Câu1

Bài thơ “Than đạo học” của Tú Xương là một tác phẩm trào phúng đặc sắc, thể hiện nỗi chua xót trước sự suy thoái của nền Nho học trong xã hội đương thời. Ngay từ hai câu đầu, tác giả đã cất lên lời than “Đạo học ngày nay đã chán rồi”, cho thấy việc học không còn được coi trọng, thể hiện qua hình ảnh “Mười người đi học, chín người thôi”. Bức tranh đạo học tiếp tục hiện lên đầy hài hước mà đáng buồn qua những hình ảnh “cô hàng bán sách lim dim ngủ”, “thầy khoá tư lương nhấp nhổm ngồi”. Đặc biệt, các câu thơ “Sĩ khí rụt rè gà phải cáo / Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi” đã khắc họa sự sa sút của sĩ khí và sự thực dụng trong thi cử. Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, ngôn ngữ gần gũi, giàu sức gợi, kết hợp các từ láy “lim dim”, “nhấp nhổm”, “rụt rè” cùng những hình ảnh so sánh, thành ngữ dân gian. Giọng thơ vừa hài hước, châm biếm vừa ẩn chứa nỗi đau trước sự xuống cấp của đạo học. Qua đó, Tú Xương thể hiện thái độ phê phán sâu sắc và tình cảm trăn trở trước thời cuộc.

Câu2

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, học tập là một việc vô cùng quan trọng. Học tập không chỉ giúp chúng ta tiếp nhận kiến thức mà còn rèn luyện tư duy, hình thành nhân cách và chuẩn bị hành trang cho tương lai. Tuy nhiên, bên cạnh những học sinh có ý thức học tập tốt, vẫn còn không ít bạn chưa thực sự nghiêm túc với việc học. Vì vậy, ý thức học tập của học sinh hiện nay là vấn đề cần được quan tâm. Ý thức học tập có thể hiểu là thái độ tự giác, chủ động và có trách nhiệm của mỗi học sinh đối với việc học. Người có ý thức học tập không nhất thiết lúc nào cũng đạt điểm cao, nhưng luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, biết sửa chữa thiếu sót và chủ động tìm hiểu những điều mình chưa biết. Trong thực tế, nhiều học sinh đã có ý thức học tập rất tốt. Các bạn biết đặt mục tiêu, lập kế hoạch, chăm chú nghe giảng và tự học ở nhà. Khi gặp bài khó, các bạn không dễ dàng bỏ cuộc mà tìm cách hỏi thầy cô, bạn bè hoặc tự tìm hiểu thêm. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học sinh học tập thiếu nghiêm túc. Có bạn chỉ học khi sắp kiểm tra, làm bài đối phó hoặc phụ thuộc vào việc chép bài của người khác. Một số bạn dành quá nhiều thời gian cho điện thoại, trò chơi điện tử và mạng xã hội mà quên mất nhiệm vụ học tập. Đáng buồn hơn, có người coi điểm số là mục tiêu duy nhất nên tìm cách học thuộc máy móc, thậm chí gian lận trong kiểm tra. Những biểu hiện ấy khiến việc học mất đi ý nghĩa vốn có và có thể ảnh hưởng đến tương lai của chính mỗi học sinh. Theo em, nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ nhiều phía. Trước hết là sự thiếu tự giác và chưa xác định được mục tiêu của bản thân. Một số học sinh chưa nhận thức đầy đủ rằng kiến thức hôm nay sẽ trở thành nền tảng cho cuộc sống sau này. Bên cạnh đó, sức hấp dẫn của điện thoại, trò chơi và mạng xã hội cũng khiến nhiều bạn dễ mất tập trung. Áp lực học tập từ gia đình và nhà trường đôi khi cũng làm học sinh cảm thấy mệt mỏi, từ đó học đối phó thay vì học bằng sự chủ động. Để nâng cao ý thức học tập, trước hết mỗi học sinh cần tự xác định mục tiêu và trách nhiệm của mình. Chúng ta nên xây dựng thời gian biểu phù hợp, chủ động chuẩn bị bài, tập trung trong giờ học và dành thời gian ôn lại kiến thức. Điện thoại và mạng xã hội không xấu, nhưng cần biết sử dụng đúng lúc, tránh để chúng chi phối việc học. Gia đình và thầy cô cũng cần động viên, hướng dẫn thay vì chỉ gây áp lực về điểm số. Quan trọng nhất, học sinh cần hiểu rằng học tập là vì sự phát triển của bản thân chứ không chỉ để đối phó với những bài kiểm tra. Là học sinh, em hiểu rằng bản thân vẫn còn nhiều điều phải cố gắng. Có những lúc em cũng cảm thấy bài học khó, mệt mỏi hoặc mất động lực. Nhưng nếu biết kiên trì và tự nhắc mình về mục tiêu phía trước, em tin rằng mình có thể tiến bộ từng ngày. Một người học tốt không phải là người chưa từng thất bại, mà là người biết đứng lên sau mỗi lần chưa đạt kết quả như mong muốn. Ý thức học tập chính là nền tảng để mỗi học sinh hoàn thiện bản thân và xây dựng tương lai. Vì vậy, thay vì học một cách đối phó, mỗi chúng ta hãy học bằng sự tự giác, trách nhiệm và niềm tin vào chính mình. Những cố gắng nhỏ trong hiện tại sẽ tạo nên những thay đổi lớn trên con đường trưởng thành sau này.

Câu 1 Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật. Câu 2 Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học. Câu 3 Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi. Câu 4 - Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh. - Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn.

Câu 5 Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp.