Câu 1

Bài thơ "Than đạo học" của Trần Tế Xương là một bức tranh trào phúng sắc sảo, phơi bày thực trạng suy tàn của nền giáo dục Nho học buổi giao thời. Về nội dung, tác phẩm đã ghi lại một cách chân thực nỗi ngao ngán trước cảnh “đạo học ngày nay đã chán rồi”, khi sĩ tử không còn mặn mà với chữ nghĩa, số người đi học thưa thớt dần. Bằng nhãn quan sắc bén, nhà thơ đã phác họa sự nhố nhăng qua những hình ảnh nghịch cảnh: “cô hàng bán sách” thì ngủ gà ngủ gật vì ế ẩm, “thầy khóa tư lương” thì ngồi nhấp nhổm vì lo toan sinh kế. Đau xót hơn, tác giả thẳng thắn vạch trần sự xuống cấp của nhân cách và chất lượng khoa cử khi "sĩ khí rụt rè" như gà sợ cáo, còn kẻ đi thi thì bấu víu vào lối viết "liều lĩnh" để cầu may, thực dụng giống như "đấm ăn xôi". Về nghệ thuật, bài thơ tuân thủ nghiêm ngặt cấu trúc thất ngôn bát cú Đường luật với cách gieo vần, ngắt nhịp nhịp nhàng. Đặc biệt, Tú Xương đã vận dụng tài tình nghệ thuật đối (câu 3-4, 5-6), kết hợp các từ láy tượng hình, tượng thanh độc đáo như "lim dim", "nhấp nhổm", "rụt rè" tạo nên tiếng cười trào phúng vừa chua chát vừa sâu cay. Qua đó, tác phẩm không chỉ bộc lộ thái độ phê phán hiện thực thối nát mà còn gửi gắm nỗi xót xa, cay đắng của một trí thức nặng lòng với thời cuộc.

Câu 2

Trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế, tri thức đã trở thành chiếc chìa khóa vạn năng để mở ra cánh cửa tương lai. Đối với thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh, học tập không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ thiêng liêng.

Chính vì vậy, ý thức học tập của học sinh hiện nay đang là một chủ đề thu hút sự quan tâm lớn từ gia đình, nhà trường và toàn xã hội.Ý thức học tập được hiểu là sự tự giác, tinh thần chủ động, nỗ lực chiếm lĩnh tri thức và rèn luyện kỹ năng của người học mà không cần sự thúc ép từ bên ngoài. Trong bối cảnh hiện nay, bức tranh về ý thức học tập của học sinh mang hai mảng màu sáng - tối đan xen rõ rệt.Ở mảng sáng, chúng ta không thể phủ nhận đại bộ phận học sinh ngày nay có tinh thần chủ động rất cao. Được tiếp cận với công nghệ thông tin từ sớm, nhiều bạn trẻ đã biến Internet thành công cụ học tập đắc lực.

Các bạn không còn thụ động nghe giảng một chiều mà biết tự tìm tòi tài liệu, học trực tuyến, tham gia các câu lạc bộ khoa học và hội nhập quốc tế. Rất nhiều tấm gương học sinh nghèo vượt khó, những thủ khoa, hay những bạn trẻ đem vinh quang về cho tổ quốc qua các kỳ thi Olympic quốc tế chính là minh chứng sống động cho một thế hệ học sinh có lý tưởng, có ý thức học tập nghiêm túc để tự kiến tạo tương lai.Tuy nhiên, bên cạnh những tấm gương sáng, mảng tối về ý thức học tập vẫn đang tồn tại và có xu hướng gia tăng. Một bộ phận không nhỏ học sinh hiện nay rơi vào tình trạng thụ động, lười biếng và học đối phó. Nhiều bạn đến trường chỉ vì áp lực từ cha mẹ, học để lấy điểm số hoặc đối phó với các kỳ thi chứ không thực sự ham thích tri thức. Đáng báo động hơn, sự bùng nổ của mạng xã hội, trò chơi điện tử và các trào lưu tiêu cực trên mạng đã cuốn một lượng lớn học sinh vào vòng xoáy sa đọa, dẫn đến việc bỏ bê bài vở, quay cóp, gian lận trong thi cử. Lối sống thực dụng, "học giả bằng thật" này đang làm xói mòn giá trị cốt lõi của giáo dục.

Nguyên nhân của thực trạng trên đến từ cả chủ quan lẫn khách quan. Về chủ quan, bản thân các bạn học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc học, thiếu bản lĩnh trước các cám dỗ công nghệ. Về khách quan, áp lực thành tích từ gia đình và phương pháp giáo dục đôi khi còn nặng tính lý thuyết, thiếu thực hành của nhà trường cũng vô tình làm giảm đi hứng thú học tập của học sinh.Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là vô cùng khôn lường.

Nó không chỉ khiến cá nhân học sinh bị rỗng kiến thức, thiếu kỹ năng sống và dễ thất bại khi bước vào đời, mà xa hơn, nó còn trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực, làm chậm sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Để thay đổi thực trạng này, cần có sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Gia đình cần lắng nghe, định hướng thay vì áp đặt điểm số lên con cái. Nhà trường cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo môi trường học tập trải nghiệm để khơi dậy niềm đam mê sáng tạo. Nhưng quan trọng nhất vẫn là sự tự nhận thức của chính học sinh.

Mỗi chúng ta cần xác định rõ mục đích: "Học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự khẳng định mình". Chỉ khi biến việc học thành nhu cầu tự thân, chúng ta mới có thể làm chủ tri thức.

Tóm lại, ý thức học tập là yếu tố quyết định tương lai của mỗi cá nhân và vận mệnh của một quốc gia. Là học sinh ngồi trên ghế nhà trường, chúng ta hãy bắt đầu thay đổi từ những hành động nhỏ nhất: tự giác học bài, ngừng gian lận và không ngừng tò mò về thế giới xung quanh. Học tập là một hành trình dài gian khổ nhưng trái ngọt của nó sẽ luôn xứng đáng.

Câu 1: thể thơ chính là Thất Ngôn Bát Cú Đường Luật

Câu 2:

Để tài: Đạo học, Sự suy tàn của Nho học.

Câu 3:

Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi.

Câu 4:

Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhồm, rụt rè, liều lĩnh.

Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng

gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn.

Câu 5:

Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đep.