1. Đặc điểm dân cư Nhật Bản

Dân cư Nhật Bản có những nét đặc thù mang tính điển hình của một quốc gia phát triển bước vào giai đoạn hậu hậu đô thị hóa:

1. Quy mô và gia tăng dân số: Nhật Bản là một quốc gia đông dân (trên 120 triệu người). Tuy nhiên, tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên ở mức rất thấp, thậm chí rơi vào mức âm trong những năm gần đây khiến quy mô dân số đang có xu hướng giảm dần.
2. Tuổi thọ trung bình: Thuộc hàng cao nhất thế giới (trên 84 tuổi). Điều này xuất phát từ mức sống cao, hệ thống y tế phát triển, chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh.
3. Cơ cấu dân số: Nhật Bản là quốc gia có dân số già điển hình. Tỉ lệ người dưới 15 tuổi ngày càng giảm, trong khi tỉ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm tỉ trọng rất cao và tiếp tục tăng nhanh.
4. Phân bố dân cư: Rất không đồng đều. Dân cư tập trung đông đúc ở các đồng bằng ven biển (nhất là dải đồng bằng ven Thái Bình Dương), trong khi thưa thớt ở các vùng đồi núi. Tỉ lệ dân thành thị rất cao (hơn 91%).
5. Chất lượng dân cư và lao động: Người Nhật nổi tiếng với tính kỷ luật cao, cần cù, tự giác và tinh thần trách nhiệm. Lực lượng lao động có trình độ học vấn và tay nghề kỹ thuật rất cao.

2. Phân tích ảnh hưởng của cơ cấu dân số đến kinh tế, xã hội

Cơ cấu dân số già hóa là một trong những bài toán nan giải nhất của Nhật Bản hiện nay, mang lại nhiều thách thức to lớn cho cả nền kinh tế và hệ thống xã hội

Về mặt khó khăn, thách thức (Tác động tiêu cực):

1. Thiếu hụt lực lượng lao động trầm trọng: Tỉ lệ người trong độ tuổi lao động suy giảm khiến các doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng, nông nghiệp và dịch vụ thiếu tay nghề gặp khủng hoảng nhân sự. Điều này buộc Nhật Bản phải gia tăng tự động hóa và nới lỏng chính sách nhập khẩu lao động nước ngoài.
2. Gánh nặng phúc lợi xã hội khổng lồ: Khi số lượng người cao tuổi tăng, chi phí mà nhà nước và xã hội phải bỏ ra cho quỹ hưu trí, bảo hiểm y tế, dịch vụ chăm sóc người già... ngày càng phình to. Điều này tạo áp lực thuế lớn lên thế hệ trẻ đang làm việc.
3. Nguy cơ thu hẹp thị trường nội địa: Dân số giảm và già hóa dẫn đến nhu cầu tiêu dùng thay đổi và thu hẹp ở nhiều ngành hàng (nhà ở, giáo dục, hàng tiêu dùng cho giới trẻ...), làm giảm động lực tăng trưởng kinh tế từ thị trường trong nước.
4. Mai một sức sáng tạo và tính năng động: Một lực lượng lao động già hóa có thể ảnh hưởng đến tốc độ đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng với các công nghệ mới và tính năng động của toàn bộ nền kinh tế so với các quốc gia có cơ cấu dân số trẻ.

Về mặt cơ hội (Tác động tích cực):

1. Sự phát triển của "Nền kinh tế bạc" (Silver Economy): Sự gia tăng của người cao tuổi thúc đẩy sự bùng nổ của các ngành dịch vụ mới như: y tế, dược phẩm, robot chăm sóc người già, du lịch nghỉ dưỡng, thực phẩm chức năng và bảo hiểm.
2. Lực lượng lao động nhiều kinh nghiệm: Những người lớn tuổi tiếp tục tham gia lực lượng lao động (dù ở hình thức bán thời gian) mang lại vốn sống, kỹ năng quản lý và sự cẩn trọng cao cho các doanh nghiệp.

1. Đặc điểm dân cư Nhật Bản

Dân cư Nhật Bản có những nét đặc thù mang tính điển hình của một quốc gia phát triển bước vào giai đoạn hậu hậu đô thị hóa:

1. Quy mô và gia tăng dân số: Nhật Bản là một quốc gia đông dân (trên 120 triệu người). Tuy nhiên, tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên ở mức rất thấp, thậm chí rơi vào mức âm trong những năm gần đây khiến quy mô dân số đang có xu hướng giảm dần.
2. Tuổi thọ trung bình: Thuộc hàng cao nhất thế giới (trên 84 tuổi). Điều này xuất phát từ mức sống cao, hệ thống y tế phát triển, chế độ dinh dưỡng và lối sống lành mạnh.
3. Cơ cấu dân số: Nhật Bản là quốc gia có dân số già điển hình. Tỉ lệ người dưới 15 tuổi ngày càng giảm, trong khi tỉ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm tỉ trọng rất cao và tiếp tục tăng nhanh.
4. Phân bố dân cư: Rất không đồng đều. Dân cư tập trung đông đúc ở các đồng bằng ven biển (nhất là dải đồng bằng ven Thái Bình Dương), trong khi thưa thớt ở các vùng đồi núi. Tỉ lệ dân thành thị rất cao (hơn 91%).
5. Chất lượng dân cư và lao động: Người Nhật nổi tiếng với tính kỷ luật cao, cần cù, tự giác và tinh thần trách nhiệm. Lực lượng lao động có trình độ học vấn và tay nghề kỹ thuật rất cao.

2. Phân tích ảnh hưởng của cơ cấu dân số đến kinh tế, xã hội

Cơ cấu dân số già hóa là một trong những bài toán nan giải nhất của Nhật Bản hiện nay, mang lại nhiều thách thức to lớn cho cả nền kinh tế và hệ thống xã hội

Về mặt khó khăn, thách thức (Tác động tiêu cực):

1. Thiếu hụt lực lượng lao động trầm trọng: Tỉ lệ người trong độ tuổi lao động suy giảm khiến các doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng, nông nghiệp và dịch vụ thiếu tay nghề gặp khủng hoảng nhân sự. Điều này buộc Nhật Bản phải gia tăng tự động hóa và nới lỏng chính sách nhập khẩu lao động nước ngoài.
2. Gánh nặng phúc lợi xã hội khổng lồ: Khi số lượng người cao tuổi tăng, chi phí mà nhà nước và xã hội phải bỏ ra cho quỹ hưu trí, bảo hiểm y tế, dịch vụ chăm sóc người già... ngày càng phình to. Điều này tạo áp lực thuế lớn lên thế hệ trẻ đang làm việc.
3. Nguy cơ thu hẹp thị trường nội địa: Dân số giảm và già hóa dẫn đến nhu cầu tiêu dùng thay đổi và thu hẹp ở nhiều ngành hàng (nhà ở, giáo dục, hàng tiêu dùng cho giới trẻ...), làm giảm động lực tăng trưởng kinh tế từ thị trường trong nước.
4. Mai một sức sáng tạo và tính năng động: Một lực lượng lao động già hóa có thể ảnh hưởng đến tốc độ đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng với các công nghệ mới và tính năng động của toàn bộ nền kinh tế so với các quốc gia có cơ cấu dân số trẻ.

Về mặt cơ hội (Tác động tích cực):

1. Sự phát triển của "Nền kinh tế bạc" (Silver Economy): Sự gia tăng của người cao tuổi thúc đẩy sự bùng nổ của các ngành dịch vụ mới như: y tế, dược phẩm, robot chăm sóc người già, du lịch nghỉ dưỡng, thực phẩm chức năng và bảo hiểm.
2. Lực lượng lao động nhiều kinh nghiệm: Những người lớn tuổi tiếp tục tham gia lực lượng lao động (dù ở hình thức bán thời gian) mang lại vốn sống, kỹ năng quản lý và sự cẩn trọng cao cho các doanh nghiệp.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính là Biểu cảm.

Câu 2

Văn bản gợi nhắc đến ba câu chuyện

Nàng tiên cá

Cô bé bán diêm

Hoa thạch thảo

Câu 3

Tạo ra một không gian nghệ thuật nhuốm màu cổ tích, vừa lãng mạn vừa u buồn, để nói về những trăn trở trong tình yêu trần thế.

Giúp người đọc dễ dàng liên tưởng, thấu hiểu tâm trạng của nhân vật trữ tình thông qua những biểu tượng văn hóa quen thuộc; làm tăng sức gợi cảm và chiều sâu triết lý cho bài thơ.

Câu 4

Tác giả đã thực hiện một phép so sánh lấy cái vô hạn của thiên nhiên (biển) để đo lường cái hữu hạn của con người (nước mắt). "Vị mặn" không còn đơn thuần là tính chất vật lý của nước biển, mà đã trở thành nhãn tự cho nỗi đau, sự nhọc nhằn và những tủi hờn mà người phụ nữ phải trải qua. Nó cụ thể hóa những nỗi đau thầm kín, khiến chúng trở nên có hình khối, có hương vị và có sức nặng.

Hình ảnh này gợi lên một nỗi buồn mênh mông, thăm thẳm. Nước mắt của "em" hòa vào biển cả, hay chính biển cả là sự kết tinh từ những nỗi đau dai dẳng của cuộc đời "em"? Cách so sánh này thể hiện sự thấu cảm tuyệt đối và cái nhìn đầy nhân văn của nhân vật "tôi". Nó nâng tầm nỗi đau cá nhân lên thành một vẻ đẹp bi tráng, lay động sâu sắc lòng trắc ẩn của người đọc.

Câu 5

Giữa thế gian đầy "tuyết lạnh" và "bão tố" – những ẩn dụ cho nghịch cảnh và sự đổi thay của lòng người – nhân vật trữ tình vẫn hiện lên với một tư thế sống tích cực: không buông xuôi, không tắt lịm. Đó là một bản lĩnh yêu thương mãnh liệt, một sự lựa chọn dấn thân đầy tự nguyện.Hình ảnh "Que diêm cuối cùng sẽ cháy trọn tình yêu" mang sức nặng của một lời thề nguyền. Que diêm dù nhỏ bé, dù là "cuối cùng" và sắp tàn lụi, nhưng nó không cháy leo lét mà cháy "trọn". Đây là vẻ đẹp của sự hy sinh không toan tính, một tình yêu mãnh liệt đến mức sẵn sàng đốt cháy chính mình để tỏa sáng và sưởi ấm niềm tin.Nhân vật trữ tình không chỉ là một người đang yêu, mà là một "thiên sứ" của tình yêu chân chính. Vẻ đẹp ấy vừa mong manh như que diêm trong gió, lại vừa vĩnh cửu như đức tin, khẳng định một triết lý: Tình yêu chân thành chính là ngọn lửa ấm áp nhất để con người vượt qua đêm đông giá rét của cuộc đời.

Câu 1

Thể thơ tự do.

Câu 2

Hai hình ảnh trong đoạn trích cho thấy sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung:

"Trên nắng và dưới cát" (Sự khô cằn, nóng bức).

"Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ" (Thiên tai khiến cây cối khó phát triển).

Câu 3

Những dòng thơ sau giúp em hiểu gì về con người và mảnh đất miền Trung:

Về mảnh đất: Hình ảnh "thắt đáy lưng ong" gợi tả hình dáng địa lý đặc thù của miền Trung trên bản đồ Việt Nam – hẹp, nhỏ và dài, là nơi gánh vác hai đầu đất nước.

Về con người: Trái ngược với sự khắc nghiệt, nhỏ bé của địa lý là vẻ đẹp tâm hồn. Con người miền Trung sống nghĩa tình, nồng hậu và ngọt ngào ("đọng mật"). Gian khổ không làm họ chai sạn mà càng làm cho tình người trở nên gắn bó, quý giá hơn.

Câu 4

Tác giả vận dụng sáng tạo thành ngữ "Nghèo rớt mùng tơi".

Tác dụng:

Nhấn mạnh sự khắc nghiệt. Cụm từ "không kịp rớt" gợi ra nhịp độ dồn dập của thiên tai tại miền Trung. Bão chồng bão, lũ nối lũ, nắng cháy chưa qua thì lụt lội đã tới. Cái nghèo ở đây không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà là một tình cảnh bi đát: sự khắc nghiệt của thiên nhiên đến nhanh và dữ dội đến mức cái nghèo cũng không còn cơ hội để "rớt" xuống một cách bình thường. Nó diễn tả một sự tan tác, trắng tay ngay tức khắc.

Hình ảnh thơ làm hiện lên một miền Trung gầy guộc, mỏng manh nhưng phải gồng mình gánh chịu những cơn thịnh nộ của đất trời.

Việc đưa thành ngữ vào thơ giúp câu chữ trở nên gần gũi, mang đậm hơi thở của đời sống lao động và tâm hồn người Việt. Nó tạo nên một giọng điệu vừa xót xa, vừa chân thực, khiến người đọc dễ dàng hình dung và đồng cảm với nỗi khổ đau của đồng bào.

Qua đó, ta thấy được cái nhìn xót thương tận cùng của nhà thơ. Tác giả không đứng ngoài để quan sát mà dường như đang đau cùng nỗi đau của đất mẹ. Câu thơ là tiếng khóc nghẹn ngào, là sự thấu cảm sâu sắc trước những kiếp người "vắt đất ra nước, thay trời làm mưa" nhưng vẫn mãi loay hoay trong vòng xoáy của thiên tai và nghèo khó.

Câu 5

Tình cảm của tác giả là sự tổng hòa giữa nỗi xót xa, thấu hiểu và niềm tự hào, yêu thương.

Tác giả thấu hiểu từng nỗi đau, sự nhọc nhằn mà mảnh đất quê hương phải gánh chịu. Đồng thời, qua cách ví von "tình người đọng mật", ta thấy được sự trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn kiên cường, ấm áp của con người miền Trung. Đó là cái nhìn của một người con luôn hướng về cội nguồn với tình cảm gắn bó máu thịt.

Câu 1

Thể thơ tự do.

Câu 2

Hai hình ảnh trong đoạn trích cho thấy sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung:

"Trên nắng và dưới cát" (Sự khô cằn, nóng bức).

"Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ" (Thiên tai khiến cây cối khó phát triển).

Câu 3

Những dòng thơ sau giúp em hiểu gì về con người và mảnh đất miền Trung:

Về mảnh đất: Hình ảnh "thắt đáy lưng ong" gợi tả hình dáng địa lý đặc thù của miền Trung trên bản đồ Việt Nam – hẹp, nhỏ và dài, là nơi gánh vác hai đầu đất nước.

Về con người: Trái ngược với sự khắc nghiệt, nhỏ bé của địa lý là vẻ đẹp tâm hồn. Con người miền Trung sống nghĩa tình, nồng hậu và ngọt ngào ("đọng mật"). Gian khổ không làm họ chai sạn mà càng làm cho tình người trở nên gắn bó, quý giá hơn.

Câu 4

Tác giả vận dụng sáng tạo thành ngữ "Nghèo rớt mùng tơi".

Tác dụng:

Nhấn mạnh sự khắc nghiệt. Cụm từ "không kịp rớt" gợi ra nhịp độ dồn dập của thiên tai tại miền Trung. Bão chồng bão, lũ nối lũ, nắng cháy chưa qua thì lụt lội đã tới. Cái nghèo ở đây không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà là một tình cảnh bi đát: sự khắc nghiệt của thiên nhiên đến nhanh và dữ dội đến mức cái nghèo cũng không còn cơ hội để "rớt" xuống một cách bình thường. Nó diễn tả một sự tan tác, trắng tay ngay tức khắc.

Hình ảnh thơ làm hiện lên một miền Trung gầy guộc, mỏng manh nhưng phải gồng mình gánh chịu những cơn thịnh nộ của đất trời.

Việc đưa thành ngữ vào thơ giúp câu chữ trở nên gần gũi, mang đậm hơi thở của đời sống lao động và tâm hồn người Việt. Nó tạo nên một giọng điệu vừa xót xa, vừa chân thực, khiến người đọc dễ dàng hình dung và đồng cảm với nỗi khổ đau của đồng bào.

Qua đó, ta thấy được cái nhìn xót thương tận cùng của nhà thơ. Tác giả không đứng ngoài để quan sát mà dường như đang đau cùng nỗi đau của đất mẹ. Câu thơ là tiếng khóc nghẹn ngào, là sự thấu cảm sâu sắc trước những kiếp người "vắt đất ra nước, thay trời làm mưa" nhưng vẫn mãi loay hoay trong vòng xoáy của thiên tai và nghèo khó.

Câu 5

Tình cảm của tác giả là sự tổng hòa giữa nỗi xót xa, thấu hiểu và niềm tự hào, yêu thương.

Tác giả thấu hiểu từng nỗi đau, sự nhọc nhằn mà mảnh đất quê hương phải gánh chịu. Đồng thời, qua cách ví von "tình người đọng mật", ta thấy được sự trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn kiên cường, ấm áp của con người miền Trung. Đó là cái nhìn của một người con luôn hướng về cội nguồn với tình cảm gắn bó máu thịt.