✅ 1. Đạo đức sinh học là gì?

Là hệ thống những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực đạo đức dùng để đánh giá, điều chỉnh hành vi của con người trong nghiên cứu, thực nghiệm và ứng dụng các thành tựu khoa học sinh học – đảm bảo phù hợp với giá trị nhân văn, quyền con người, lợi ích cộng đồng và quy luật tự nhiên.

✅ 2. Tại sao cần quan tâm đặc biệt trong nghiên cứu & ứng dụng công nghệ di truyền?

• Công nghệ di truyền có khả năng thay đổi vật chất di truyền – bản chất sự sống, tạo ra những thay đổi có thể di truyền qua nhiều thế hệ, ảnh hưởng lâu dài không chỉ cá nhân mà cả giống loài, nếu sai sót rất khó sửa chữa.

• Việc ứng dụng có thể gây nguy cơ: vi phạm nhân phẩm, quyền bình đẳng, phân biệt đối xử dựa trên đặc điểm gen; rủi ro về an toàn sinh học, phá vỡ cân bằng hệ sinh thái, tạo sinh vật nguy hiểm không kiểm soát được.

• Có thể bị lạm dụng vào mục đích sai trái, vi phạm lợi ích con người. Do đó, cần có chuẩn mực đạo đức rõ ràng để định hướng: khoa học phải phục vụ con người, bảo vệ công bằng, an toàn và tương lai chung, chứ không chỉ theo đuổi thành tựu hay lợi ích riêng.

🔹 Quan điểm Lamarck

• Hươu cổ ngắn ban đầu, do thường xuyên vươn cổ ăn lá cây cao → cổ dần dài ra trong đời sống cá thể, đặc điểm này di truyền cho đời sau, qua nhiều thế hệ thành hươu cổ cao.

→ Nguyên tắc: Dùng thì phát triển, không dùng thì tiêu biến; đặc điểm thu được trong đời sống di truyền được → thay đổi theo ý muốn nhu cầu.

🔹 Quan điểm Darwin

• Trong số hươu ban đầu vốn có sự biến dị sẵn: con cổ ngắn, con cổ cao khác nhau. Khi thức ăn thấp khan hiếm → hươu cổ cao dễ sống sót, sinh sản nhiều hơn; hươu cổ ngắn khó tồn tại dần bị loại bỏ. Qua chọn lọc tự nhiên kéo dài nhiều thế hệ → loài hươu đều có cổ cao.

→ Khác cốt lõi: Biến dị có sẵn ngẫu nhiên, không phải do tập luyện tạo ra; đặc điểm thu được trong đời KHÔNG di truyền, chỉ những biến dị di truyền từ trước được giữ lại nhờ chọn lọc tự nhiên.

Nguyên phân: 1 lần phân bào → 2 tế bào con, bộ NST 2n giữ nguyên, dùng cho sinh trưởng, tái tạo mô, thay tế bào cũ.

• Giảm phân: 2 lần phân bào liên tiếp → 4 tế bào con, bộ NST giảm xuống nửa (n) → đảm bảo khi thụ tinh trở lại 2n, giữ ổn định bộ NST loài, tạo đa dạng di truyền.