Câu 1: Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích văn bản ở phần Đọc hiểu

Đoạn trích của Nguyễn Ngọc Tư là một tiếng chuông cảnh tỉnh đầy xót xa về sự băng hoại đạo đức và lòng trắc ẩn trong xã hội hiện đại. Bằng giọng văn đậm chất tự sự và những hình ảnh thực tế nhức nhối như việc "hôi bia", "chụp ảnh người tự vẫn", tác giả đã lột tả trực diện căn bệnh vô cảm. Nghệ thuật liệt kê các tin đồn thất thiệt làm tiêu tan sinh kế của người nghèo (bán bắp luộc, hủ tiếu gõ) không chỉ tạo nên sức nặng cho lập luận mà còn khơi gợi sự đồng cảm sâu sắc. Tác giả khéo léo chỉ ra rằng, trong kỷ nguyên số, con người dễ dàng bị cuốn theo tâm lý đám đông, sẵn sàng chà đạp lên nỗi đau của đồng loại chỉ vì sự hiếu kỳ ích kỷ. Thông điệp cốt lõi mà văn bản gửi gắm chính là sự lo ngại về một thế giới nơi con người "dễ tổn thương" nhưng lại đối xử với nhau một cách tàn nhẫn. Qua đó, Nguyễn Ngọc Tư nhắc nhở mỗi chúng ta cần nhìn lại bản thân, nuôi dưỡng lòng nhân ái để không trở thành những thực thể vô hồn giữa dòng đời hối hả.

Câu 2

Trong guồng quay hối hả của thế kỷ 21, khi những tòa nhà cao tầng mọc lên san sát và công nghệ kết nối toàn cầu, con người lại dường như đang dần xa cách nhau hơn. Một thực trạng đáng buồn đang âm thầm gặm nhấm xã hội chính là sự thờ ơ, vô cảm – căn bệnh của những trái tim lỗi nhịp yêu thương.

Vô cảm không đơn thuần là không có cảm xúc, mà là sự dửng dưng đến lạnh lùng trước những gì đang diễn ra xung quanh. Nó hiện hữu khi người ta sẵn sàng đứng chụp ảnh một vụ tai nạn để đăng lên mạng xã hội thay vì gọi cấp cứu, hay khi đám đông tranh nhau "hôi" những thùng bia đổ ra đường của một người tài xế đang khóc nghẹn. Như Nguyễn Ngọc Tư từng viết, sự đắn đo giữa việc cứu người và việc chụp ảnh làm quà cho mạng xã hội thật đáng sợ. Sự vô cảm biến con người thành những "cỗ máy" chỉ biết vận hành vì lợi ích cá nhân.

Nguyên nhân của thực trạng này một phần đến từ lối sống thực dụng và áp lực thành công khiến con người quên mất việc tu dưỡng tâm hồn. Sự bùng nổ của mạng xã hội cũng tạo ra một bức tường ngăn cách, nơi con người ẩn danh để phán xét và làm tổn thương nhau bằng những tin đồn độc hại. Khi lòng trắc ẩn bị thay thế bởi sự ích kỷ, xã hội sẽ trở nên lạnh lẽo và bất an.

Tuy nhiên, cuộc sống không chỉ toàn màu xám. Vẫn còn đó những hành động tử tế, những "bếp ăn 0 đồng" hay những người lạ sẵn sàng cứu người trong hoạn nạn. Để đẩy lùi sự vô cảm, chúng ta cần bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: một cái gật đầu chào, một lời hỏi thăm hay một bàn tay đưa ra đúng lúc. Giáo dục cần chú trọng hơn vào việc bồi đắp tâm hồn thay vì chỉ chạy theo điểm số.

Tóm lại, sự vô cảm là một hố đen có thể nuốt chửng những giá trị tốt đẹp của nhân loại. Chúng ta không thể thay đổi cả thế giới ngay lập tức, nhưng có thể thay đổi thái độ của chính mình. Hãy để trái tim được rung động, được đau cùng nỗi đau của đồng loại, bởi suy cho cùng, "nơi lạnh nhất thế gian không phải là Bắc Cực mà là nơi không có tình thương".

Câu 1: Xác định thể loại của văn bản.

• Thể loại: Tản văn (hoặc Nghị luận xã hội dưới hình thức tản văn).

Câu 2: Đề tài của văn bản này là gì?

• Đề tài: Sự vô cảm, thói hư tật xấu và sự xuống cấp về đạo đức, tình người trong xã hội hiện đại (đặc biệt là tác động tiêu cực của mạng xã hội và tin đồn thất thiệt).

Câu 3: Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong đoạn trích.

• Biện pháp liệt kê: "...người bán bắp luộc chết giấc với tin nồi nước luộc có pin đèn, cuối năm giới hủ tiếu gõ sập tiệm với tin nước dùng chuột cống. Mẹ em nấu chè dừa non bán, hổm rày lo rầu sợ mở báo thấy đăng tin chè bưởi có thuốc rầy..."

• Tác dụng:

• Về nội dung: Nhấn mạnh sự phổ biến và tính chất nghiêm trọng của những tin đồn ác ý. Nó cho thấy sức tàn phá của những thông tin sai lệch có thể dẫn đến việc phá sản, mất sinh kế của những người lao động nghèo.

• Về biểu cảm: Thể hiện thái độ xót xa, lo lắng của tác giả trước thực trạng con người dễ dàng tin vào những điều ác độc và sự nhẫn tâm của những người lan truyền tin giả.

Câu 4: Suy nghĩ về thực trạng đạo đức con người Việt Nam hiện nay qua hai câu văn nêu trên.

Hai câu văn về vụ cướp tiền (chỉ thấy tiền bay mà không thấy nạn nhân) và việc "hôi bia" gợi lên những suy nghĩ nhức nhối:

• Sự vô cảm và thực dụng: Con người đang quá coi trọng giá trị vật chất (tiền, đồ đạc) mà quên đi nỗi đau, sự khốn cùng của đồng loại.

• Tâm lý đám đông lệch lạc: Hành động "hôi của" cho thấy một bộ phận người dân thiếu tự trọng, thiếu lòng trắc ẩn, sẵn sàng trục lợi trên rủi ro của người khác.

• Sự xuống cấp của lương tâm: Khi sự hiếu kỳ và lòng tham lấn át khả năng thấu cảm, con người trở nên xa lạ và tàn nhẫn với nhau ngay trong cuộc sống đời thường.

Câu 5: Những bài học rút ra từ văn bản.

• Bài học về sự thấu cảm: Cần biết đặt mình vào vị trí của người khác để yêu thương và giúp đỡ thay vì đứng ngoài phán xét hay trục lợi.

• Bài học về trách nhiệm với thông tin: Cần tỉnh táo trước những tin đồn trên mạng xã hội; không tiếp tay lan truyền những thông tin chưa kiểm chứng có thể làm hại đến danh dự, cuộc sống của người khác.

• Bài học về bản lĩnh đạo đức: Giữ vững lòng tự trọng, không để lòng tham hay sự ích kỷ nhất thời cuốn theo những hành vi xấu của đám đông.

• Sống chậm lại để quan tâm: Đừng chỉ nhìn cuộc sống qua ống kính điện thoại hay màn hình máy tính, mà hãy nhìn bằng trái tim để thấy những "vết thương" cần được xoa dịu.

• Dân số đông: Với khoảng 126 triệu người (năm 2020). 
• Cơ cấu dân số già: Tỉ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm khoảng 29%, trong khi nhóm dưới 15 tuổi chỉ chiếm 12%. 
• Tỉ lệ gia tăng dân số thấp: Thậm chí có xu hướng giảm xuống mức âm. 
• Phân bố dân cư không đều: Khoảng 60% dân số sống trên 3% diện tích đất nước, chủ yếu ở các đồng bằng ven biển. 
• Tỉ lệ dân thành thị cao: Khoảng 90% dân cư sống ở các thành phố lớn

• Tài nguyên thiên nhiên phong phú: Sở hữu trữ lượng lớn về khoáng sản (than, dầu mỏ, khí đốt, kim cương, vàng), lâm sản và nguồn lợi thủy hải sản dồi dào. 
• Kinh tế:
• • Công nghiệp khai thác khoáng sản và chế biến lâm sản đóng vai trò trụ cột. 
  • Công nghiệp đóng tàu và sản xuất thiết bị quốc phòng phát triển mạnh. 
  • Ngành đánh bắt và chế biến hải sản có quy mô lớn. 
• Dân cư và Xã hội:
• • Mật độ dân số rất thấp, phân bố không đều. 
  • Thiếu hụt nguồn nhân lực, đặc biệt là lao động kỹ thuật cao. 
  • Đang được Chính phủ Nga tập trung đầu tư để phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư nhằm phát triển vùng kinh tế trọng điểm này.