Câu 1: Bài thơ Than đạo học của Tú Xương là bức tranh châm biếm sâu sắc về sự suy tàn của Nho học buổi Tây - Tàu nhố nhăng. Về nội dung, tác phẩm phản ánh chân thực hiện thực đau xót khi nền Nho học ngàn năm rơi vào cảnh thoái trào: người học nản chí ("chín người thôi"), tri thức sa sút, mất định hướng ("thầy khóa nhấp nhổm"), còn sĩ phu thì nhu nhược, thi cử trở thành nơi luồn lách thực dụng ("đấm ăn xôi"). Qua đó, Tú Xương giãi bộc nỗi đau đớn, xót xa trước cảnh thói đời đảo lộn và các giá trị văn hóa truyền thống bị suy vi. Về nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật chuẩn mực kết hợp ngôn ngữ đời sống tự nhiên, sắc sảo. Việc sử dụng tài tình hệ thống từ láy giàu tính biểu cảm (lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh) cùng phép đối chặt chẽ và giọng điệu mỉa mai, cay đắng đã tạo nên dấu ấn châm biếm rất riêng của nhà thơ xứ Nam Định. Bài thơ không chỉ là tiếng than cho một thời đại mà còn là lời cảnh tỉnh về giá trị thực sự của sự học.

Câu 2: bài làm

Học tập là con đường ngắn nhất dẫn đến thành công và hoàn thiện bản thân. Thế nhưng, trong xã hội hiện đại ngày nay, ý thức học tập của học sinh đang là một vấn đề nóng hổi, đặt ra nhiều trăn trở cho gia đình và nhà trường. Ý thức học tập được hiểu là tinh thần tự giác, thái độ chủ động trong việc tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng và hoàn thiện nhân cách. Người có ý thức học tập tốt luôn coi việc học là trách nhiệm của bản thân chứ không phải nghĩa vụ bắt buộc từ cha mẹ hay thầy cô. Thực tế hiện nay cho thấy ý thức học tập của học sinh tồn tại hai mặt đối lập. Ở khía cạnh tích cực, đa số học sinh đã nhận thức được tầm quan trọng của tri thức trong kỷ nguyên số. Nhiều bạn rất chủ động trong việc tự học, tìm tòi tài liệu trên mạng, rèn luyện ngoại ngữ, kỹ năng mềm và gặt hái được nhiều thành tích cao trong các cuộc thi trong và ngoài nước. Các bạn biết biến việc học thành niềm vui và là công cụ để khẳng định bản thân. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận không nhỏ học sinh thiếu tự giác, học tập với thái độ đối phó. Nhiều bạn đến trường chỉ để "điểm danh", không tập trung nghe giảng, sa đà vào các trò chơi điện tử, mạng xã hội hay các hình thức giải trí vô bổ. Hiện tượng gian lận thi cử, ỉ lại vào tài liệu giải sẵn hay học vẹt vẫn diễn ra phổ biến. Nguyên nhân của tình trạng này bắt nguồn từ sự thiếu mục đích sống rõ ràng, tâm lý lười biếng của bản thân học sinh, kết hợp với sự bùng nổ của công nghệ và đôi khi là áp lực thành tích quá lớn từ gia đình, xã hội. Thái độ học tập thụ động sẽ dẫn đến những hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Về cá nhân, học sinh thiếu ý thức sẽ hổng kiến thức, thiếu kỹ năng sống, khó thích ứng với môi trường làm việc khắt khe trong tương lai. Về lâu dài, điều này làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực và làm chậm sự phát triển của đất nước. Để nâng cao ý thức học tập, trước hết mỗi học sinh cần xác định rõ mục tiêu học tập cho riêng mình: "Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định". Cần rèn luyện tính tự giác, xây dựng phương pháp học khoa học và biết quản lý thời gian hiệu quả. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cần đổi mới phương pháp giáo dục, tạo môi trường học tập gợi mở, giảm bớt áp lực điểm số để khơi dậy niềm đam mê sáng tạo trong mỗi học sinh. Tóm lại, ý thức học tập chính là chiếc chìa khóa quyết định tương lai của mỗi con người. Học sinh hôm nay cần rèn luyện tâm - trí - lực, nâng cao tinh thần tự học để trở thành những công dân có ích, góp phần xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp.

Câu 1: thất ngôn bát cú đường luật

Câu 2: thi cử và sự suy tàn của đạo học

Câu 3: sự thờ ơ của người học, sự chán nản của xh( ng bán sách lim dim ngủ), tâm lí nhân sỹ( nhút nhát, rụt rè, sợ hãi)

Câu 4:

- về nghệ thuật: làm cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, giàu hình ảnh

- về nội dung: bộc lộ nét tâm trạng chán nản, uể oải cùng thái độ thi cử đối phó, lực dụng của sỹ tử bấy giờ, cũng thể hiện dọng điệu mỉa mai, chán ghét của tác giả

Câu 5:

- phản ánh sự suy tàn, biến chất của nho học cùng tầng lớp bên dưới

- tác giả thể hiện sự cay đắng, sót xa trước cảnh thói đời đảo lộn giá trị đạo đức - văn hoá truyền thống bị xuống cấp