Câu 1.

Bài thơ Than đạo học của Trần Tế Xương là tác phẩm trào phúng tiêu biểu phản ánh tình trạng suy thoái của nền giáo dục Nho học cuối thế kỷ XIX.

Về nội dung, tác giả mở đầu bằng câu thở dài “Đạo học ngày nay đã chán rồi”, khẳng định sự chán nản chung đối với con đường khoa cử, cùng với hình ảnh “mười người đi học, chín người thôi” thể hiện sự bỏ học phổ biến. Các chi tiết đời thường như cô hàng bán sách ngủ gật, thầy dạy tư ngồi nhấp nhổm khắc họa sự thờ ơ, thiếu nhiệt huyết của cả người truyền và người nhận tri thức. Hai câu thơ cuối khổ đầu châm biếm sự rụt rè, hèn nhát của giới sĩ tử và sự tranh giành danh lợi thấp kém thay vì theo đuổi học thuật thực sự.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn bát cú với nhịp điệu cô đúc, kết hợp hình ảnh quen thuộc, ngôn ngữ đời thường giàu sức gợi, kết hợp trào phúng tinh tế để phê phán hiện thực vừa hài hước vừa đau lòng.

Câu 2.Trong thời đại hội nhập sâu rộng, tri thức đã trở thành nguồn lực then chốt quyết định sự phát triển của mỗi cá nhân và quốc gia. Đối với học sinh – những mầm xanh tương lai của đất nước – ý thức học tập không chỉ là nhiệm vụ đơn thuần tại trường lớp, mà còn là hành trang vững vàng để các em bước vào cuộc sống, khẳng định bản thân và cống hiến cho xã hội. Đây là vấn đề mang tính cấp thiết, cần được nhìn nhận và trao đổi thẳng thắn trong bối cảnh giáo dục hiện nay.

Ý thức học tập chính là sự tự giác, chủ động và tinh thần trách nhiệm trong quá trình tiếp thu, trau dồi kiến thức và kỹ năng. Một học sinh có ý thức học tập tốt sẽ luôn tự chuẩn bị bài trước khi đến lớp, chăm chú nghe giảng, mạnh dạn đặt câu hỏi để làm rõ những nội dung chưa hiểu, biết lập kế hoạch phân bổ thời gian hợp lý giữa học tập và giải trí. Các em không học vì áp lực điểm số hay để đối phó với thầy cô, gia đình, mà học để mở rộng tầm hiểu biết, rèn luyện tư duy và hoàn thiện nhân cách của bản thân.

Thực tế cho thấy, rất nhiều học sinh hiện nay đã phát huy tốt ý thức học tập: các em tự tìm tòi kiến thức ngoài chương trình, tham gia các cuộc thi học thuật, nghiên cứu khoa học, sử dụng công nghệ để hỗ trợ việc học tập hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận không nhỏ các em chưa có thái độ đúng đắn với việc học. Nhiều học sinh sa đà vào mạng xã hội, trò chơi điện tử, dành hàng giờ mỗi ngày cho giải trí mà bỏ bê bài vở. Một số em học chỉ để đối phó, thi cử có hiện tượng quay cóp, đến lớp không tập trung nghe giảng, nói chuyện riêng gây mất trật tự. Nhiều em chưa xác định được mục tiêu học tập rõ ràng, không hiểu học để làm gì, dẫn đến trạng thái thờ ơ, thiếu động lực phấn đấu. Những biểu hiện này không chỉ làm giảm kết quả học tập mà còn ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách, kỷ luật và khả năng thích ứng với cuộc sống sau này.

Để nâng cao ý thức học tập, trước hết mỗi học sinh cần tự rèn luyện bản thân: xác định mục tiêu cụ thể, học cách quản lý thời gian, hạn chế các thói quen xấu gây phân tâm. Bên cạnh đó, gia đình cần tạo môi trường học tập thuận lợi, không gây áp lực quá mức mà luôn động viên, hỗ trợ con em mình. Nhà trường cần tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường các hoạt động thực hành, ngoại khóa để khơi gợi niềm đam mê học hỏi cho học sinh, thay vì chỉ dạy lý thuyết khô khan. Khi cả ba bên: học sinh, gia đình và nhà trường cùng phối hợp, ý thức học tập sẽ được hình thành và phát triển bền vững.

Ý thức học tập không phải là phẩm chất có được một sớm một chiều, mà là kết quả của quá trình rèn luyện lâu dài. Chỉ khi mỗi học sinh đều nhận thức rõ vai trò của việc học và nỗ lực trau dồi ý thức tự giác mỗi ngày, các em mới có thể trưởng thành thành những công dân có ích, góp phần xây dựng đất nước ngày càng phát triển.

Câu 1.

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2.

Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học.

Câu 3.

Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi.

Câu 4.

- Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhồm, rụt rè, liều lĩnh.

- Nhận xét: Những từ láy kế trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiền Nho học suy tàn.

Câu 5.

Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà

Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp.