2câu 1

Bài thơ "Than đạo học" của Tú Xương là bức tranh trào phúng sinh động về sự suy tàn của Nho học đầu thế kỉ XX. Về nội dung, tác giả đã ghi lại một thực trạng nhếch nhác, đảo lộn: người học bỏ học, người bán sách, người dạy học thì chán chường, mệt mỏi, sĩ khí hèn yếu, văn trường bát nháo. Câu thơ mở đầu "Đạo học ngày nay đã chán rồi" như một tiếng thở dài bao trùm toàn bài.

Đặc sắc nghệ thuật là bút pháp trào phúng, mỉa mai kết hợp với ngôn ngữ bình dị, đời thường. Tú Xương sử dụng liên tiếp các từ láy gợi hình đắt giá: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh đã khắc họa chân thực dáng vẻ buồn ngủ, lúng túng của cô hàng sách, thầy khóa và sự hèn kém, liều lĩnh của sĩ tử. Phép đối chỉnh "gà phải cáo", "liều lĩnh đấm ăn xôi" cùng giọng điệu nói mát ở hai câu kết đã làm nổi bật sự suy đồi của đạo học, đồng thời thể hiện nỗi buồn, sự bế tắc của một nhà Nho trước thời cuộc.d

cau

2Trong xã hội hiện đại, tri thức là chìa khóa quyết định tương lai, vì vậy ý thức học tập của học sinh có vai trò vô cùng quan trọng. Ý thức học tập là thái độ tự giác, chủ động, có mục tiêu rõ ràng trong việc tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng.

Nhìn vào thực tế, đa số học sinh hiện nay đã có ý thức học tập khá tốt. Các em hiểu được tầm quan trọng của việc học trong thời đại 4.0, chủ động tìm tòi, học không chỉ trên sách vở mà còn qua internet, các cuộc thi, hoạt động ngoại khóa. Nhiều tấm gương học sinh đạt giải quốc tế, nghiên cứu khoa học từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường là minh chứng rõ nét. Đó là mặt tích cực đáng biểu dương.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận không nhỏ học sinh có ý thức học tập kém, gợi nhớ đến sự "chán" mà Tú Xương từng than thở về đạo học xưa. Biểu hiện là lười học, học đối phó, học vẹt, chỉ học để thi, nghiện game, mạng xã hội, sống ảo. Một số em ỷ lại vào gia đình, thiếu tính tự lập, không có ước mơ, mục tiêu. Việc học trở thành gánh nặng, dẫn đến gian lận trong thi cử, quay cóp, mua điểm. Điều này không chỉ làm hổng kiến thức mà còn làm lệch lạc nhân cách.

Nguyên nhân của thực trạng trên đến từ nhiều phía: do bản thân thiếu nghị lực, do gia đình quá nuông chiều hoặc thiếu quan tâm, do áp lực thành tích của nhà trường và một phần do tác động tiêu cực của công nghệ.

Để nâng cao ý thức học tập, mỗi học sinh cần xác định đúng động cơ học tập: Học để làm người, để lập nghiệp, để cống hiến. Cần xây dựng phương pháp học tập khoa học, tự giác, chủ động đặt câu hỏi, biến việc học thành niềm vui khám phá. Gia đình cần đồng hành, động viên chứ không áp đặt. Nhà trường cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực, giảm áp lực điểm số, tăng trải nghiệm thực tế.

Bác Hồ từng nói: "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không... chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu". Vì vậy, là học sinh, chúng ta phải không ngừng rèn luyện ý thức học tập, coi việc học là con đường tự khẳng định bản thân và xây dựng đất nước.

Câu 1.

Thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật. Bài có 8 câu, mỗi câu 7 chữ, gieo vần ở câu 1,2,4,6,8 (vần ô: rồi - thôi - ngồi - xôi - tôi).

Câu 2.

Đề tài về giáo dục, khoa cử. Cụ thể là sự suy tàn, tha hóa của nền Nho học - Đạo học Việt Nam đầu thế kỉ XX dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Câu 3.

Vì:

• Từ 1900 Pháp bắt sửa chương trình thi cử, bớt chữ Hán tăng chữ quốc ngữ, Nho học mất vị thế.

• Thực trạng nhếch nhác được tác giả kể ra: Mười người đi học chín người thôi - người ta bỏ học.

• Người dạy và người bán sách cũng chán nản: Cô hàng bán sách lim dim ngủ / Thầy khóa tư lương nhấp nhổm ngồi.

• Sĩ khí, văn chương cũng đồi bại: Sĩ khí rụt rè gà phải cáo / Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi - kẻ sĩ hèn nhát, trường thi thì lộn xộn, mua bán.

=> Cả hệ thống đã mục ruỗng, không còn tôn nghiêm nên đáng chán.

Câu 4.

Tác giả dùng rất nhiều từ láy: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh.

Tác dụng:

• Tạo giá trị gợi hình, gợi tả cao: vẽ ra dáng vẻ buồn ngủ, mệt mỏi, lúng túng, hèn nhát một cách sinh động.

• Tạo nhịp điệu trào phúng, mỉa mai, châm biếm sâu sắc.

• Thể hiện thái độ ngao ngán, khinh bỉ của tác giả trước sự suy tàn của Nho học.

Câu 5.

Bài thơ là lời than thở, đồng thời là tiếng cười trào phúng, chua chát của Tú Xương trước thực trạng nền Nho học suy tàn, tha hóa cuối thế kỷ XIX đầu XX. Qua đó tác giả bộc lộ nỗi buồn, sự bế tắc của một nhà Nho trước thời cuộc, và ngầm chứa sự thức tỉnh về một thời đại mới đang đến.

Đặc điểm dân cư Nhật Bản

• Là nước đông dân: Đứng thứ 11 thế giới với khoảng 124,5 triệu người (2023), mật độ dân số cao, khoảng 329 người/km².

• Tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên rất thấp và âm: Do mức sinh thấp, tuổi thọ trung bình rất cao (cao nhất thế giới).

• Cơ cấu dân số già: Là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất thế giới. Tỉ lệ nhóm tuổi trên 65 tuổi rất cao (>29%), nhóm 0-14 tuổi rất thấp.

• Phân bố dân cư không đều: Tập trung chủ yếu ở các đồng bằng ven biển phía Thái Bình Dương như Tokyo, Osaka, Nagoya... vùng núi phía trong thưa dân.

• Trình độ dân trí cao, nguồn lao động chất lượng: Người dân có trình độ học vấn cao, chăm chỉ, kỷ luật, có kỹ năng kỹ thuật cao, đáp ứng tốt cho công nghiệp 4.0.

• Tỉ lệ dân thành thị cao: Trên 91% dân số sống ở thành thị, với nhiều siêu đô thị.

Ảnh hưởng của cơ cấu dân số già đến phát triển kinh tế - xã hội

a) Ảnh hưởng tiêu cực (chủ yếu):

• Về kinh tế: Thiếu hụt lao động trẻ trong tương lai, chi phí cho tự động hóa, rô-bốt tăng cao. Giảm sức cạnh tranh và tăng trưởng kinh tế.

• Về xã hội: Tạo gánh nặng lớn cho hệ thống an sinh xã hội, bảo hiểm, y tế, lương hưu. Phải tốn nhiều chi phí chăm sóc sức khỏe cho người già. Nảy sinh nhiều vấn đề xã hội như cô đơn, thiếu người chăm sóc.

b) Ảnh hưởng tích cực (mặt khác):

• Thúc đẩy Nhật Bản trở thành nước dẫn đầu thế giới về sản xuất và ứng dụng rô-bốt công nghiệp, trí tuệ nhân tạo để bù đắp thiếu lao động.

• Phát triển mạnh các ngành dịch vụ, y tế, chăm sóc sức khỏe, công nghiệp hỗ trợ người cao tuổi.

=> Kết luận: Già hóa dân số là thách thức lớn nhất của Nhật Bản hiện nay, buộc chính phủ phải có các chính sách như thu hút lao động nước ngoài, khuyến khích sinh đẻ và phát triển kinh tế tri thức, tự động hóa.

Đặc điểm chung

• Địa hình Trung Quốc rất đa dạng, phức tạp. Trong đó núi, sơn nguyên và cao nguyên chiếm hơn 70% diện tích lãnh thổ.

• Hướng địa hình chung thấp dần từ Tây sang Đông, tạo nên sự phân hóa thành hai miền địa hình khác nhau rõ rệt là Miền Đông và Miền Tây.

Miền Đông

Đây là miền có địa hình chủ yếu là đồng bằng và đồi núi thấp, thuận lợi cho phát triển kinh tế.

• Đồng bằng: Tập trung các đồng bằng châu thổ lớn là Đông Bắc, Hoa Bắc, Hoa Trung và Hoa Nam. Đất ở đây chủ yếu là đất phù sa màu mỡ, là vựa nông nghiệp trù phú của cả nước và là nơi dân cư tập trung đông đúc.

• Đồi núi thấp: Phân bố ở phía Đông Nam, độ cao trung bình dưới 400m. Đất chủ yếu là feralit, thích hợp trồng cây công nghiệp, cây ăn quả nhiệt đới và cận nhiệt.

Miền Tây

Đây là miền có địa hình hiểm trở, chia cắt mạnh, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

• Tập trung nhiều dãy núi cao, đồ sộ bậc nhất thế giới như Hi-ma-lay-a, Côn Luân, Thiên Sơn...; các sơn nguyên, cao nguyên rộng lớn như Tây Tạng, Vân Quý...; các bồn địa lớn như Ta-rim, Duy Ngô Nhĩ, Tuốc-phan và các hoang mạc như Tác-la Ma-can, Gô-bi...

• Loại đất phổ biến là đất xám hoang mạc và bán hoang mạc nghèo dinh dưỡng, khí hậu khô cằn. Nhìn chung điều kiện không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên một số nơi sườn núi có thể trồng rừng, trên các cao nguyên có thể phát triển đồng cỏ chăn nuôi gia súc.

=> Như vậy, sự khác biệt địa hình Đông - Tây đã tạo nên sự phân hóa sâu sắc trong phân bố dân cư và phát triển kinh tế giữa hai miền của Trung Quốc.