Cách mạng công nghiệp lần thứ 3 tự động hóa máy tính và lần thứ tư trí tuệ nhân tạo đã thay đổi căn bản nền kinh tế theo hướng trí tuệ hóa xã hội toàn cầu và văn hóa số hóa chúng tăng năng suất lao động vượt bậc thay đổi sách cách sống làm việc và xóa ranh giới địa lý văn hóa

câu1

• Quân chủ trung ương tập quyền: Quyền lực tối cao tập trung vào tay nhà vua.
• Bộ máy nhà nước hoàn thiện: Tổ chức chặt chẽ từ trung ương đến địa phương, đỉnh cao là cải cách hành chính thời Lê Thánh Tông (thế kỷ XV).
• Tuyển dụng hiền tài khách quan: Chuyển từ quý tộc dòng họ sang khoa cử nho học để chọn người tài.

• Bộ luật thành văn đầu tiên: Hình thư (thời Lý) đặt nền móng cho luật pháp dân tộc.
• Luật pháp hoàn thiện: Quốc triều hình luật (Luật Hồng Đức thời Lê sơ) mang tính dân tộc sâu sắc.
• Bảo vệ quyền lợi phụ nữ: Luật Hồng Đức thừa nhận quyền thừa kế và địa vị của người phụ nữ.

• Kháng chiến chống ngoại xâm thắng lợi: Đánh bại nhiều cuộc xâm lược lớn từ phương Bắc (Tống, Nguyên, Minh).
• Nghệ thuật quân sự độc đáo: Phát triển chiến tranh nhân dân và tư tưởng "lấy đoản binh chế trường trận".
• Chính sách quốc phòng chủ động: Thực hiện chính sách "Ngụ binh ư nông" (gửi binh ở nhà nông) tối ưu nhân lực.

• Nuôi dưỡng bộ máy: Thuế từ nông nghiệp, thương nghiệp cung cấp nguồn tài chính dồi dào để duy trì bộ máy quan liêu.
• Tăng cường quân đội: Kinh tế mạnh giúp xây dựng quân đội chính quy, trang bị vũ khí tối tân (thuyền chiến, súng thần cơ) để bảo vệ độc lập.
• Xây dựng công trình: Nguồn lực kinh tế cho phép nhà nước đắp đê quy mô lớn (đê Hồng Đức) và xây dựng kinh đô kiên cố.

• Hình thành đô thị: Kinh tế hàng hóa phát triển làm bùng nổ các trung tâm đô thị lớn như Thăng Long (Kẻ Chợ), Phố Hiến, Hội An, Thanh Hà.
• Giao lưu quốc tế: Hoạt động ngoại thương biến Đại Việt thành một mắt xích trong tuyến hàng hải quốc tế, mở rộng tầm nhìn địa lý.
• Mở rộng bờ cõi: Kinh tế nông nghiệp vững chắc là bạt đạp để người Việt di cư, khai phá vùng đất phía Nam, định hình không gian văn hóa mới.

• Phát triển tầng lớp mới: Sự hưng thịnh của thủ công nghiệp và thương nghiệp làm xuất hiện tầng lớp thợ thủ công và thương nhân.
• Gắn kết cộng đồng: Kinh tế nông nghiệp trồng lúa nước làm sâu sắc thêm quan hệ xóm làng, hình thành tính gắn kết cộng đồng bền chặt.
• Phân hóa xã hội: Sự phát triển kinh tế tư nhân dẫn đến phân hóa giàu nghèo, thúc đẩy luật pháp (Luật Hồng Đức, Luật Gia Long) phải điều chỉnh để quản lý.

• Phát triển giáo dục: Kinh tế sung túc giúp các gia đình có điều kiện cho con em đi học, mở rộng hệ thống trường công và trường tư.
• Bùng nổ nghệ thuật: Phú quý sinh lễ nghĩa, kinh tế phát triển thúc đẩy ca múa nhạc, chèo, tuồng, và các lễ hội dân gian phát triển mạnh.
• Nâng tầm kiến trúc: Sự dồi dào về tiền của và kỹ thuật chế tác (gốm, đá, gỗ) tạo nên các kiệt tác kiến trúc như chùa Một Cột, tháp Tháp Chương Sơn, thành nhà Hồ.
• Tiếp thu tôn giáo: Thương mại quốc tế tạo điều kiện cho Phật giáo, Đạo giáo và sau này là Công giáo du nhập, hòa quyện vào đời sống tâm linh tinh thần người Việt.

câu1

• Quốc Tử Giám: Thành lập năm 1076 dưới thời Lý. Đây là trường đại học công lập đầu tiên của Việt Nam. Trường chuyên đào tạo con em quý tộc và nhân tài cho đất nước.
• Trường công lập: Mở rộng xuống tận cấp phủ, huyện thời Lê sơ.
• Trường tư thục: Xuất hiện nhiều thầy đồ nổi tiếng mở lớp tại các làng xã. Chu Văn An là thầy giáo tiêu biểu nhất thời Trần.

• Khoa thi đầu tiên: Tổ chức năm 1075 dưới thời vua Lý Nhân Tông để chọn Minh kinh bác học.
• Hệ thống ba cấp: Định hình rõ rệt gồm thi Hương (địa phương), thi Hội (kinh đô) và thi Đình (đình triều, do vua ra đề).
• Tính định kỳ: Thời Lê sơ quy định nghiêm ngặt 3 năm tổ chức một khoa thi đại khoa.

• Bia Tiến sĩ: Bắt đầu dựng tại Văn Miếu từ năm 1484 thời vua Lê Thánh Tông. Mục đích để vinh danh người đỗ đạt và lưu danh cho hậu thế.
• Lễ Xướng danh: Tổ chức đọc tên người đỗ một cách trang trọng.
• Lễ Vinh quy bái tổ: Nhà nước cấp ngựa, võng lọng để tân khoa về quê tạ ơn tổ tiên.

• Trung tâm đào tạo: Là trường đại học hoàng gia đầu tiên, nơi rèn luyện hàng ngàn nhân tài, trí thức cấp cao cho đất nước.
• Chuẩn hóa học vấn: Định hình hệ thống thi cử chính quy, thúc đẩy phong bái hiếu học và tinh thần tôn sư trọng đạo trong nhân dân.
• Xóa bỏ đặc quyền: Mở rộng cửa cho con em bình dân học giỏi (từ thời Trần - Lê), tạo sự công bằng trong tiếp cận giáo dục.

• Kiện toàn bộ máy: Cung cấp đội ngũ quan lại tinh anh, có đạo đức và kiến thức để quản lý quốc gia.
• Nền tảng pháp trị: Thúc đẩy việc dùng luật pháp và tư tưởng Nho giáo làm thước đo để duy trì trật tự xã hội.
• Củng cố chủ quyền: Khẳng định Đại Việt là một quốc gia độc lập, tự chủ, có nền văn hiến lâu đời không kém cạnh phương Bắc.

• Bản địa hóa Nho giáo: Tiếp thu Nho giáo có chọn lọc, kết hợp với văn hóa bản địa để tạo nên hệ tư tưởng yêu nước, thương dân.
• Bảo tồn di sản: Hệ thống 82 bia Tiến sĩ là kho tàng văn học, sử học quý giá, ghi dấu ấn bản sắc mỹ thuật và kiến trúc độc đáo của người Việt.
• Định hình chuẩn mực: Xây dựng hệ thống giá trị đạo đức về lòng trung nghĩa, nhân cách và trách nhiệm công dân.