Câu 1

Trong hành trình định vị bản thân, lao động và ước mơ chính là hai yếu tố song hành, tạo nên giá trị của một con người. Ước mơ là kim chỉ nam, là cái đích đẹp đẽ mà chúng ta hướng tới; còn lao động là con đường, là phương tiện duy nhất để đưa chúng ta đến cái đích đó. Ước mơ nếu không đi kèm với lao động sẽ chỉ là những ảo tưởng hão huyền, là "lâu đài trên cát". Ngược lại, lao động mà không có ước mơ sẽ dễ trở nên máy móc, mệt mỏi và thiếu đi sự đột phá. Khi chúng ta lao động vì một giấc mơ lớn, mỗi giọt mồ hôi rơi xuống đều trở nên có ý nghĩa, mỗi khó khăn đều trở thành bài học để trưởng thành. Lao động không chỉ giúp hiện thực hóa ước mơ về vật chất mà còn giúp ta hoàn thiện nhân cách, rèn luyện sự bền bỉ. Mối quan hệ giữa chúng là mối quan hệ tương hỗ: ước mơ tiếp thêm động lực cho lao động, và lao động là nền tảng biến ước mơ thành sự thật. Vì vậy, thay vì chỉ mơ mộng, hãy bắt tay vào hành động, bởi "thiên tài chỉ có 1% là cảm hứng và 99% là mồ hôi".

Câu 2

Trong dòng chảy của thơ ca kháng chiến chống Pháp, nếu "Tây Tiến" của Quang Dũng mang vẻ hào hoa, bi tráng, "Đồng chí" của Chính Hữu đậm chất mộc mạc, chân quê, thì "Nhớ" của Nguyễn Đình Thi lại mang đến một làn gió mới: hiện đại, phóng khoáng và đầy suy tư. Bài thơ không chỉ là tiếng lòng của một cá nhân đang yêu, mà còn là bức chân dung tinh thần của cả một thế hệ chiến sĩ mang trong mình sự hòa quyện tuyệt đẹp giữa tình yêu lứa đôi và tình yêu Tổ quốc.

Mở đầu bài thơ, nhân vật trữ tình đã khéo léo mượn hình ảnh thiên nhiên để giãi bày nỗi niềm đang cuộn dâng trong lòng:

"Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây"

Bằng biện pháp nhân hóa "ngôi sao nhớ ai", "ngọn lửa nhớ ai", tác giả đã biến những vật vô tri trở thành những thực thể có tâm hồn. Giữa không gian mênh mông của "đèo mây" và sự khắc nghiệt của "đêm lạnh" nơi rừng sâu, nỗi nhớ không làm con người trở nên nhỏ bé hay cô độc. Ngược lại, nó tỏa sáng như sao, rực hồng như lửa. Nỗi nhớ ấy không chỉ là cảm xúc, mà đã trở thành nguồn sáng soi đường, thành hơi ấm sưởi lòng người chiến sĩ trên dặm đường hành quân.

Càng về sau, tâm trạng của nhân vật trữ tình càng được bộc lộ trực tiếp và mang tính triết lí sâu sắc:

"Anh yêu em như anh yêu đất nước Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần"

Đây là một trong những câu thơ hay nhất của Nguyễn Đình Thi. Tác giả đã đặt "em" – tình yêu cá nhân – ngang hàng với "đất nước" – tình yêu lớn lao của dân tộc. Phép so sánh này không hề làm giảm đi giá trị của bên nào, mà trái lại, nó nâng tầm tình yêu đôi lứa lên một lí tưởng cao đẹp. Đất nước trong mắt người chiến sĩ hiện lên chân thực với những "vất vả đau thương" của đạn bom, xương máu, nhưng cũng chính từ gian khổ ấy, đất nước lại hiện ra "tươi thắm vô ngần" bởi sức sống bền bỉ và vẻ đẹp của tâm hồn con người Việt Nam. Nhân vật trữ tình yêu "em" cũng bằng tình yêu mãnh liệt, bao dung và đầy trách nhiệm như cách anh yêu mảnh đất quê hương mình.

Nỗi nhớ trong bài thơ không xa vời, hão huyền mà vô cùng cụ thể, hiện hữu trong từng nhịp sống đời thường:

"Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn"

Điệp từ "mỗi" được lặp lại liên tiếp như nhịp đập của trái tim, như hơi thở không thể thiếu. Nỗi nhớ bám theo người chiến sĩ trên từng cung đường hành quân, len lỏi vào giấc ngủ và cả trong những bữa cơm vội vã giữa rừng. Cách diễn đạt này cho thấy người chiến sĩ không hề "khô khan hóa" tâm hồn mình trong cuộc chiến. Dù đang cầm súng đối diện với kẻ thù, họ vẫn dành một khoảng không gian thiêng liêng nhất trong tim cho người mình thương.

Khép lại bài thơ, tâm trạng nhân vật trữ tình thăng hoa thành niềm kiêu hãnh và lí tưởng sống cao cả:

"Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người."

Tình yêu giờ đây không chỉ là sự thương nhớ, mà đã chuyển hóa thành sức mạnh chiến đấu. Điệp từ "chúng ta yêu nhau" đặt cạnh các từ "chiến đấu", "kiêu hãnh" tạo nên một tư thế lẫm liệt. Người chiến sĩ tự hào vì mình được sống, được yêu và được cống hiến cho độc lập dân tộc. "Kiêu hãnh làm người" chính là đỉnh cao của nhận thức: con người chỉ thực sự giá trị khi biết gắn kết hạnh phúc cá nhân với vận mệnh chung của đất nước.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do với nhịp điệu linh hoạt, hình ảnh biểu tượng giàu sức gợi. Ngôn ngữ thơ vừa giản dị, gần gũi vừa mang phong vị hiện đại, trí tuệ. Nguyễn Đình Thi đã thành công khi xây dựng một nhân vật trữ tình có nội tâm phong phú: vừa mềm mại trong tình yêu, vừa kiên cường trong chiến đấu.

Tóm lại, "Nhớ" là một bài ca đẹp về tình yêu và lí tưởng. Qua tâm trạng của nhân vật trữ tình, ta thấy hiện lên hình ảnh người lính thời chống Pháp với tâm hồn hào hoa, giàu tình cảm nhưng cũng vô cùng quyết liệt, sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Bài thơ vẫn mãi vang vọng như một lời nhắc nhở về giá trị của tình yêu gắn liền với trách nhiệm công dân trong mọi thời đại.

Câu 1

Trong hành trình định vị bản thân, lao động và ước mơ chính là hai yếu tố song hành, tạo nên giá trị của một con người. Ước mơ là kim chỉ nam, là cái đích đẹp đẽ mà chúng ta hướng tới; còn lao động là con đường, là phương tiện duy nhất để đưa chúng ta đến cái đích đó. Ước mơ nếu không đi kèm với lao động sẽ chỉ là những ảo tưởng hão huyền, là "lâu đài trên cát". Ngược lại, lao động mà không có ước mơ sẽ dễ trở nên máy móc, mệt mỏi và thiếu đi sự đột phá. Khi chúng ta lao động vì một giấc mơ lớn, mỗi giọt mồ hôi rơi xuống đều trở nên có ý nghĩa, mỗi khó khăn đều trở thành bài học để trưởng thành. Lao động không chỉ giúp hiện thực hóa ước mơ về vật chất mà còn giúp ta hoàn thiện nhân cách, rèn luyện sự bền bỉ. Mối quan hệ giữa chúng là mối quan hệ tương hỗ: ước mơ tiếp thêm động lực cho lao động, và lao động là nền tảng biến ước mơ thành sự thật. Vì vậy, thay vì chỉ mơ mộng, hãy bắt tay vào hành động, bởi "thiên tài chỉ có 1% là cảm hứng và 99% là mồ hôi".

Câu 2

Trong dòng chảy của thơ ca kháng chiến chống Pháp, nếu "Tây Tiến" của Quang Dũng mang vẻ hào hoa, bi tráng, "Đồng chí" của Chính Hữu đậm chất mộc mạc, chân quê, thì "Nhớ" của Nguyễn Đình Thi lại mang đến một làn gió mới: hiện đại, phóng khoáng và đầy suy tư. Bài thơ không chỉ là tiếng lòng của một cá nhân đang yêu, mà còn là bức chân dung tinh thần của cả một thế hệ chiến sĩ mang trong mình sự hòa quyện tuyệt đẹp giữa tình yêu lứa đôi và tình yêu Tổ quốc.

Mở đầu bài thơ, nhân vật trữ tình đã khéo léo mượn hình ảnh thiên nhiên để giãi bày nỗi niềm đang cuộn dâng trong lòng:

"Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây"

Bằng biện pháp nhân hóa "ngôi sao nhớ ai", "ngọn lửa nhớ ai", tác giả đã biến những vật vô tri trở thành những thực thể có tâm hồn. Giữa không gian mênh mông của "đèo mây" và sự khắc nghiệt của "đêm lạnh" nơi rừng sâu, nỗi nhớ không làm con người trở nên nhỏ bé hay cô độc. Ngược lại, nó tỏa sáng như sao, rực hồng như lửa. Nỗi nhớ ấy không chỉ là cảm xúc, mà đã trở thành nguồn sáng soi đường, thành hơi ấm sưởi lòng người chiến sĩ trên dặm đường hành quân.

Càng về sau, tâm trạng của nhân vật trữ tình càng được bộc lộ trực tiếp và mang tính triết lí sâu sắc:

"Anh yêu em như anh yêu đất nước Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần"

Đây là một trong những câu thơ hay nhất của Nguyễn Đình Thi. Tác giả đã đặt "em" – tình yêu cá nhân – ngang hàng với "đất nước" – tình yêu lớn lao của dân tộc. Phép so sánh này không hề làm giảm đi giá trị của bên nào, mà trái lại, nó nâng tầm tình yêu đôi lứa lên một lí tưởng cao đẹp. Đất nước trong mắt người chiến sĩ hiện lên chân thực với những "vất vả đau thương" của đạn bom, xương máu, nhưng cũng chính từ gian khổ ấy, đất nước lại hiện ra "tươi thắm vô ngần" bởi sức sống bền bỉ và vẻ đẹp của tâm hồn con người Việt Nam. Nhân vật trữ tình yêu "em" cũng bằng tình yêu mãnh liệt, bao dung và đầy trách nhiệm như cách anh yêu mảnh đất quê hương mình.

Nỗi nhớ trong bài thơ không xa vời, hão huyền mà vô cùng cụ thể, hiện hữu trong từng nhịp sống đời thường:

"Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn"

Điệp từ "mỗi" được lặp lại liên tiếp như nhịp đập của trái tim, như hơi thở không thể thiếu. Nỗi nhớ bám theo người chiến sĩ trên từng cung đường hành quân, len lỏi vào giấc ngủ và cả trong những bữa cơm vội vã giữa rừng. Cách diễn đạt này cho thấy người chiến sĩ không hề "khô khan hóa" tâm hồn mình trong cuộc chiến. Dù đang cầm súng đối diện với kẻ thù, họ vẫn dành một khoảng không gian thiêng liêng nhất trong tim cho người mình thương.

Khép lại bài thơ, tâm trạng nhân vật trữ tình thăng hoa thành niềm kiêu hãnh và lí tưởng sống cao cả:

"Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người."

Tình yêu giờ đây không chỉ là sự thương nhớ, mà đã chuyển hóa thành sức mạnh chiến đấu. Điệp từ "chúng ta yêu nhau" đặt cạnh các từ "chiến đấu", "kiêu hãnh" tạo nên một tư thế lẫm liệt. Người chiến sĩ tự hào vì mình được sống, được yêu và được cống hiến cho độc lập dân tộc. "Kiêu hãnh làm người" chính là đỉnh cao của nhận thức: con người chỉ thực sự giá trị khi biết gắn kết hạnh phúc cá nhân với vận mệnh chung của đất nước.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ tự do với nhịp điệu linh hoạt, hình ảnh biểu tượng giàu sức gợi. Ngôn ngữ thơ vừa giản dị, gần gũi vừa mang phong vị hiện đại, trí tuệ. Nguyễn Đình Thi đã thành công khi xây dựng một nhân vật trữ tình có nội tâm phong phú: vừa mềm mại trong tình yêu, vừa kiên cường trong chiến đấu.

Tóm lại, "Nhớ" là một bài ca đẹp về tình yêu và lí tưởng. Qua tâm trạng của nhân vật trữ tình, ta thấy hiện lên hình ảnh người lính thời chống Pháp với tâm hồn hào hoa, giàu tình cảm nhưng cũng vô cùng quyết liệt, sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Bài thơ vẫn mãi vang vọng như một lời nhắc nhở về giá trị của tình yêu gắn liền với trách nhiệm công dân trong mọi thời đại.

Câu 1. (2,0 điểm) – Phân tích nét đặc sắc về nội dung hoặc nghệ thuật của bài thơ Những bóng người trên sân ga (khoảng 200 chữ)

Bài thơ Những bóng người trên sân ga của Nguyễn Bính thể hiện nỗi buồn man mác, xúc động trước những cuộc chia ly. Nội dung bài thơ tập trung miêu tả các cảnh chia tay đa dạng: trẻ em, người yêu, vợ chồng, người già, người đi… qua đó phản ánh sự gắn bó, tình cảm con người trong những khoảnh khắc xa cách. Những hình ảnh giàu sức gợi, như “hai bóng chung lưng thành một bóng”, “lưng còng đổ bóng xuống sân ga”, vừa nhân hóa vừa ẩn dụ, làm nổi bật sự cô đơn, nhung nhớ và cảm giác trống trải khi phải rời xa người thân. Về nghệ thuật, Nguyễn Bính sử dụng thơ tự do, nhịp điệu nhẹ nhàng, câu từ giàu hình ảnh và âm thanh, kết hợp gieo vần uyển chuyển, tạo nên bầu không khí xúc cảm sâu lắng. Biện pháp tu từ so sánh, ẩn dụ, nhân hóa được dùng xuyên suốt giúp người đọc dễ đồng cảm với nỗi buồn của các nhân vật. Nhờ vậy, bài thơ không chỉ ghi lại những khoảnh khắc chia ly cụ thể mà còn khắc họa tình người, tình đời và sự đồng cảm sâu sắc.

⸻

Câu 2. (4,0 điểm) – Bài văn nghị luận về sự chủ động trong việc lựa chọn lối đi riêng, sáng tạo (khoảng 600 chữ)

Trong cuộc sống, mỗi người đều đứng trước những lựa chọn, con đường khác nhau để đi tới thành công và hạnh phúc. Nhà thơ Mỹ Robert Frost từng viết: “Trong rừng có nhiều lối đi/ Và tôi chọn lối đi chưa có dấu chân người.” Câu thơ này nhấn mạnh sự chủ động và sáng tạo trong việc lựa chọn con đường riêng, thay vì đi theo lối mòn đã có người đi trước. Việc chủ động lựa chọn là biểu hiện của tư duy độc lập, tinh thần tự chịu trách nhiệm và ý chí vươn lên của mỗi cá nhân.

Trong thực tế, những người thành công luôn biết tìm ra con đường mới, sáng tạo riêng cho mình. Họ không sợ thử thách, không ngại thất bại mà coi đó là cơ hội để học hỏi và phát triển. Ví dụ, những nhà khoa học như Thomas Edison hay Marie Curie, hay những nhà sáng lập doanh nghiệp như Steve Jobs, Bill Gates, đều dám đi theo “lối đi chưa có dấu chân người” để tạo ra những đổi mới mang tính cách mạng. Ngược lại, những người thiếu chủ động, chỉ đi theo lối mòn, dễ bị bỏ lại phía sau, thậm chí đánh mất cơ hội phát triển.

Chủ động lựa chọn con đường riêng còn giúp con người khẳng định giá trị bản thân và phát huy năng lực sáng tạo. Khi chúng ta biết tự định hướng, tự đưa ra quyết định, chúng ta sẽ tự tin, độc lập và kiên định hơn trong cuộc sống. Đồng thời, quá trình tự tìm tòi, sáng tạo còn giúp mỗi người học cách giải quyết vấn đề, rèn luyện kỹ năng thích ứng, từ đó trưởng thành hơn về cả trí tuệ lẫn cảm xúc.

Tuy nhiên, lựa chọn con đường riêng không có nghĩa là đi ngược lại mọi quy luật hay phớt lờ kinh nghiệm của người đi trước. Nó đòi hỏi sự cân nhắc, tìm hiểu và sáng tạo dựa trên thực tế, kết hợp giữa truyền thống và đổi mới, giữa lý trí và cảm xúc. Chỉ khi làm chủ được lựa chọn, mỗi người mới thực sự bước đi vững chắc trên con đường của riêng mình.

Như vậy, thông điệp mà Robert Frost gửi gắm là: hãy dám khác biệt, dám thử thách và sáng tạo trong lối đi của mình, vì chính sự chủ động này sẽ mở ra cơ hội, thành công và hạnh phúc bền vững trong đời sống. Sống chủ động và sáng tạo không chỉ là con đường đi đến thành công mà còn là cách khẳng định bản lĩnh và giá trị của chính mỗi người.

Câu 1. Thể thơ của văn bản: thơ tự do.

Câu 2. Vần và kiểu vần trong khổ cuối:

• Vần: “bay – tay – mắt – mắt”.

• Kiểu vần: vần liền (vần chân), tạo nhịp điệu trầm buồn, nhấn mạnh cảm xúc chia ly.

Câu 3. Biện pháp tu từ xuyên suốt: so sánh, ẩn dụ, nhân hóa (ví dụ: “Hai bóng chung lưng thành một bóng”, “Lưng còng đổ bóng xuống sân ga”).

• Tác dụng: làm nổi bật nỗi buồn, sự cô đơn, và tình cảm gắn bó giữa con người trong phút giây chia ly.

Câu 4. Đề tài, chủ đề:

• Đề tài: Những cuộc chia ly ở sân ga.

• Chủ đề: Thể hiện nỗi buồn, xót xa, sự bâng khuâng của con người khi phải rời xa người thân, bạn bè và những tình cảm gắn bó trong cuộc sống.

Câu 5. Yếu tố tự sự:

• Thể hiện qua những câu kể về các nhân vật và cảnh chia tay cụ thể (hai cô bé, người yêu, vợ chồng, bà già…); các chi tiết tự sự nối tiếp nhau tạo thành “câu chuyện” chia ly.

• Tác dụng: giúp người đọc cảm nhận trực tiếp, sống động nỗi buồn, sự bâng khuâng và ý nghĩa nhân văn sâu sắc của những giây phút chia ly, đồng thời làm nổi bật chủ đề tình cảm, lòng nhân hậu và sự đồng cảm.