*Câu 1 Bài thơ "Than đạo học" của Tú Xương là một tiếng thở dài chua chát về sự suy vong của Nho học. Về nội dung, bài thơ vẽ nên bức tranh toàn cảnh ảm đạm của nền giáo dục Nho học cuối thế kỷ XIX. Câu đề "Đạo học ngày nay đã chán rồi - Mười người đi học chín người thôi" như một lời tuyên ngôn, khái quát thực trạng. Thực dân Pháp thay đổi chế độ thi cử khiến con đường khoa cử lận đận, người ta bỏ học. Hai câu thực đối nhau tài tình: "Cô hàng bán sách lim dim ngủ / Thầy khoá tư lương nhấp nhổm ngồi" - một bên ế ẩm, một bên sốt ruột, gợi cảnh chợ chữ tiêu điều. Hai câu luận lại khắc họa sĩ khí: "rụt rè gà phải cáo" - kẻ sĩ hèn nhát, "liều lĩnh đấm ăn xôi" - văn trường bát nháo, mua bán. Về nghệ thuật, bài thơ là mẫu mực của thơ trào phúng Tú Xương. Thể thất ngôn bát cú Đường luật nghiêm chỉnh nhưng giọng điệu lại trào lộng. Nghệ thuật đối, dùng từ láy đắt giá "lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh" tạo hình ảnh sinh động. Đặc biệt câu kết "Trình có ông tiên, thứ chỉ tôi" là cái cười tự trào, vừa mỉa làng Nho vừa mỉa chính mình, vừa bi vừa hài, thấm thía nỗi đau thời thế. *Câu 2 Trong thời đại tri thức là sức mạnh, ý thức học tập là yếu tố quyết định tương lai của mỗi học sinh. Đó là thái độ chủ động, tự giác, nghiêm túc và có mục tiêu rõ ràng trong việc chiếm lĩnh tri thức. Thực trạng hiện nay có nhiều điều đáng mừng. Nhiều học sinh đã rất năng động, chủ động tìm tòi, học không chỉ trên sách vở mà còn qua internet, các cuộc thi khoa học, kỹ năng. Các em có mục tiêu du học, khởi nghiệp rõ ràng, ý thức học tập suốt đời được nâng cao. Tuy nhiên, mặt trái cũng không ít, giống như cái "chán" mà Tú Xương từng than hơn một trăm năm trước. Một bộ phận học sinh học đối phó, học vì điểm số, vì ép buộc của gia đình. Hiện tượng học lệch, học tủ, quay cóp, lười đọc sách, nghiện game, mạng xã hội khiến việc học trở nên hời hợt. Nguyên nhân là do thiếu định hướng nghề nghiệp, phương pháp dạy học còn khô khan, và sự bùng nổ của công nghệ giải trí khiến các em dễ sao nhãng. Hậu quả của ý thức học tập kém rất nặng nề. Kiến thức rỗng, kỹ năng yếu, các em sẽ hụt hơi trong thị trường lao động cạnh tranh và khó trở thành công dân có ích. Vậy phải làm gì? Về phía học sinh, cần xác định động cơ học tập đúng đắn: học cho mình, để làm người, để lập nghiệp. Cần rèn tính tự giác, lập kế hoạch học tập, cân bằng giữa học và chơi. Về phía gia đình và nhà trường, cần đổi mới phương pháp, khơi gợi hứng thú, dạy học gắn với thực tiễn, định hướng nghề nghiệp sớm thay vì chỉ chạy theo thành tích. Tóm lại, nếu ngày xưa người ta "chán học" vì thời thế, thì ngày nay không có lý do gì để chán. Trong một thế giới phẳng, chỉ có ý thức học tập nghiêm túc mới là tấm vé để mỗi học sinh bước ra và khẳng định mình.

Bài 1 - *Than đạo học - Tú Xương* *Câu 1. Thể thơ của bài thơ:* Thất ngôn bát cú Đường luật. *Câu 2. Đề tài của bài thơ:* Đề tài về giáo dục, khoa cử, sự suy tàn của Nho học trong buổi giao thời khi thực dân Pháp xâm lược. *Câu 3. Vì sao tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay đã chán rồi,":* Vì từ năm 1900 thực dân Pháp sửa đổi chương trình thi cử, bớt chữ Hán, thêm chữ Quốc ngữ và chữ Pháp. Nền Nho học mất vị thế độc tôn, việc học hành không còn con đường làm quan vinh hiển như trước nên người ta chán nản, bỏ học. "Mười người đi học, chín người thôi" là minh chứng. *Câu 4. Nhận xét về việc tác giả sử dụng những từ láy trong bài thơ:* Tác giả sử dụng rất đắt các từ láy: - `lim dim`: gợi dáng vẻ buồn ngủ, ế ẩm, thất nghiệp của cô hàng bán sách. - `nhấp nhổm`: dáng ngồi không yên, sốt ruột chờ học trò của ông thầy khóa tư. - `rụt rè`: thái độ nhút nhát, sợ sệt. - `liều lĩnh`: thái độ làm càn, bất chấp. Các từ láy làm tăng tính gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu trào phúng, khắc họa sinh động sự tàn tạ, nhếch nhác của cảnh dạy và học Nho học lúc bấy giờ. Giọng thơ vừa bi vừa hài, châm biếm sâu cay. *Câu 5. Nội dung của bài thơ:* Bài thơ là bức tranh biếm họa về sự suy tàn của Nho học và nền khoa cử phong kiến cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Qua đó, Tú Xương bày tỏ nỗi đau xót, ngậm ngùi cho đạo học cổ truyền, cho sĩ khí nhà Nho trước thời cuộc đổi thay, đồng thời thể hiện thái độ mỉa mai, chua chát với thực trạng nhốn nháo của xã hội.