Câu 1.
Dấu hiệu xác định thể thơ của đoạn trích:

• Số chữ trong mỗi dòng không đều (có dòng 6 chữ, dòng 7, dòng 8, dòng 9…).
• Cách ngắt nhịp tự do, không theo khuôn mẫu cố định.
• Không bị ràng buộc bởi vần điệu nghiêm ngặt.
  → Đây là thể thơ tự do.

Câu 2.
Một hình ảnh miêu tả mùa thu trong khổ thơ (1):
"lá khởi vàng" (lá bắt đầu vàng).

Câu 3.
Hiệu quả của câu hỏi tu từ "Có phải em mùa thu Hà Nội" trong khổ thơ (4):

• Không phải để hỏi mà để khẳng định một cách trữ tình: gắn kết hình tượng "em" với mùa thu Hà Nội một cách tự nhiên, sâu sắc.
• Tạo giọng thơ bâng khuâng, vừa thực vừa mộng, như đang tự vấn lòng mình trước vẻ đẹp vừa gần gũi vừa xa vời, vừa lạ vừa quen.
• Nâng đối tượng trữ tình ("em" và "mùa thu Hà Nội") thành biểu tượng của vẻ đẹp văn hóa, chiều sâu ký ức, khiến cảm xúc thời gian như hội tụ về một điểm.

Câu 4.
Những cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn trích:

• Nỗi nhớ, thương da diết (thương nhớ âm thầm từ độ người đi).
• Tình yêu và sự trân trọng vẻ đẹp của mùa thu Hà Nội (nắng vàng lơ lửng, mắt nai đen, hương cốm, lá ướt, mi xanh…).
• Sự nâng đỡ, an ủi hy vọng nhờ có "em" – tình yêu như sức sống hồng, như trang sức cho phố, cho đời.
• Chiều sâu hoài niệm văn hóa, lịch sử (hồn Trưng Vương sóng Hát, dáng Kiều, nghìn năm sau nói bóng quay về).

Câu 5.
Từ tình cảm của nhân vật trữ tình dành cho mùa thu Hà Nội, thế hệ trẻ cần xác định trách nhiệm lan tỏa vẻ đẹp quê hương, đất nước trong xu thế hội nhập:

• Trân trọng và giữ gìn vẻ đẹp truyền thống (như mùa thu Hà Nội với hương cốm, Hồ Tây, phố cổ…) không để phai nhạt trước nhịp sống hiện đại.
• Chủ động quảng bá hình ảnh quê hương qua nghệ thuật, văn chương, mạng xã hội, du lịch… vừa giữ bản sắc vừa tiếp thu tinh hoa thế giới.
• Viết tiếp những cảm xúc đẹp bằng sáng tác, hành động cụ thể: giữ gìn môi trường, tôn tạo cảnh quan, quảng bá ẩm thực và văn hóa địa phương.
• Hội nhập nhưng không hòa tan – yêu quê hương bằng tinh thần cởi mở, hiện đại, nhưng sâu thẳm vẫn là những rung cảm với mùa thu, phố phường, lịch sử – để không chỉ lan tỏa vẻ đẹp, mà còn truyền cảm hứng sống gắn bó với cội nguồn

Câu 1.
Thể thơ của văn bản: Thể thơ tự do (mỗi dòng có số chữ khác nhau, chủ yếu là 8 chữ, phối vần linh hoạt, không theo luật cố định).

Câu 2.
Câu thơ "Ngàn năm trước con theo cha xuống biển" gợi nhắc truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ – trong đó Lạc Long Quân (cha nòi rồng) cùng con cai quản vùng biển, đặt nền móng văn hóa mở mang bờ cõi, gắn với sự hình thành của các vùng ven biển, hải đảo (Hoàng Sa, Trường Sa) trong tâm thức dân tộc.

Câu 3.
Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ trong câu thơ "Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn":

• Biện pháp so sánh: từ "như" nối hình ảnh biển cần lao với áo mẹ bạc sờn.
• Hiệu quả:
• • Nhân hóa biển (biển "cần lao") → biển không chỉ là thiên nhiên mà còn mang phẩm chất của con người lam lũ, tảo tần.
  • Hình ảnh "áo mẹ bạc sờn" gợi sự hy sinh thầm lặng, bền bỉ, thấm đẫm mồ hôi và thời gian.
  • Kết hợp hai tầng nghĩa: biển vất vả, chịu thương chịu khó như người mẹ Nam Bộ, người mẹ Việt Nam – từ đó khắc sâu tình cảm thiêng liêng, gắn bó máu thịt giữa con người và biển đảo quê hương.

Câu 4.
Nội dung chính của đoạn thơ:
Khẳng định chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc trên biển Đông (Hoàng Sa, Trường Sa) gắn liền với lịch sử dân tộc, truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ, và sự hy sinh bền bỉ của cha ông. Đồng thời thể hiện nỗi day dứt trước vận nước đang bão giông từ biển, lời nhắn nhủ các thế hệ mai sau phải giữ từng tấc đất, ngọn sóng của Tổ quốc.

Câu 5.
Bài học rút ra cho bản thân:

• Yêu và trân trọng chủ quyền biển đảo, không thờ ơ trước những hiểm nguy từ ngoại bang.
• Biết ơn công lao cha ông đã ngàn năm vất vả giữ đất giữ làng, giữ biển cho con cháu sau.
• Tự ý thức trách nhiệm – dù ở vị trí nào, cũng cần giữ gìn từng “tấc đất, ngọn sóng” bằng hành động cụ thể (học tập, lao động, bảo vệ môi trường biển, lan tỏa tình yêu biển đảo).
• Luôn trong tư thế sẵn sàng trước những lời cha dặn “giữ từng thước đất”, lấy đó làm lẽ sống, động lực trưởng thành

Câu 1.
Thể thơ của văn bản: Thể thơ tự do (không bị ràng buộc bởi số chữ cố định trong mỗi dòng, vần điệu linh hoạt).

Câu 2.
Hình ảnh được sử dụng để so sánh với tuổi thơ của con trong văn bản: “một bài ca” (Tuổi thơ con đẹp tựa một bài ca).

Câu 3.
Hiệu quả của hình thức lời tâm sự con với mẹ:

• Tạo giọng điệu thân mật, gần gũi, giàu cảm xúc như lời thì thầm, trải lòng.
• Làm tăng tính chân thật, tự nhiên cho nỗi nhớ và tình yêu quê hương, bởi mẹ là biểu tượng gắn bó sâu sắc với cội nguồn.
• Gợi mở không gian ký ức ấm áp (lời ru, bến đò, con nước,…) qua lăng kính con – mẹ, từ đó khắc sâu tình cảm quê hương như một phần máu thịt.

Câu 4.

• Biện pháp tu từ trong hai câu thơ: Điệp ngữ (nhớ… nhớ) kết hợp với liệt kê các địa danh (Đồng Đậu, Tây Thiên).
• Tác dụng: Nhấn mạnh nỗi nhớ da diết, cụ thể, đa chiều của nhân vật trữ tình đối với quê hương (Vĩnh Phúc). Điệp ngữ “nhớ” kết hợp với từ láy “vời vợi” gợi cảm giác xa xôi, bâng khuâng, làm tăng chiều sâu không gian và thời gian của nỗi nhớ.

Câu 5.
Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình – một người con từng gắn bó với quê hương qua lời mẹ hát, dòng sông, ngọn núi, tháp cổ, và rồi ra đi làm nhiệm vụ nhưng luôn nhớ về – có thể thấy quê hương có ý nghĩa nền tảng trong hành trình trưởng thành của mỗi người. Quê hương là điểm tựa tinh thần, là nơi chắp cánh những ước mơ đầu đời (lời mẹ ru, thầy dạy, áo lính…), là mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc. Xa quê, con người càng thấm thía tình yêu với mảnh đất chôn rau cắt rốn. Sự trưởng thành không chỉ là lớn lên về thể chất hay thành tựu xã hội, mà còn là khả năng nhận ra và trân trọng những giá trị cội nguồn, luôn hướng về quê hương như một lẽ sống tự nhiên, bền vững. Thiếu đi tình cảm ấy, con người dễ bị lạc lõng, vô định. Vì thế, gìn giữ và nuôi dưỡng tình yêu quê hương chính là giữ lửa cho tâm hồn trước những bộn bề của cuộc đời.

Câu 1.
Từ ngữ chỉ nhân vật trữ tình: "Anh" (xuyên suốt bài thơ).

Câu 2.
Đề tài của bài thơ: Tình yêu đôi lứa – được cảm nhận qua sự hòa hợp giữa thiên nhiên (biển, núi, sóng) và tình cảm con người.

Câu 3.
Hiệu quả của biện pháp so sánh "Anh như núi đứng nghìn năm chung thủy":

• Nhấn mạnh sự bền bỉ, vững chãi, kiên định của tình yêu mà nhân vật "anh" dành cho "em".
• Gợi tả phẩm chất chung thủy, không đổi thay vượt qua thời gian và thử thách (hình ảnh núi "không ngẩng đầu dù chạm tới mây bay").
• Tạo chiều sâu lãng mạn, bay bổng, đồng thời khắc họa vẻ đẹp tình yêu mang tầm vóc vĩnh hằng của thiên nhiên.

Câu 4.
Cảm hứng chủ đạo của bài thơ: Ngợi ca tình yêu thủy chung, sâu sắc và sự hòa quyện giữa con người với thiên nhiên – nơi tình cảm được so sánh với núi biển bất biến, trường tồn

Hình tượng bà má Hậu Giang hiện lên vừa chân thực, gần gũi vừa mang tầm vóc sử thi, tiêu biểu cho phẩm chất kiên trung của người mẹ Nam Bộ trong kháng chiến. Trước hết, bà là hiện thân của sự tần tảo, đơn độc: “Một mình má, một nỗi to” – bà già trong túp lều tranh, bên bếp lửa với cành củi khô. Nhưng chính trong không gian nghèo khó ấy, tác giả đã khắc họa bà bằng thử thách cam go nhất: đối diện với tên giặc hung bạo “mắt xanh mũi lõ”, tay cầm gươm tuốt trần, rống hét dọa dẫm, đòi khai du kích. Đỉnh cao của hình tượng là khoảnh khắc bà ngã xuống: “Má già lấy bẩy như tàu chuối khô / Má ngã xuống bên làn bếp đỏ”. So sánh độc đáo “như tàu chuối khô” vừa gợi sự hao gầy, khắc khổ, vừa ẩn dụ sự dẻo dai, chịu thương chịu khó của bà. “Làn bếp đỏ” là biểu tượng nguồn sống bình dị nhưng cũng là ngọn lửa yêu nước, ý chí cách mạng. Dù không miêu tả lời khai hay sự phản kháng ồn ào, cái chí của bà nằm ở chính lòng trung thành tuyệt đối, im lặng mà bất khuất. Qua hình tượng bà má, nhà thơ tôn vinh vẻ đẹp hy sinh thầm lặng và sức mạnh tinh thần của người dân Nam Bộ – những người “sống chết” giữ làng, giữ nước.

Bài thơ "Biết ơn cha mẹ" của Hoàng Mai là tiếng lòng ăn năn, thương nhớ da diết của người con khi song thân đã khuất. Trước hết, tác giả sử dụng thể thơ lục bát và song thất lục bát giàu tính trữ tình, dân tộc, kết hợp với hình ảnh thiên nhiên gợi cảm (“mưa rơi lướt thướt”, “đêm trở gió băng hoàng”) để diễn tả nỗi nhớ cha mẹ thấm vào từng cảnh vật, thời gian. Mạch cảm xúc chính là nỗi đau “con chưa đến đáp ơn sâu cửu trùng” – một sự tự trách đầy nhân văn khi nhìn lại hành trình cha mẹ tần tảo: cha “đâm đương mãi miết vườn rau”, “cảm canh khoai sắn” trong cảnh bần cùng, rồi “vững lòng bền” lo toan; mẹ thay cha dạy bảo đàn con. Đặc biệt, bài thơ phản ánh chân thực nghịch lý của đời con: khi trưởng thành, mải mê “chốn phốn hoa” thì cha mẹ lại “thân tịnh bất an”, rồi mãi mãi ra đi. Từ láy “sướt mướt”, “chất ngắt”, hình ảnh “mẹ đi về chốn mấy ngàn” càng nhấn mạnh khoảng cách vĩnh viễn, khiến người đọc xót xa. Qua đó, Hoàng Mai nhắn nhủ thông điệp: đừng đợi cha mẹ khuất mới biết ơn – hãy báo đáp khi còn có thể.

Nhân vật cô gái trong đoạn trích Chuyện tình ở Thanh Trì hiện lên là hình ảnh tiêu biểu cho vẻ đẹp của người phụ nữ giàu tình yêu và đức hi sinh. Trước hết, nàng là người có tình cảm chân thành, sâu sắc dành cho Nguyễn Sinh. Dù xuất thân trong gia đình giàu có, nàng vẫn vượt qua rào cản môn đăng hộ đối để yêu một chàng trai nghèo. Tuy nhiên, tình yêu ấy lại bị ngăn cấm bởi định kiến xã hội và sự phản đối của gia đình, khiến nàng rơi vào bi kịch đau khổ. Không thể đến được với người mình yêu, nàng âm thầm chịu đựng, mang nỗi u uất trong lòng đến mức sinh bệnh rồi qua đời. Chi tiết “khối đá đỏ” trong ngực là hình ảnh mang tính biểu tượng, thể hiện trái tim son sắt, thủy chung và nỗi oan khuất của nàng. Ngay cả khi đã chết, tình yêu ấy vẫn không phai nhạt mà còn khiến người ở lại thấu hiểu, xúc động. Qua nhân vật này, tác giả thể hiện niềm xót thương sâu sắc đối với số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp của tình yêu chân thành, thủy chung, vượt lên trên mọi rào cản khắc nghiệt.

Nhân vật Nguyễn Sinh trong đoạn trích Chuyện tình ở Thanh Trì hiện lên là một con người tài hoa nhưng có số phận nhiều bi kịch. Trước hết, chàng là người có ngoại hình đẹp đẽ, thông minh và đặc biệt có giọng hát ngọt ngào, vì thế được nhiều người yêu mến. Tuy nhiên, cuộc đời Nguyễn Sinh lại gắn với cảnh nghèo khó, lận đận, phải làm nghề chèo đò để mưu sinh. Tình yêu của chàng với cô gái họ Trần sâu sắc nhưng dang dở bởi rào cản giàu nghèo và định kiến xã hội. Dù vậy, Nguyễn Sinh vẫn là người giàu tình nghĩa, chung thủy; chàng không màng đến tiền bạc, danh lợi mà chỉ hướng đến tình cảm chân thành. Chi tiết khi chàng hiểu ra nỗi oan khuất và cái chết của người yêu đã thể hiện tấm lòng nhạy cảm, giàu yêu thương. Đồng thời, hành động từ chối hôn sự mới cho thấy sự thủy chung son sắt của chàng. Qua nhân vật Nguyễn Sinh, tác giả không chỉ bày tỏ niềm cảm thương cho số phận con người trong xã hội cũ mà còn đề cao vẻ đẹp của tình yêu chân thành, vượt lên trên mọi toan tính vật chất.

Truyện ngắn Tặng một vầng trăng sáng gây ấn tượng bởi nhiều đặc sắc nghệ thuật tinh tế. Trước hết, tác giả xây dựng tình huống truyện độc đáo: cuộc gặp gỡ giữa thiền sư và tên trộm trong đêm trăng. Tình huống này không chỉ tạo kịch tính mà còn làm nổi bật tư tưởng nhân văn sâu sắc. Bên cạnh đó, nghệ thuật xây dựng nhân vật được thể hiện qua hành động và lời nói giàu ý nghĩa. Hình ảnh thiền sư ung dung, từ bi, sẵn sàng “tặng” chiếc áo cho kẻ trộm đã khắc họa một tâm hồn giác ngộ, bao dung. Ngôn ngữ truyện giản dị, ít lời nhưng giàu sức gợi, đặc biệt là chi tiết mang tính biểu tượng “vầng trăng sáng” – biểu trưng cho ánh sáng của trí tuệ, lòng thiện và sự thức tỉnh. Ngoài ra, truyện sử dụng thủ pháp tương phản giữa cái thiện và cái xấu, giữa sự tham lam và lòng vị tha để làm nổi bật thông điệp. Kết thúc truyện nhẹ nhàng mà sâu lắng, mở ra sự thay đổi trong nhận thức của con người. Tất cả những yếu tố ấy góp phần tạo nên một tác phẩm ngắn gọn nhưng giàu ý nghĩa triết lí và giá trị nhân văn sâu sắc.

Nhân vật Đức trong truyện ngắn Thằng Gù hiện lên với số phận đáng thương nhưng ẩn chứa vẻ đẹp nhân cách đáng quý. Đức là một cậu bé bị tật nguyền, lưng gù, dáng vẻ dị dạng nên thường xuyên trở thành đối tượng chế giễu, xa lánh của bạn bè. Những lời trêu chọc ác ý và thái độ lạnh nhạt của mọi người khiến em sống khép mình, lủi thủi, cô độc. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài tội nghiệp ấy là một tâm hồn trong sáng, hiền lành và giàu nghị lực. Đức không phản kháng mà âm thầm chịu đựng, chấp nhận sự khắc nghiệt của cuộc sống. Đặc biệt, chi tiết em tham gia biểu diễn, cố gắng trồng chuối dù bị cười chê đã cho thấy khát khao được hòa nhập và khẳng định bản thân. Nhân vật Đức vì thế không chỉ gợi lên niềm xót xa mà còn khơi dậy sự trân trọng đối với những con người kém may mắn nhưng giàu ý chí. Qua đó, tác giả gửi gắm thông điệp về lòng cảm thông, sự tôn trọng và cách nhìn nhân ái đối với những số phận bất hạnh trong xã hội.