Trong tản văn "Giữa người với người", Nguyễn Ngọc Tư đã phơi bày trực diện và đầy xót xa những rạn nứt trong tình người dưới tác động của công nghệ và lối sống ảo. Bằng giọng văn tâm tình nhưng sắc sảo, tác giả đưa ra những dẫn chứng đầy ám ảnh: từ anh y sĩ dùng nỗi đau của bệnh nhân làm "mồi" câu tương tác, đến việc người ta thản nhiên "hôi của" mà lờ đi nạn nhân. Nghệ thuật sử dụng hình ảnh so sánh độc đáo như "cần câu", "mồi người" đã nhấn mạnh sự biến chất của đạo đức khi con người xem nỗi đau đồng loại là món hàng giải trí. Thông điệp của bài viết không chỉ dừng lại ở việc phê phán sự vô cảm, mà còn là lời cảnh tỉnh về sức mạnh tàn phá của mạng xã hội khi nó trở thành bức tường vô hình chia rẽ sự thấu cảm. Qua đó, Nguyễn Ngọc Tư nhắc nhở chúng ta cần phải nhìn nhận lại giá trị của lòng trắc ẩn, đừng để những "đồ chơi" công nghệ điều chỉnh hành vi và làm chai sạn đi trái tim vốn dĩ là "động vật cấp cao" của con người.

Xã hội càng hiện đại, con người càng có điều kiện để kết nối với nhau nhanh hơn qua internet. Thế nhưng, một nghịch lý đau lòng đang tồn tại: chúng ta gần nhau về khoảng cách địa lý nhưng lại xa nhau về tâm hồn. Sự thờ ơ, vô cảm đang trở thành một thứ "virus" nguy hiểm, âm thầm gặm nhấm những giá trị nhân văn tốt đẹp trong cộng đồng. Vô cảm là trạng thái trơ lì cảm xúc, không biết xúc động trước cái đẹp, cũng không biết phẫn nộ trước cái ác, và đặc biệt là thờ ơ trước nỗi đau của người khác. Đó là lối sống "đèn nhà ai nấy rạng", chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà quên đi trách nhiệm với cộng đồng. Trong không gian mạng: Thay vì giúp đỡ người gặp nạn, nhiều người lại thản nhiên cầm điện thoại chụp ảnh, quay phim để "câu like", "câu view" như anh y sĩ trong văn bản của Nguyễn Ngọc Tư. Những vụ "hôi của" khi xe tải gặp nạn, sự im lặng trước những hành vi bất công, hay đơn giản là sự dửng dưng của những người trẻ chỉ dán mắt vào màn hình điện thoại khi ngồi cạnh người thân. Lối sống hưởng thụ, không mục đích, không lý tưởng. Nhịp sống công nghiệp hối hả khiến con người chạy theo giá trị vật chất. Sự bùng nổ của mạng xã hội khiến các tương tác thực tế bị coi nhẹ. Sự ích kỷ, thiếu bản lĩnh trước những cám dỗ và sự thiếu hụt trong giáo dục lòng trắc ẩn từ gia đình, nhà trường. Sự vô cảm biến con người thành những "cỗ máy", làm rạn nứt các mối quan hệ xã hội. Nó tạo môi trường cho cái ác hoành hành vì "thế giới phải chịu tổn thất không phải vì sự hung bạo của những kẻ xấu, mà vì sự im lặng của những người tốt". Một xã hội vô cảm là một xã hội chết lâm sàng về mặt tâm hồn. Đừng để bản thân bị cuốn vào lời nguyền của sự vô cảm. Mỗi chúng ta cần học cách lắng nghe, thấu hiểu và sẻ chia. Một ánh mắt cảm thông, một bàn tay đưa ra lúc hoạn nạn hay đơn giản là sự tỉnh táo trước những thông tin tiêu cực trên mạng đều là những liều thuốc quý giá. Hãy nhớ rằng, dù công nghệ có tiến xa đến đâu, trái tim biết rung động vẫn là thứ duy nhất định nghĩa nên giá trị thực sự của con người.

Câu 1. Thể loại: Tản văn (hoặc tùy bút). Văn bản mang đậm cái tôi cá nhân, kết hợp giữa tự sự và trữ tình, suy ngẫm về những vấn đề nhức nhối của đời sống xã hội.

Câu 2. Đề tài: Sự vô cảm của con người trong xã hội hiện đại và mặt trái của mạng xã hội.

Câu 3. Các chi tiết liệt kê: người bán bắp luộc - nồi nước có pin đèn, giới hủ tiếu gõ - nước dùng chuột cống, chè bưởi - thuốc rầy.

Tác dụng:

Về nội dung: Nhấn mạnh sự lan truyền khủng khiếp và vô tội vạ của những tin đồn ác ý, tin giả trên mạng xã hội. Nó cho thấy sức tàn phá của "vũ khí ngôn từ" có thể trực tiếp triệt hạ sinh kế của những người lao động nghèo.

Về biểu cảm : Thể hiện thái độ xót xa, bất bình của tác giả trước thực trạng con người dễ dàng tin vào cái xấu, thích hùa theo đám đông mà quên đi sự kiểm chứng, gây ra những nỗi đau "tai bay vạ gió" cho người khác.

Câu 4.

Cái nhìn phiến diện: Con người ta chỉ nhìn thấy "vật chất" (giấy bạc bay, chai bia lăn lóc) – những thứ có lợi cho bản thân – mà hoàn toàn nhắm mắt làm ngơ trước "con người" (nạn nhân đang đau khổ, mất mát).

Sự xuống cấp của đạo đức: Lòng tham và tính tư lợi đã lấn át lương tâm. Thay vì cứu giúp người gặp nạn, người ta lại chọn cách "hôi của", trục lợi trên nỗi đau của đồng loại.

Câu 5.

Từ văn bản, chúng ta có thể rút ra những bài học sâu sắc:

Về lòng trắc ẩn: Hãy nhìn nhau như những con người có cảm xúc, biết đau đớn, thay vì xem nhau là công cụ để câu like hay "mồi người" cho những thú vui nhất thời.

Về trách nhiệm trên không gian mạng: Cần tỉnh táo trước thông tin, không tiếp tay cho những tin đồn ác ý. Sử dụng công nghệ một cách nhân văn, thay vì để điện thoại làm "bức tường vô hình" ngăn cách tình người.

Về lối sống: Biết dừng lại đúng lúc trước những cám dỗ của sự nổi tiếng ảo để giữ vững đạo đức nghề nghiệp và lương tâm con người.