câu 1:
Trong bức tranh thơ trào phúng của Trần Tế Xương, "Than đạo học" đúng như một chứng từ nghệ thuật cay đắng về sự suy tàn của nền cựu học buổi giao thời, bài thơ không chỉ là tiếng than mà là lời cảnh tỉnh về sự xuống giá của tri thức khi Nho học bị đẩy lùi vào dĩ vãng trước làn sóng Tây học. Tú Xương đã bắt trọn cái thần của sự rệu rã qua những chi tiết đắt giá: hàng sách đìu hiu, thầy khóa nhấp nhổm, sĩ tử bỏ cuộc hàng loạt. Đỉnh điểm của nỗi xót xa nằm ở sự xuống cấp về nhân cách của tầng lớp trí thức, khi lòng tự trọng bị mài mòn thành nỗi sợ hãi, còn văn chương vốn thanh cao lại trở thành công cụ thực dụng để "đấm ăn xôi". Về nghệ thuật, bài thơ vận dụng thể thất ngôn bát cú với lối ngôn ngữ bộc trực, đậm chất đời thường nhưng tính sát thương cao. Biện pháp đối lập và nghệ thuật sử dụng các từ láy tả thực lim dim, nhấp nhổm,rụt rè đã khắc họa xuất sắc không khí nhốn nháo, bất an của thời đại. Qua đó, giọng điệu tự trào vừa mỉa mai, vừa u uất của Tú Xương đã bộc lộ trọn vẹn nỗi đau của một nhà nho bất lực trước sự xoay vần của thời cuộc.

câu 2:

Trong hành trình lớn khôn của mỗi con người, tri thức giống như ngọn đèn soi sáng từng bước đi, còn ý thức học tập chính là ngọn lửa giữ cho ngọn đèn ấy luôn rạng rỡ. Giữa nhịp sống hối hả của thời đại số ngày nay, khi có quá nhiều cánh cửa mở ra cùng những điều mới lạ, câu chuyện về ý thức học tập của học sinh lại trở thành một khoảng lặng để chúng ta cùng nhìn lại, suy ngẫm về những nét đẹp tự giác lẫn những băn khoăn còn hiện hữu.

Ý thức học tập, suy cho cùng, là một góc nhỏ bình yên trong tâm hồn, nơi mỗi học sinh tự hiểu được lý do vì sao mình cần cố gắng. Nó không phải là những áp lực nặng nề từ điểm số hay những lời răn đe của người lớn, mà là niềm vui dịu dàng khi ta hiểu thêm một bài toán khó, là sự say mê khi lật giở một trang sách hay, và là mong muốn được hoàn thiện bản thân mỗi ngày.Nhìn vào thực tế, chúng ta cảm thấy thật ấm lòng khi thấy biết bao bạn trẻ đang mang trong mình một tinh thần học hỏi tuyệt vời. Các bạn không còn bó buộc mình trong những bài học khô khan trên lớp, mà luôn chủ động tìm tòi, kết nối với tri thức nhân loại qua thế giới internet bao la. Hình ảnh những học sinh miệt mài bên trang sách muộn, những bạn trẻ tự tin chia sẻ góc nhìn của mình trên các diễn đàn quốc tế, hay những tấm gương vượt khó học giỏi... tất cả đều là những nét vẽ thật đẹp. Đó là biểu hiện của một thế hệ trẻ biết ước mơ, biết chịu trách nhiệm với tương lai của chính mình và đất nước.Nhưng bên cạnh những khoảng sáng ấy, đôi khi ta cũng chạnh lòng trước những nốt lặng buồn. Đó là khi thấy một số bạn trẻ đến trường với sự mệt mỏi, xem việc học như một nghĩa vụ khiên cưỡng. Những chiếc điện thoại thông minh với những video giải trí ngắn, những trò chơi ảo cuốn hút vô tình đã lấy đi quỹ thời gian quý báu và sự tập trung của các bạn. Khi việc học chỉ còn là sự đối phó, những giá trị đích thực của tri thức sẽ biến mất, thay vào đó là sự ỷ lại vào văn mẫu, là những phút giây gian lận trong phòng thi. Sự thờ ơ ấy không chỉ làm rỗng đi hành trang kiến thức mà còn khiến tâm hồn các bạn dễ trở nên chông chênh trước những sóng gió của cuộc đời. Sự sa sút ấy có lẽ một phần đến từ những áp lực vô hình từ sự kỳ vọng quá lớn của gia đình, hay những giờ học còn nặng tính lý thuyết. Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa nhất vẫn nằm ở trái tim của mỗi người học. Khi chưa tìm thấy niềm vui và mục đích thực sự của việc học, các bạn dễ dàng bị cuốn đi bởi những cám dỗ đời thường và chọn cách lùi bước trước khó khăn.Để khơi dậy ngọn lửa học tập, có lẽ chúng ta cần thay đổi góc nhìn bằng một thái độ bao dung và nhẹ nhàng hơn. Học không phải để đua tranh, để trở thành người giỏi nhất trong mắt người khác, mà học là để thấu hiểu bản thân, để yêu thương và giúp đỡ mọi người xung quanh. Gia đình và nhà trường hãy là chiếc nôi ấm áp, lắng nghe và khích lệ, giúp các em tìm thấy niềm đam mê tự thân thay vì những con số áp lực.

Tuổi học trò là khoảng thời gian đẹp nhất để gieo những hạt mầm tri thức. Ý thức học tập của ngày hôm nay chính là tiền đề cho hạnh phúc của ngày mai. Hy vọng rằng mỗi học sinh chúng ta đều sẽ đón nhận việc học bằng một trái tim rộng mở, tự giác và đầy yêu thương, để mỗi ngày đến trường đều là một ngày hạnh phúc trên con đường tự thắp sáng tương lai của chính mình.

câu 1: thất ngôn bát cú đường luật

câu 2: thi cử, học hành và sự sa sút của đạo học

câu 3: vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi. 

câu 4:  Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn. 

câu 5 : Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp