trong văn bản trên.

• Tạo độ tin cậy và tính xác thực: Việc liệt kê cụ thể các địa danh (Cái Bè, Cái Răng, Ngã Bảy, Ngã Năm...) giúp người đọc hình dung được phạm vi phổ biến rộng rãi của văn hóa chợ nổi.
• Cung cấp thông tin cụ thể: Giúp người đọc dễ dàng định vị, tra cứu hoặc lên kế hoạch tham quan nếu có nhu cầu.
• Thể hiện sự phong phú: Khẳng định chợ nổi là một hệ thống văn hóa đặc trưng trải dài khắp các tỉnh miền Tây chứ không chỉ riêng lẻ một vùng nào.

Câu 4. Nêu tác dụng của phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ trong văn bản trên. Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ trong văn bản bao gồm hình ảnh minh họa : Giúp văn bản sinh động, trực quan, giúp người đọc dễ dàng hình dung không gian sầm uất của chợ nổi.

Câu 5. Anh/Chị có suy nghĩ gì về vai trò của chợ nổi đối với đời sống của người dân miền Tây? Chợ nổi đóng vai trò cực kỳ quan trọng và đa diện:

• Về kinh tế: Là nơi tiêu thụ nông sản chủ lực, tạo sinh kế cho hàng ngàn hộ dân, là cầu nối giao thương quan trọng giữa các vùng trong điều kiện địa hình nhiều kênh rạch.
• Về văn hóa: Là "linh hồn" của miền Tây, lưu giữ những tập quán sinh hoạt, cách giao tiếp, ứng xử chân phương, mộc mạc và tài hoa của người dân vùng sông nước.
• Về du lịch: Là biểu tượng đặc sắc thu hút du khách trong và ngoài nước, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.
• Về tinh thần: Chợ nổi gắn liền với kí ức, tình cảm và niềm tự hào của người dân, tạo nên bản sắc riêng biệt không thể trộn lẫn của vùng đồng bằng sông Cửu Long.

CÂU 1: NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (Khoảng 200 chữ)

Phân tích đoạn trích "Con chim vàng" của Nguyễn Quang Sáng

Đoạn trích "Con chim vàng" của Nguyễn Quang Sáng là một bản cáo trạng đanh thép về sự bất công của xã hội cũ và sự vô cảm đến tàn nhẫn của con người. Truyện xoay quanh bi kịch của Bào – một cậu bé đi ở đợ bị ép buộc phải bắt con chim vàng cho cậu chủ nhỏ. Qua ngòi bút hiện thực sắc sảo, tác giả đã khắc họa sự đối lập gay gắt giữa sự sống mong manh của đứa trẻ nhà nghèo và thú vui ích kỷ của gia đình chủ. Hình ảnh Bào ngã từ trên cây xuống, máu và nước mắt đầm đìa nhưng bà chủ lại chỉ "tắc lưỡi" tiếc rẻ xác con chim chết là một chi tiết đắt giá, lột trần sự băng hoại đạo đức. Ở đó, mạng sống của một con người bị coi rẻ hơn cả một món đồ chơi. Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện kịch tính kết hợp với cách miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế đã giúp Nguyễn Quang Sáng khơi gợi niềm xót thương sâu sắc cho những thân phận bé mọn, đồng thời lên án mạnh mẽ thói hợm hĩnh, vô nhân tính của giai cấp bóc lột. Đoạn trích không chỉ là câu chuyện về một con chim mà là bài ca đau xót về nhân phẩm và quyền sống của trẻ em trong nghịch cảnh.

CÂU 2: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (Khoảng 600 chữ)

Ý nghĩa của tình yêu thương trong cuộc sống

Trong hành trình nhân sinh đầy nắng gió, nếu trí tuệ là ánh sáng dẫn đường thì tình yêu thương chính là ngọn lửa ấm áp sưởi ấm trái tim mỗi người. Tình yêu thương không chỉ là một danh từ trừu tượng, mà là sợi dây vô hình nhưng bền chặt nhất kết nối những tâm hồn, tạo nên sức mạnh diệu kỳ để con người vượt qua mọi nghịch cảnh.

Tình yêu thương là sự đồng cảm, thấu hiểu và sẻ chia giữa người với người. Nó có thể bắt đầu từ những cử chỉ nhỏ bé như một lời an ủi khi ai đó vấp ngã, một cái nắm tay chân thành, hay lớn lao hơn là sự hy sinh quyền lợi cá nhân vì hạnh phúc của đồng loại. Trong cuộc sống vốn dĩ lắm chông gai, tình yêu thương chính là "liều thuốc" quý giá nhất. Khi ta trao đi yêu thương, ta không chỉ mang lại niềm vui cho người nhận mà còn gieo vào tâm hồn chính mình hạt giống của sự thanh thản và hạnh phúc.

Ý nghĩa đầu tiên và quan trọng nhất của tình yêu thương là khả năng chữa lành. Một lời động viên đúng lúc có thể cứu rỗi một người đang đứng bên bờ vực của sự tuyệt vọng. Tình yêu thương làm dịu đi nỗi đau, xóa tan mặc cảm và tiếp thêm động lực để con người đứng dậy sau những thất bại. Hãy nhìn vào những trẻ em mồ côi, những người già neo đơn hay những nạn nhân của thiên tai; chính sự đùm bọc, tương thân tương ái của cộng đồng đã giúp họ tìm lại niềm tin vào cuộc sống.

Thứ hai, tình yêu thương là nền tảng cốt lõi của một xã hội nhân văn. Một xã hội không có tình thương sẽ trở nên lạnh lẽo, khô khan và đầy rẫy những toan tính, ích kỷ như hình ảnh mẹ con nhà chủ trong tác phẩm "Con chim vàng" của Nguyễn Quang Sáng. Ngược lại, khi tình thương được lan tỏa, sự đố kỵ và thù hận sẽ bị đẩy lùi, nhường chỗ cho sự đoàn kết và phát triển bền vững. Tình yêu thương biến người lạ thành người thân, biến những cá nhân riêng lẻ thành một khối thống nhất mạnh mẽ.

Tuy nhiên, tình yêu thương thực sự không phải là sự ban ơn hay lòng thương hại kẻ cả. Nó phải xuất phát từ sự tôn trọng nhân phẩm và tấm lòng chân thành. Yêu thương cũng cần có trí tuệ; đôi khi, sự bao che cho cái sai không phải là thương, mà là làm hại người khác. Tình yêu thương đúng nghĩa là giúp người khác nhận ra giá trị của bản thân và có thêm sức mạnh để tự mình bước đi trên con đường của chính họ.

Thật đáng buồn khi trong xã hội hiện đại, đôi khi sự vô cảm đang len lỏi vào từng ngõ ngách. Nhiều người mải mê chạy theo những giá trị vật chất hào nhoáng mà quên mất rằng niềm hạnh phúc chân thực nhất lại nằm ở sự kết nối tâm hồn. Những "chiếc bao" của sự thờ ơ cần được phá bỏ để hơi ấm của tình người có thể lan tỏa.

Tóm lại, tình yêu thương là món quà tuyệt vời nhất mà con người có thể trao tặng cho nhau. Mỗi chúng ta hãy học cách mở lòng mình, biết cho đi nhiều hơn nhận lại và trân trọng từng khoảnh khắc được sẻ chia. Bởi lẽ, đúng như nhà thơ Tố Hữu từng viết: "Có gì đẹp trên đời hơn thế / Người với người sống để yêu nhau". Khi tình yêu thương đủ lớn, thế giới này sẽ thực sự trở thành một chốn bình yên cho tất cả mọi người.

Câu 1 (0.5 điểm): Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

Câu 2 (0.5 điểm): Tình huống truyện của đoạn trích: Nhân vật Bào (đứa trẻ ở đợ) bị ép buộc phải bắt bằng được con chim vàng cho con trai chủ nhà (thằng Quyên). Cao trào của tình huống là khi Bào liều mình bắt được chim nhưng lại bị ngã từ trên cây xuống chấn thương nặng, dẫn đến cái kết đầy bi kịch khi sự sống của con người bị coi rẻ hơn xác một con chim.

Câu 3 (1.0 điểm):

• Ngôi kể: Ngôi thứ ba.
• Tác dụng: Giúp người kể chuyện có cái nhìn bao quát, khách quan và linh hoạt về toàn bộ diễn biến câu chuyện. Nó cho phép tác giả đi sâu vào miêu tả hành động, nội tâm của nhân vật Bào đồng thời khắc họa rõ nét sự tàn nhẫn, vô cảm của mẹ con chủ nhà, từ đó làm nổi bật chủ đề tư tưởng của tác phẩm.

Câu 4 (1.0 điểm): Ý nghĩa của chi tiết: “Mắt Bào chập chờn thấy bàn tay mẹ thằng Quyên thò xuống. Tay Bào với tới, với mãi, với mãi nhưng cũng chẳng với được ai.”

• Về nội dung: Thể hiện niềm hy vọng mong manh về sự cứu giúp của Bào trong cơn nguy kịch. Hành động "với tới" là bản năng sinh tồn, là khát vọng được quan tâm, được coi trọng như một con người.
• Về ý nghĩa phê phán: Tạo nên một sự đối lập đau đớn. Bào với tay tìm sự sống, tìm tình người, nhưng cái cậu nhận được chỉ là sự hụt hẫng vì bàn tay của bà chủ chỉ thò xuống để nhặt xác con chim. Chi tiết này tố cáo sự băng hoại đạo đức, sự vô cảm đến tàn nhẫn của giai cấp chủ nô/địa chủ đối với thân phận những đứa trẻ nghèo khổ.

Câu 5 (1.0 điểm):

• Nhận xét về nhân vật Bào: Bào là hình ảnh điển hình cho những đứa trẻ nghèo khổ, bị tước đoạt tuổi thơ trong xã hội cũ. Cậu bé hiền lành, nhẫn nhịn, chịu khó nhưng lại rơi vào bi kịch áp bức. Dù có ý thức phản kháng ("Quá căm tức thì chống lại") nhưng cuối cùng vẫn bị khuất phục bởi nỗi sợ hãi đòn roi và gánh nặng nợ nần của gia đình.
• Tình cảm, thái độ của tác giả:
• • Xót thương, đồng cảm: Tác giả dành niềm cảm thông sâu sắc cho số phận bất hạnh, đáng thương của Bào.
  • Phê phán, tố cáo: Lên án gay gắt sự bất công của xã hội cũ và sự tàn bạo, vô nhân tính của giai cấp bóc lột (mẹ con nhà chủ) khi coi mạng sống con người không bằng một món đồ chơi.