Câu 1. Trần Tế Xương, một nhà thơ trào phúng xuất sắc cuối thế kỷ XIX, nổi tiếng với những bài thơ phản ánh xã hội, giáo dục phong kiến qua lăng kính hài hước nhưng sâu sắc. Trong số đó, bài thơ Than đạo học là tác phẩm tiêu biểu, phản ánh sự suy thoái của nền giáo dục Nho học, thái độ học tập và rèn luyện tri thức của học trò và thầy cô, đồng thời bộc lộ nỗi trăn trở, chán nản của tác giả trước thực trạng này.Bài thơ mở đầu bằng câu: “Đạo học ngày nay đã chán rồi . Mười người đi học, chín người thôi”, thể hiện ngay thực trạng đáng buồn của nền giáo dục Nho học. Hình ảnh con số “mười người đi học, chín người thôi” cho thấy sự bỏ học phổ biến, phản ánh sự suy giảm sĩ khí và lòng ham học tập của học trò. Bên cạnh đó, những chi tiết đời thường như “cô hàng bán sách lim dim ngủ .Thầy khoá tư lương nhấp nhổm ngồi” càng làm nổi bật môi trường học tập thiếu nghiêm túc, thầy trò lơ là, khiến tri thức và giá trị đạo học bị xem nhẹ. Sự hỗn loạn và thiếu kỷ luật còn được thể hiện qua hình ảnh học trò “Sĩ khí rụt rè gà phải cáo . Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi”, thể hiện thái độ vừa sợ hãi vừa liều lĩnh, vừa lười biếng vừa hời hợt, tạo nên bức tranh trào phúng sống động về tình trạng học tập lúc bấy giờ.Thủ pháp trào phúng và nghệ thuật là điểm nhấn khiến bài thơ trở nên đặc sắc. Trần Tế Xương sử dụng thể thơ thất ngôn bát cú với nhịp điệu cô đúc, dễ nhớ, kết hợp với ngôn ngữ đời thường, sinh động, giàu hình ảnh, tạo sức ám ảnh vừa hài hước vừa sâu sắc. Biện pháp trào phúng được thể hiện qua việc tự mỉa, giễu nhại và phóng đại thái độ lười biếng, vô kỷ luật của học trò, đồng thời khéo léo phản ánh thái độ nhàn nhạt của những người thầy. Chính sự kết hợp này giúp bài thơ vừa phê phán hiện thực vừa thể hiện cảm xúc riêng của tác giả, khiến người đọc vừa cười vừa suy ngẫm.Bên cạnh sự trào phúng, bài thơ còn bộc lộ thái độ vừa châm biếm vừa thương cảm cho nền giáo dục phong kiến: “Tôi đâu dám mỉa làng tôi nhỉ .Trình có ông tiên, thứ chỉ tôi”. Câu kết này thể hiện sự bất lực, chán nản của tác giả nhưng vẫn giữ thái độ tôn trọng, không hoàn toàn phủ nhận giá trị của nền đạo học. Giá trị tư tưởng của bài thơ là nhắc nhở con người phải nghiêm túc trong học tập, rèn luyện tri thức và có trách nhiệm với bản thân và xã hội. Thông điệp này vẫn còn nguyên giá trị đối với thế hệ trẻ hiện nay, khi việc học tập và rèn luyện tri thức nghiêm túc luôn là yếu tố quan trọng để phát triển toàn diện, làm việc có hiệu quả và đóng góp tích cực cho cộng đồng.Bài thơ Than đạo học không chỉ là bức tranh trào phúng về nền giáo dục phong kiến suy thoái mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về thái độ học tập và rèn luyện tri thức. Qua đó, Trần Tế Xương thể hiện tài năng quan sát, cảm xúc tinh tế và trách nhiệm của nhà trí thức trước hiện thực xã hội. Bài thơ khẳng định giá trị trường tồn của tri thức và tinh thần học tập nghiêm túc, thông điệp vẫn mang tính giáo dục, định hướng tư tưởng cho các thế hệ sau.

Câu 2.

Học tập là cả một quá trình dài, luôn sát cánh bên ta từ khi sinh ra đến cuối đời, ta học những bước đi đầu tiên, học nói, học kiến thức, học làm việc ... Quá trình ban đầu của việc học là vô thức sau dần trở nên có ý thức. Đặc biệt trong thời đại hiện nay, ý thức học tập của con người ngày càng phải được nâng cao, bởi ý thức học tập của từng người sẽ quyết định tương lai sau này cho chính bản thân họ. Ý thức học tập là quá trình nhận thức về việc học tập, từ đó lĩnh hội các kiến thức học tập áp dụng vào cuộc sống. Hiện nay, với sự phát triển của xã hội, ý thức của nhiều học sinh cũng càng được nâng cao, nhiều người có sự chủ động, luôn chịu khó, chăm chỉ, tìm tòi cái mới để bắt kịp với xu hướng của thời đại, và không để bị lạc hậu bị tụt lùi về phía sau. Ý thức của những con người này rất tốt, có phương pháp học tốt, học từ thầy cô, bè bạn, học trực tuyến từ mạng xã hội. Họ đều là người có tính tự giác cao và dễ dàng đạt được thành quả mà mình mong muốn. Tuy nhiên, vẫn phải kể đến những người có ý thức học kém. Có một bộ phận học sinh hiện nay vẫn lười học, ham chơi, bỏ bê việc học thậm chí bỏ hẳn cả việc học. Có nhiều học sinh sống thụ động, không xác định được mục tiêu của cuộc đời, không biết mình thích gì làm gì rồi dẫn đến hoang mang trong học tập, lơ là mất tập trung. Bên cạnh đó, có một số ý thức học tập rất kém, học chỉ để qua kiểm tra lấy điểm, rồi thi, rồi qua môn chứ không nhằm vào mục đích chính của việc học là lĩnh hội kiến thức. Nguyên nhân dẫn đến hai ý thức trong học tập khác nhau là do nhận thức khác nhau. Những bạn học sinh có ý thức sẽ nhận thức được tầm quan trọng của việc học và từ đó cố gắng, phấn đấu không ngừng để đạt được kết quả tốt. Còn một bộ phận học sinh còn lại, có nhận thức sai lệch làm cho việc học chỉ ngày một thêm tệ hơn. Với sự phát triển kinh tế xã hội như hiện nay, việc kiếm tiền có thể trở nên đơn giản hơn, muốn nhanh lấy cái lợi trước mắt, theo đuổi những điều dễ làm, điều đó khiến cho nhiều học sinh cảm thấy chán nản việc học, xao nhãng, rằng kiếm được đồng tiền vừa được tiêu, được hưởng thụ mà không phải căng thẳng như việc học. Một phần cũng phải kể đến về phía giáo dục. Nhiều nhà trường còn lỏng lẻo trong việc giám sát, để những hiện tượng xấu vẫn còn xảy ra. Hoặc nhiều gia đình vẫn chưa thực sự quan tâm đến con cái khiến chúng có suy nghĩ lệch lạc, hoặc quan tâm chưa đúng cách làm ảnh hưởng đến con cái. Một sự việc đã gây ra sự nhức nhối vô cùng lớn trong thời gian vừa qua đó là vấn nạn "mua điểm" ở một số tỉnh thành trong đợt thi THPT quốc gia năm 2018. Việc mua điểm đã nêu một gương xấu cho một số thế hệ học sinh và nó gây đến những hậu quả khôn lường. Ý thức học tập mà không có thì việc học cũng như không. Không có sự học tập, trau dồi, tu luyện thì làm gì có kết quả. Khi việc học không được chú tâm, thì bản thân người học sẽ gặp rất nhiều khó khăn sau này bởi họ sẽ gặp nhiều lỗ hổng trong kiến thức. Nắm bắt được hiện trạng, mỗi cá nhân, các tổ chức giáo dục cần phải đưa ra những biện pháp khắc phục. Nhà trường cần phải đẩy mạnh việc giáo dục học sinh, giúp học sinh có nhận thức đúng đắn, cùng với đó, các gia đình nên quan tâm đến con em mình hơn và phải biết quan tâm đúng cách. Là một học sinh, chúng ta cần phải biết được tầm quan trọng của việc học đối với chúng ta như thế nào. Hãy lên kế hoạch cho bản thân, sắp xếp thời gian cách học, cách sinh hoạt làm sao cho khoa học để từ đó chúng ra có thể đạt được hiệu quả nhất trong học tập cũng như công việc.

Câu 1.

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật. Câu 2.

Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học. Câu 3. Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi. Câu 4. - Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh. - Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn.