Câu 1. (0.5 điểm)

- Dấu hiệu nhận biết thể thơ song thất lục bát trong văn bản trên là số tiếng/ dòng thơ (cặp câu song thất có 7 chữ/ dòng; cặp câu lục bát bao gồm một dòng 6 chữ, một dòng 8 chữ), sự đan xen giữa các cặp câu trong bài thơ (cặp câu song thất đan xen cặp câu lục bát).

Câu 2. (0.5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Biểu cảm.

Câu 3. (1.0 điểm)

- Thời gian: Mùa xuân.

- Không gian: Trăm hoa đua nở đẹp hơn cười/ Một cái oanh vàng uốn lưỡi chơi/ Phong cảnh chiều xuân vui vẻ thế.

=> Bức tranh thiên nhiên mùa xuân rực rỡ sắc màu, rộn rã âm thanh với không khí vui tươi, náo nức, tràn đầy sức sống.

Câu 4. (1.0 điểm)

Qua bài thơ, nhân vật trữ tình bộc lộ nỗi buồn trước nhân tình thế thái: Đau lòng khi phải đóng cửa tòa soạn, buồn rầu vì bên cạnh vắng bóng tri âm, phiền muộn khi tuổi già ập đến,...

Câu 5. (1.0 điểm)

- Phép đối được thể hiện xuyên suốt trong bài thơ qua sự đối lập giữa cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp với tâm trạng phiền muộn, đau buồn của nhân vật trữ tình trước nhân tình thế thái.

- Tác dụng: Nhấn mạnh, khắc họa sâu sắc nỗi buồn của nhân vật trữ tình trước cảnh nhân tình thế thái (nỗi buồn khi phải đóng cửa tòa soạn, nỗi buồn khi không người bầu bạn, sẻ chia, nỗi buồn trước tuổi già) trong sự đối lập với không gian rộn ràng, tươi vui của mùa xuân.

Câu 1. (0.5 điểm)

Thể thơ: Song thất lục bát.

Câu 2. (0.5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Biểu cảm.

Câu 3. (1.0 điểm)

Mạch cảm xúc: Mở đầu bài thơ, nhân vật trữ tình - người con bất giác chạnh lòng khi nhớ về cha mẹ đã khuất bóng nơi xa. Trong đêm tháng bảy trở gió ấy, người con càng thêm xót xa, phiền muộn khi chưa đền đáp được công ơn sâu nặng của cha mẹ. Dòng cảm xúc từ hiện tại lộn ngược dòng về quá khứ - những năm tháng cha vất vả làm lụng, nuôi sống gia đình, mẹ ở nhà dạy dỗ đàn con thơ; rồi khi đàn con khôn lớn, cha mẹ xót thương con vất vả bôn ba; khi con cái ổn định cuộc sống, cha mẹ đau ốm, rời khỏi thế gian. Lúc này đây, nỗi tiếc nuối càng thêm dâng trào mạnh mẽ, người con chỉ còn biết cầu mong cha mẹ tại nơi xa xôi kia sẽ không phải chịu khổ đau, sớm được về với cõi vãng sanh thanh tịnh, an lành.

Câu 4. (1.0 điểm)

- Đề tài: Cha mẹ.

- Chủ đề: Lòng biết ơn, sự chạnh lòng của người con khi chưa báo đáp được công ơn của cha mẹ.

Câu 5. (1.0 điểm)

Dựa vào nội dung của bài thơ, HS tự rút ra bài học cho bản thân. Đó có thể là những bài học sau:

- Cần biết quan tâm, yêu thương, giúp đỡ cha mẹ nhiều hơn.

- Cần biết trân trọng công lao của cha mẹ.

- Cần dành nhiều thời gian cho cha mẹ hơn.

Câu 1. (0.5 điểm)

Thể thơ: Song thất lục bát.

Câu 2. (0.5 điểm)

Những hình ảnh miêu tả về ngôi trường trong kí ức của nhân vật trữ tình ở khổ thơ thứ nhất: căn trường nho nhỏ, nước vôi xanh, bờ cỏ tươi non thoảng mùi thơm.

Câu 3. (1.0 điểm)

- Cuộc đời quá đẹp khiến "tôi" không "kịp" buồn, mà dành thời gian để hưởng thụ vẻ đẹp của trời đất, của cuộc sống. Câu thơ cho thấy một tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc đời.

- Câu thơ còn gợi cho con người tình yêu đời, yêu cuộc sống; khuyên nhủ mọi người mở rộng tâm hồn, cảm nhận vẻ đẹp của vạn vật xung quanh.

Câu 4. (1.0 điểm)

- Biện pháp tu từ hoán dụ: Mái tóc nay dần hết xanh.

- Tác dụng:

+ Diễn tả tâm trạng tiếc nuối quá khứ, nhớ về cái tuổi mơ mộng, với âm điệu hoài cổ pha chút ngẫm ngợi suy tư của hiện tại khi tóc đã đổi màu quay lại trường xưa.

+ Giúp câu thơ gợi hình, gợi cảm.

Câu 5. (1.0 điểm)

- Học sinh trả lời dựa trên quan điểm, suy nghĩ của mình.

- Gợi ý:

+ Tình cảm trong sáng, hồn nhiên, mơ mộng.

+ Tình cảm thiêng liêng đầy tự hào với ngôi trường đã mang cho ta những tri thức và cả những yêu thương.

+ Đó là điểm tựa cho con người trên bước đường nhiều thử thách chông gai.