• Văn bản trên (Đỗ Trung Quân): Tình yêu chủ động, thủy chung (núi) với mong muốn gắn kết lâu bền ("xin chớ ngược ra khơi"), dù có chút hao gầy nhưng luôn trân trọng sự dịu dàng bên cạnh.
• Đoạn thơ dưới (Xuân Quỳnh): Tình yêu mang tính tuyệt đối, phụ thuộc, nếu mất đi anh thì em chỉ còn lại sự đổ vỡ, bão tố (sóng).
• Giống nhau: Cả hai đều thể hiện tình yêu da diết, chân thành, khao khát được chung thủy. 

Hình tượng bà má Hậu Giang trong đoạn thơ là biểu tượng cao đẹp của người phụ nữ Nam Bộ anh hùng, đảm đang nhưng cũng rất đời thường. Mở đầu, má hiện lên bình dị, cô đơn trong "túp lều tranh", tự tay nhóm lửa, nấu cơm. Nụ cười "vùi tro" khi cơm chín thể hiện sự lạc quan, tâm hồn chất phác dù sống trong cảnh nghèo khó, chiến tranh. Sự đối lập giữa khung cảnh yên bình ban đầu và tình huống bất ngờ "có tiếng gì rơi sột soạt" đã làm nổi bật vẻ đẹp tâm lý: má run, toát mồ hôi, lo sợ, thể hiện nỗi sợ hãi rất thực của con người trước hiểm nguy. Thế nhưng, chính sự run rẩy đó lại tôn lên lòng dũng cảm, sự kiên cường của một người mẹ sẵn sàng đối mặt với kẻ thù. Đoạn thơ khắc họa thành công hình ảnh người mẹ Việt Nam trung hậu, đảm đang, thầm lặng hy sinh, trở thành điểm tựa vững chắc cho cách mạng. 

Bài thơ "Biết ơn cha mẹ" của Hoàng Mai là tiếng lòng thổn thức, chan chứa tình yêu thương và nỗi nhớ sâu sắc của người con đối với đấng sinh thành đã khuất. Bằng thể thơ lục bát nhẹ nhàng, tác giả khắc họa hình ảnh cha mẹ lam lũ, hy sinh cả đời vì con, đồng thời thể hiện sự day dứt, xót xa khi chưa kịp đền đáp công ơn sinh thành dưỡng dục. Nỗi nhớ ấy càng trở nên da diết, chất ngất trong khung cảnh mưa rả rích tháng bảy – mùa Vu Lan báo hiếu. Hình ảnh "cơm canh khoai sắn bên nhau" gợi nhớ một thời bần cùng, thiếu thốn nhưng ấm áp tình người, nơi cha mẹ đã "chắt chiu", "mải miết" vất vả để lo cho con có được tương lai tốt đẹp hơn. Bài thơ không chỉ là lời tri ân, mà còn là lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về đạo hiếu, trách nhiệm của người con đối với cha mẹ. Tác phẩm chạm đến trái tim người đọc bởi cảm xúc chân thành, mộc mạc, để lại dư âm về tình cảm gia đình thiêng liêng và lòng biết ơn vô hạn

Nhân vật người cô trong đoạn trích "Nếp nhà" của Nguyễn Khải hiện lên là biểu tượng cao đẹp của người phụ nữ Hà Nội gốc, người giữ lửa bản lĩnh, khôn khéo và bao dung. Giữa những biến động của thời đại, cô không bị cuốn đi mà vẫn giữ được cốt cách thanh cao, nề nếp gia phong qua cách đối nhân xử thế tinh tế. Sự sắc sảo của cô thể hiện qua những câu nói sâu sắc, thấu tình đạt lý, mang đậm triết lý nhân sinh về tình người và cách sống. Không chỉ bao dung với lỗi lầm của con cháu, cô còn là điểm tựa tinh thần vững chắc, hiện thân cho truyền thống văn hóa gia đình vững bền. Bằng bút pháp khắc họa tâm lý và ngôn ngữ đối thoại đặc sắc, Nguyễn Khải đã xây dựng thành công hình tượng người cô – một "kho tàng" ký ức sống, đại diện cho những giá trị tinh thần trường tồn. Qua đó, nhân vật để lại thông điệp sâu sắc về việc gìn giữ gốc rễ văn hóa trong xã hội hiện đại. 

Nhân vật Nguyễn Sinh trong đoạn trích "Chuyện tình ở thành Trì" (Nguyễn Dữ) hiện lên là hình tượng người trí thức phong kiến tài hoa nhưng lận đận, sở hữu vẻ đẹp ngoại hình lẫn tư chất thông minh, giọng hát hay làm lay động lòng người. Tuy nhiên, cuộc đời Nguyễn Sinh là một chuỗi những bất hạnh, biến cố, phản ánh sự mỏng manh của số phận con người trước những trớ trêu của cuộc đời. Qua nhân vật, Nguyễn Dữ không chỉ miêu tả một câu chuyện tình cảm buồn mà còn gửi gắm nỗi niềm xót thương cho những kiếp người tài hoa bạc mệnh, đồng thời ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn thuần khiết, biết trân trọng tình yêu chân thành. Nghệ thuật khắc họa nhân vật qua chi tiết tâm trạng và bối cảnh kỳ ảo đã làm nổi bật nội tâm sâu sắc, sự hy sinh và quyết tâm của Nguyễn Sinh, để lại ấn tượng về một hình tượng văn học giàu giá trị nhân văn

Truyện ngắn "Tặng một vầng trăng sáng" của Lâm Thanh Huyền đặc sắc nghệ thuật nhờ lối kể chuyện bình dị, cốt truyện đơn giản nhưng mang đậm màu sắc triết lý thiền tông. Tác giả sử dụng tình huống bất ngờ, hành động nhân hậu của thiền sư đối lập với sự thô lỗ của kẻ trộm, qua đó làm nổi bật sức mạnh của lòng bao dung. Hình ảnh "vầng trăng sáng" được xây dựng như một biểu tượng nghệ thuật giàu sức gợi, tượng trưng cho sự thuần khiết, soi sáng tâm hồn, gột rửa lòng tham và cảm hóa con người. Ngôn từ truyện nhẹ nhàng, truyền cảm, kết hợp tự sự với triết lý sâu sắc, tạo nên sức hấp dẫn và ám ảnh cho người đọc về lối sống tử tế. 

Nhân vật Đức trong truyện ngắn "Thằng gù" của Hạ Huyền là hình ảnh cảm động về một cậu bé tật nguyền, bất hạnh nhưng sở hữu trái tim nhân hậu và tâm hồn cao đẹp. Mang trên mình dị tật "thằng Gù", Đức chịu nhiều định kiến, sự lạnh lùng, thậm chí là bắt nạt từ những đứa trẻ cùng trang lứa. Dù vậy, Đức không bi luỵ, trái lại, em hiện lên với sự mạnh mẽ, cam chịu và một lòng trắc ẩn sâu sắc trước nỗi đau của người khác. Đỉnh điểm là hành động rung rung thổn thức, đem hết số tiền gấp cẩn thận đặt vào mũ người hát rong, chứng tỏ một sự đồng cảm chân thành, vượt qua cả nỗi bất hạnh của chính bản thân. Nhân vật Đức qua ngòi bút Hạ Huyền không chỉ là tiếng lòng thương cảm đối với những số phận thiệt thòi mà còn là bài học sâu sắc về sự tử tế, ngợi ca sức mạnh tình yêu thương trong cuộc sống. 

Nhân vật Đạm Tiên trong đoạn trích "Truyện Kiều" (Nguyễn Du) hiện lên là biểu tượng điển hình cho kiếp "hồng nhan bạc mệnh", khơi gợi lòng trắc ẩn sâu sắc. Dù nổi danh tài sắc, ca ngợi "văn chương ngâm ngợi", "tài tình bậc nhất" khi còn sống, Đạm Tiên lại chịu kết cục bi thảm, chết trong cô đơn, không người thân thích, mồ mả lạnh lẽo. Hình ảnh nấm mồ "dịu dàng", "xanh cỏ" mà Thúy Kiều nhìn thấy vừa thể hiện sự xót thương, vừa như lời than thở cho số phận phụ nữ tài hoa nhưng bị xã hội phong kiến bạc bẽo, lãng quên. Qua đó, tác giả không chỉ thương cảm cho kiếp người tài hoa bạc mệnh mà còn phê phán lối sống vô tâm, xã hội nam quyền xem nhẹ người phụ nữ, đồng thời dự cảm về tương lai đầy sóng gió của chính Thúy Kiều.