Câu 1: Bài thơ Than đạo học của Tú Xương là một tác phẩm đặc sắc, vừa phản ánh thực trạng xã hội vừa thể hiện tài năng nghệ thuật của nhà thơ. Về nội dung, bài thơ là lời than thở, phê phán sâu sắc trước sự suy tàn, biến chất của Nho học trong giai đoạn cuối triều Nguyễn, khi thực dân Pháp thay đổi chương trình thi cử, làm thay đổi bản chất của đạo học truyền thống. Tác giả khắc họa bức tranh sinh động: người học bỏ học, thầy dạy mất nhiệt huyết, sĩ khí suy đồi, văn trường chỉ lo ăn uống, danh vọng. Đặc biệt, nhà thơ còn thẳng thắn tự phê phán chính mình, tạo nên sự chân thực, gần gũi.

Về nghệ thuật, bài thơ đạt đến trình độ cao trong sử dụng ngôn ngữ. Các từ láy như lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh không chỉ tạo hình tượng cụ thể, sinh động mà còn góp phần thể hiện rõ nét sự sa sút của đạo học, tăng nhạc điệu cho bài thơ. Thể thơ thất ngôn bát cú luật Đường được vận dụng nhuần nhuyễn, kết hợp giọng văn than thở, phê phán nhẹ nhàng nhưng đầy sức nặng, để lại ấn tượng sâu sắc cho người đọc.

Câu 2: Học tập là con đường mở ra tương lai, là chìa khóa giúp mỗi người khẳng định bản thân và đóng góp cho xã hội. Đối với học sinh, việc rèn luyện ý thức học tập đúng đắn, tự giác là yêu cầu cấp thiết, đặc biệt trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều thay đổi. Tuy nhiên, thực trạng ý thức học tập của một bộ phận học sinh hiện nay đang đặt ra nhiều vấn đề đáng suy ngẫm.

Thực tế cho thấy, nhiều học sinh vẫn giữ vững tinh thần học tập tự giác, chăm chỉ. Họ hiểu rõ tầm quan trọng của kiến thức, luôn chủ động tìm tòi, khám phá, không ngại khó khăn, sẵn sàng trau dồi bản thân để đáp ứng yêu cầu của thời đại. Đối với các em, học tập không chỉ là nhiệm vụ bắt buộc mà là nhu cầu tự thân, là cách để thực hiện ước mơ và xây dựng tương lai. Đây là những biểu hiện rất đáng trân trọng, là hy vọng của gia đình và xã hội.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn tồn tại không ít trường hợp học sinh thiếu ý thức học tập. Một số em xem học tập là gánh nặng, là yêu cầu của bố mẹ và thầy cô nên chỉ học một cách thụ động, đối phó. Họ dễ bị sa ngã vào những thú vui không lành mạnh như trò chơi điện tử, mạng xã hội, bỏ bê bài vở, trốn học, lười suy nghĩ. Không ít người học chỉ vì điểm số, thiếu sự đam mê, không có mục tiêu rõ ràng, dẫn đến kết quả học tập thấp, tiềm năng không được phát huy. Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía: sự thiếu định hướng rõ ràng, sự buông lỏng trong quản lý của gia đình và nhà trường, cùng với sức hút mạnh mẽ của các phương tiện giải trí hiện đại.

Ý thức học tập tự giác là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của mỗi người. Trong thời đại hội nhập, nếu không có kiến thức vững vàng, chúng ta sẽ khó đứng vững trong cuộc sống, càng không thể góp phần xây dựng quê hương. Vì vậy, mỗi học sinh cần phải nhận thức đúng đắn vai trò của học tập, xây dựng mục tiêu rõ ràng, rèn luyện tinh thần tự giác, kiên trì. Gia đình và nhà trường cũng cần phối hợp, hướng dẫn, khuyến khích các em, tạo môi trường học tập lành mạnh.

Tóm lại, ý thức học tập của học sinh hiện nay vừa có những mặt tích cực, vừa tồn tại những hạn chế. Là chủ nhân tương lai của đất nước, mỗi học sinh cần nâng cao ý thức, tự giác trong học tập, xem đó là trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội. Chỉ với sự nỗ lực và tinh thần cầu tiến, chúng ta mới có thể phát triển toàn diện và tạo ra những giá trị tốt đẹp cho cuộc sống.

Câu 1: thất ngôn bát cú đường luật

Câu 2: phản ánh thực trạng và sa lầy của đạo Nho

Câu 3: vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi

Câu 4: những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn

Câu 5: bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp