Bùi Thị Kim Huế
Giới thiệu về bản thân
Trong các trò chơi dân gian, cướp cờ luôn mang đến không khí sôi nổi và hào hứng. Đây là trò chơi giúp người tham gia phát triển cả thể chất lẫn tinh thần. Để trò chơi diễn ra đúng cách, cần có những quy tắc cụ thể.
Mỗi trận cướp cờ cần có hai đội chơi với số lượng bằng nhau. Người chơi đứng sau vạch xuất phát và được đánh số thứ tự. Ở giữa sân là vòng tròn nhỏ đặt cờ. Một người làm quản trò để điều khiển trò chơi.
Khi nghe hiệu lệnh gọi số, hai người tương ứng sẽ chạy lên tranh cờ. Họ có thể dùng chiến thuật để đánh lừa đối phương, tạo cơ hội giành cờ. Sau khi cướp được cờ, người chơi phải nhanh chóng chạy về đội mình. Nếu bị đối phương chạm vào trước khi về đích, lượt chơi đó sẽ bị tính thua.
Luật chơi yêu cầu người tham gia phải trung thực, không được gian lận hay gây nguy hiểm cho người khác. Những lỗi như chạy sai số, lấn vạch hoặc va chạm mạnh đều bị xử lý.
Trò chơi cướp cờ không chỉ giúp rèn luyện sức khỏe mà còn giáo dục ý thức kỷ luật và tinh thần đồng đội cho người chơi
Mỗi khi nhắc đến tuổi thơ làng quê Việt Nam, người ta thường nhớ tới hình ảnh những cánh diều chao nghiêng trên nền trời xanh biếc cùng tiếng sáo vi vu trong gió chiều.
Theo nhiều tài liệu lịch sử, cánh diều xuất hiện đầu tiên ở Trung Quốc cách đây hơn hai nghìn năm. Ban đầu, diều được dùng trong quân sự để truyền tin và đo khoảng cách. Khi du nhập vào Việt Nam, cánh diều dần trở thành trò chơi giải trí của người dân lao động. Từ những vật liệu đơn sơ như tre, giấy và dây mây, người dân đã tạo nên những cánh diều mang đậm bản sắc dân tộc.
Một con diều hoàn chỉnh gồm nhiều bộ phận khác nhau. Khung diều là phần quan trọng nhất, thường được làm bằng tre già vì tre vừa nhẹ vừa dẻo. Áo diều được làm bằng giấy hoặc vải mỏng để dễ đón gió. Ngoài ra còn có dây lèo giúp giữ thăng bằng và đuôi diều giúp diều bay ổn định hơn. Riêng diều sáo còn được gắn thêm những ống sáo làm từ tre hoặc nứa để tạo nên âm thanh đặc biệt.
Quy trình làm diều đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo. Người làm phải chọn tre thật kỹ rồi vót thành những nan nhỏ, đều và cân đối. Sau đó, các nan được buộc lại thành khung diều. Áo diều được cắt và dán cẩn thận sao cho không bị nhăn hoặc hở gió. Công đoạn cuối cùng là thắt dây lèo – yếu tố quyết định khả năng bay của diều.
Thả diều thường được tổ chức ở những nơi rộng rãi như đồng ruộng, bãi cỏ hoặc triền đê. Người chơi cần lựa chọn thời điểm có gió vừa phải để diều dễ bay. Khi thả, một người giữ diều còn người kia cầm dây chạy theo hướng ngược chiều gió. Khi diều đã lên cao, người chơi phải khéo léo điều chỉnh dây để giữ cho diều đứng yên giữa không trung.
Đối với người Việt Nam, thả diều không chỉ là trò chơi giải trí mà còn mang ý nghĩa tinh thần sâu sắc. Cánh diều tượng trưng cho khát vọng tự do, cho những ước mơ bay cao và bay xa của con người. Những tiếng sáo diều ngân vang giữa bầu trời còn gợi nên cảm giác thanh bình, yên ả của làng quê Việt Nam.
Ngày nay, dù có nhiều trò chơi hiện đại xuất hiện nhưng thả diều vẫn giữ được sức hấp dẫn riêng. Những lễ hội thả diều truyền thống vẫn được tổ chức ở nhiều địa phương nhằm bảo tồn nét đẹp văn hóa dân gian. Vì vậy, mỗi người cần có ý thức giữ gìn và phát huy trò chơi truyền thống giàu ý nghĩa này.
Trò pháo đất đã có lịch sử lâu đời, các câu truyện lưu truyền ở đồng bằng Bắc Bộ cho biết pháo đất được hình thành trong quá trình đắp đê ngăn lũ.
Hay truyền thuyết về lịch sử hội thi pháo đất ở xã An Thái, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình kể rằng năm 1288, trong khi đang đi đánh trận Bạch Đằng, con voi của Trần Hưng Đạo sa lầy ở khúc sông Hóa chảy qua đây. Nhân dân quanh vùng đã dùng đất ném xuống sông cho voi thoát lên. Từ đó, khi nông nhàn, nhân dân thường tụ tập diễn lại cảnh này và dần dần hình thành nên hội thi pháo đất. Cổ xưa hơn, truyền thuyết của người dân ở xã Hồng Phong, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương nói rằng trò chơi này có ở đây từ thời Hai Bà Trưng khi nữ tướng Lê Chân dùng pháo đất với mục đích nghi binh và chơi trong những ngày hội hè nhằm xua tan âm khí, dịch bệnh.
Công cụ để chơi pháo đất được làm từ các loại đất có độ quánh cao như đất sét, đất thịt... Pháo thường có dạng như hình cái chảo không có tay cầm hoặc hình bầu dục có thành dày hơn đáy với kích thước linh hoạt và nhiều khi phụ thuộc vào lượng đất nguyên liệu mà trẻ em kiếm được. Ở các lễ hội thi, pháo đất được chế tác rất to, gọi là mâm pháo và có thể dùng từ 20 kg đến 50 kg đất. Sân chơi thường là một mặt bằng càng phẳng càng tốt để vành pháo có thể tiếp xúc khít nhằm gây tiếng nổ to. Đất được sử dụng để nặn pháo nhiều lần do đó mặt bằng được làm sạch bụi để bụi không làm khô đất.
Kỹ thuật làm pháo đất: đất được làm tăng độ dẻo và nhuyễn bằng cách nhào nặn nhiều lần để khi nặn thì độ bền của thành hoặc đáy ở những chỗ có độ dày giống nhau tương đối đồng đều. Trường hợp đất quá khô phải cho thêm nước khi nhào, nặn. Độ dày của đáy phải ở mức độ phù hợp với diện tích của nó thì khi nổ mới tạo thành tiếng kêu to và vết phá ở đáy vừa phải. Vành của pháo đất phải được làm sao cho nó tạo thành một mặt phẳng có thể úp khít xuống mặt sân chơi. Ở những hội thi, khi làm pháo lớn, người ta làm vành pháo giống như cạp của rổ, rá.
Kỹ thuật nổ pháo: người chơi cho pháo nổ bằng cách cầm pháo theo cách đáy pháo tiếp xúc với lòng bàn tay rồi ụp mạnh xuống để vành pháo tiếp xúc với bề mặt sân chơi. Kỹ thuật này đòi hỏi độ chính xác cao để mặt phẳng của vành pháo tiếp xúc đều với bề mặt sân chơi mới có thể tạo ra tiếng nổ to, nếu góc tiếp xúc không chuẩn, pháo sẽ vón thành một cục đất chứ không nổ. Khi pháo đập xuống mặt sân chơi, áp suất cao của không khí trong lòng pháo khi bị nén sẽ phá vỡ đáy của nó tạo thành tiếng nổ.
Luật chơi pháo đất rất đơn giản, những người chơi sẽ được chia những phần đất đều nhau để làm quả pháo đất của mình. Những người chơi sẽ lần lượt cho pháo nổ, pháo của ai nổ to được coi là thắng cuộc. Ở các cuộc thi, pháo đất ngoài nổ to phải kèm theo yêu cầu vết phá ở đáy pháo càng rộng càng tốt. Ở một số địa phương (Tứ Kỳ - Hải Dương), kiểu chơi pháo này còn gọi là pháo Nồ (pháo Nồi). Pháo đất cũng có thể chia nhiều người chơi thành hai phe và cử đại diện cho pháo nổ.
Một loại pháo đất khác có hình bầu dục, thường do người lớn tuổi chơi thì khi chơi (gieo pháo), vành pháo sau khi nổ phải tách rời ra và nằm vắt ngang thân mà không bị đứt đoạn. Kết quả (thành tích) mà mỗi pháo thủ đạt được được tính là đội dài vành pháo bung ra, thường được đo bằng đơn vị "thước" (do từng địa phương quy định).
Trò chơi pháo đất không chỉ dừng lại là thú tiêu khiển cho trẻ con mà đã trở thành một nét đẹp văn hóa của dân tộc. Gìn giữ trò chơi pháo đất cũng là cách để mỗi người chúng ta bảo tồn văn hóa dân gian.