Câu 1

Bài thơ Than đạo học của Tú Xương là bức tranh chân thực và tiếng cười châm biếm sâu cay về buổi giao thời khi Nho học đương buổi mạt vận. Về nội dung, tác giả phản ánh thực trạng thảm hại của đạo học qua hình ảnh sĩ phu nheo nhóc, lố lăng cùng cảnh tượng lớp học đìu hiu ("Mười người đi học, chín người thôi"). Qua đó, bài thơ bộc lộ nỗi niềm chua xót, bất mãn và tâm trạng hoài niệm đầy ngậm ngùi của nhà thơ trước sự tàn lụi của nền Hán học cũ trước làn sóng văn hóa mới. Về nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ thể thơ thất ngôn bát cú trang nghiêm nhưng được vận dụng linh hoạt với giọng điệu mỉa mai, trào phúng. Đặc biệt, hệ thống từ láy tượng hình, tượng thanh đặc sắc (lim dim, nhấp nhổm, rụt rè) kết hợp với nghệ thuật khắc họa chân dung sắc nét đã làm nổi bật sự chán chường, kệch cỡm của những kẻ sĩ thời buổi đổi thay.

Câu 2

Trong nhịp sống hiện đại và sự phát triển như vũ bão của tri thức nhân loại, học tập chính là chìa khóa vạn năng mở ra cánh cửa tương lai cho mỗi người. Đối với học sinh – những chủ nhân tương lai của đất nước, ý thức học tập đóng vai trò quyết định đến sự thành bại trên con đường chinh phục tri thức. Tuy nhiên, nhìn nhận thực tế ý thức học tập của giới trẻ hiện nay, bên cạnh những tấm gương sáng ngời về sự nỗ lực, vẫn còn không ít vấn đề đáng suy ngẫm. Trước hết, ý thức học tập là thái độ, trách nhiệm, sự tự giác và tinh thần cầu tiến của mỗi học sinh đối với việc tiếp thu tri thức, rèn luyện nhân cách mà không cần đến sự nhắc nhở hay ép buộc từ gia đình và thầy cô. Trong xã hội hiện đại, ta dễ dàng bắt gặp rất nhiều hình ảnh đẹp về ý thức học tập tích cực. Nhiều bạn học sinh ngày nay rất chủ động, năng động, biết tận dụng công nghệ thông tin, ngoại ngữ và các nguồn tài nguyên số để mở rộng tầm hiểu biết. Các bạn không chỉ tiếp thu kiến thức trong sách giáo khoa mà còn tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, đạt thành tích cao trong các kỳ thi lớn. Những tấm gương tự học, vượt khó vươn lên chính là minh chứng sống động cho thế hệ trẻ giàu hoài bão, khát cống hiến. Song, bên cạnh những mặt sáng ấy, bức tranh học tập của học sinh hiện nay vẫn còn không ít gam màu trầm đáng lo ngại. Một bộ phận không nhỏ học sinh đang mang tâm lý lười biếng, xem nhẹ việc học. Hiện tượng sao nhãng trong giờ học, vừa học vừa lướt mạng xã hội, chơi game thâu đêm suốt sáng diễn ra khá phổ biến. Đáng buồn hơn, một số bạn có xu hướng ỷ lại vào văn mẫu, sách giải hay lạm dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để chép bài đối phó mà không chịu tư duy, suy nghĩ. Việc học đối phó, chạy theo điểm số ảo hay áp lực bằng cấp khiến cho nhiều học sinh trở nên thụ động, thiếu hụt kiến thức nền tảng và kỹ năng mềm trầm trọng. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng này xuất phát từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Về mặt chủ quan, nhiều học sinh thiếu mục tiêu sống rõ ràng, dễ sa đà vào các cám dỗ của thế giới ảo, thiếu bản lĩnh kỷ luật bản thân. Về mặt khách quan, sự buông lỏng quản lý, quá nuông chiều con cái của một số gia đình, cùng với phương pháp giáo dục đôi khi nặng về lý thuyết đã vô tình tạo ra áp lực hoặc sự nhàm chán, triệt tiêu hứng thú học tập của các em. Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là vô cùng to lớn. Trước mắt, kết quả học tập sa sút, hổng kiến thức. Về lâu dài, nó tạo ra một thói quen xấu: sự trì trệ, lười suy nghĩ và thiếu trách nhiệm. Khi bước ra ngoài xã hội, những người thiếu kiến thức và kỹ năng sẽ rất khó cạnh tranh, dễ bị đào thải và trở thành gánh nặng cho gia đình, xã hội. Chính vì vậy, việc nâng cao ý thức học tập là yêu cầu cấp thiết đối với mỗi học sinh. Trước hết, bản thân mỗi người trẻ phải tự thức tỉnh, xác định đúng đắn động cơ học tập: học cho chính mình, cho tương lai của mình chứ không phải cho ai khác. Cần biết quản lý thời gian khoa học, cân bằng giữa học tập và giải trí, biến công nghệ thành công cụ hỗ trợ đắc lực thay vì để nó chi phối. Về phía gia đình và nhà trường, cần luôn đồng hành, lắng nghe, định hướng và tạo ra môi trường giáo dục truyền cảm hứng, khơi gợi ngọn lửa đam mê tri thức ở học sinh. Tóm lại, ý thức học tập là thước đo nhân cách và năng lực của thế hệ trẻ. Dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, ngọn lửa hiếu học vẫn luôn là truyền thống quý báu cần được gìn giữ và phát huy. Mỗi học sinh hãy tự trau dồi ý thức tự giác ngay từ hôm nay, bởi tri thức chính là hành trang vững chắc nhất để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình sánh vai với các cường quốc năm châu.

Câu 1: Thể thơ thất ngôn bát cú

Câu 2: Đề tài về thực trạng Nho học buổi giao thời

Câu 3: Tác giả thấy chán vì Nho học đang tàn lụi, cảnh học trò thưa thớt và sự nhếch nhác của kẻ sĩ thời buổi mới.

Câu 4: Tác giả dùng các từ láy lim dim, nhấp nhổm, rụt rè tượng hình, tượng thanh đặc sắc, khắc họa chân thực thái độ mệt mỏi, chán chường và vẻ lố lăng, bất lực​

Câu 5: Nội dung là tiếng cười châm biếm sâu cay thực trạng xã hội buổi giao thời, thể hiện nỗi niềm chua xót và thái độ bất mãn của Tú Xương trước sự suy đồi của Nho học