Câu 1

Đoạn văn phân tích bài thơ "Than đạo học" của Trần Tế Xương làm nổi bật bức tranh chân thực và chua xót về sự suy tàn của nền Nho học Việt Nam buổi giao thời. Về nội dung, tác giả đi thẳng vào thực trạng bi đát: "Đạo học ngày nay đã chán rồi", được minh chứng bằng con số cụ thể "mười người đi học chín người thôi". Từ sự chán chường đó, bức tranh xã hội hiện lên qua những hình ảnh trào phúng mà xót xa: cô hàng sách ế ẩm "lim dim ngủ", thầy đồ thất nghiệp âu lo "nhấp nhổm ngồi". Đặc biệt, nỗi đau của Tú Xương dồn vào sự tha hóa nhân cách của giới nho sĩ. Kẻ sĩ vốn trọng khí tiết nay lại hèn nhát "rụt rè gà phải cáo", mưu cầu danh lợi thực dụng đến mức "liều lĩnh đấm ăn xôi". Lời thơ châm biếm sâu cay nhưng đồng thời cũng là tiếng cười tự trào đắng chát cho chính bản thân và những người đồng cảnh ngộ. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thất ngôn bát cú Đường luật với kết cấu chặt chẽ. Ngôn ngữ thơ bình dị, mang đậm hơi thở đời thường. Việc vận dụng khéo léo các thành ngữ dân gian ("gà phải cáo", "đấm ăn xôi") cùng các từ láy gợi hình, gợi cảm ("lim dim", "nhấp nhổm") đã tăng sức biểu đạt, tạo nên giọng điệu vừa trào phúng sắc sảo, vừa trữ tình bi phẫn đặc trưng của hồn thơ Tú Xương.

Câu 2

Trong thời đại tri thức bùng nổ và hội nhập toàn cầu, giáo dục đóng vai trò then chốt trong việc quyết định tương lai của mỗi cá nhân và sự phát triển của đất nước. Vì vậy, ý thức học tập của học sinh hiện nay đang trở thành một vấn đề thiết thực, đáng được toàn xã hội quan tâm sâu sắc.

Ý thức học tập trước hết được hiểu là thái độ và nhận thức đúng đắn về mục đích của việc học. Đó là sự chủ động, tự giác tìm tòi kiến thức; học không phải vì điểm số, vì sĩ diện hay sự ép buộc từ gia đình, mà vì khao khát hoàn thiện bản thân và chuẩn bị hành trang cho tương lai.

Nhìn vào thực tế, chúng ta đáng tự hào khi có một bộ phận lớn học sinh mang ý thức học tập rất tích cực. Các em không chỉ bám sát kiến thức trên lớp mà còn chủ động mở rộng tầm nhìn qua internet, sách báo và các hoạt động trải nghiệm thực tế. Rất nhiều học sinh Việt Nam đã nỗ lực tự học, mang về huy chương trong các kỳ thi Olympic quốc tế, hay tự tin chinh phục các học bổng danh giá. Các em hiểu rõ tri thức là chìa khóa để sinh tồn và phát triển trong một thế giới đầy biến động.

Tuy nhiên, bên cạnh những tấm gương sáng, vẫn còn tồn tại một thực trạng đáng lo ngại: sự sa sút trong ý thức học tập của một bộ phận không nhỏ học sinh. Nhiều em đến trường với tâm lý đối phó, học vẹt, học để thi qua môn thay vì thực sự muốn nắm bắt bản chất vấn đề. Tình trạng gian lận trong thi cử, chép bài của bạn, hay thái độ chán học, trốn tiết để sa đà vào các trò chơi điện tử, mạng xã hội đang diễn ra khá phổ biến. Lối học thực dụng, chỉ chạy theo bằng cấp mà rỗng về kỹ năng thực tế đang làm thui chột đi sự sáng tạo và nhiệt huyết của tuổi trẻ.

Nguyên nhân của hiện trạng tiêu cực này đến từ nhiều phía. Về mặt chủ quan, bản thân nhiều học sinh chưa xác định được lý tưởng sống, thiếu kỷ luật bản thân và dễ bị cám dỗ bởi những thú vui nhất thời. Về mặt khách quan, chương trình giáo dục đôi khi còn nặng về lý thuyết học thuật, thiếu tính ứng dụng làm giảm đi hứng thú của người học. Thêm vào đó, sự kỳ vọng quá mức của phụ huynh đôi khi vô tình biến việc học thành áp lực nghẹt thở, khiến các em nảy sinh tâm lý chán nản và chống đối.

Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là vô cùng nghiêm trọng. Trước mắt, các em đánh mất thời gian quý báu của thanh xuân và tiền bạc của gia đình. Về lâu dài, một thế hệ thiếu hụt cả về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng mềm sẽ gặp vô vàn khó khăn khi bước vào thị trường lao động, kéo theo sự trì trệ trong chất lượng nguồn nhân lực của quốc gia.

Để cải thiện tình trạng này, sự thay đổi từ chính bản thân mỗi học sinh là yếu tố quyết định. Các em cần tự đặt ra mục tiêu ngắn hạn và dài hạn, tìm kiếm niềm vui trong việc khám phá tri thức. Đồng thời, gia đình cần là người bạn đồng hành, định hướng thay vì áp đặt thành tích. Nhà trường cũng cần tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy, chú trọng thực hành, biến lớp học thành nơi truyền cảm hứng.

Thái độ đối với việc học ngày hôm nay sẽ vẽ nên bức tranh cuộc đời của mỗi người trong ngày mai. Học tập là một hành trình dài không có điểm dừng, và chỉ có một ý thức tự giác, cầu thị mới giúp học sinh vững bước, làm chủ cuộc đời và đóng góp tích cực cho xã hội.

Câu1

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật

Câu 2

Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học.

Câu 3

Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi

Câu 4

Những từ láy được sử dụng trong văn

bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh.

Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn.

Câu5

Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp