Câu 1:

Văn bản "Giữa người với người" của Nguyễn Ngọc Tư là một tản văn giàu tính chiêm nghiệm, đặt ra vấn đề đáng suy ngẫm về sự lạnh nhạt của con người trong xã hội hiện đại. Tác giả khái quát thực trạng khi con người dần đánh mất sự đồng cảm, dễ dàng biến nỗi đau của người khác thành công cụ để trục lợi, đặc biệt dưới tác động của mạng xã hội. Điều đó được thể hiện rõ qua hình ảnh người y sĩ chụp ảnh bệnh nhân đăng mạng, hay những hiện tượng "hôi của", lan truyền tin giả khiến người lương thiện bị tổn hại. Những chi tiết như "hôi bia", "chỉ thấy tiền mà không thấy nạn nhân" hay hàng loạt tin đồn thất thiệt được liệt kê đã cho thấy một xã hội nơi giá trị đạo đức bị lấn át bởi lợi ích và sự tò mò tầm thường. Đặc biệt, mạng xã hội - vốn là công cụ kết nối - lại trở thành con dao hai lưỡi, vừa gắn kết vừa chia rẽ con người. Về nghệ thuật, trước hết là cốt truyện đơn giản, gần như không có cốt truyện mà chỉ có những dòng suy tư, chiêm nghiệm của người kể chuyện cùng nhân vật "em". Tác giả sử dụng giọng văn nhẹ nhàng mà sâu sắc, kết hợp giữa tự sự, biểu cảm và nghị luận; đặc biệt là phép liệt kê và những hình ảnh giàu tính gợi để tăng sức ám ảnh. Qua đó, tác giả bộc lộ thái độ phê phán, lo ngại trước sự xuống cấp đạo đức, đồng thời đánh thức ý thức con người. Văn bản khép lại bằng một thông điệp ý nghĩa: hãy biết yêu thương, sẻ chia để giữ gìn giá trị nhân văn giữa người với người.

Câu 2:

Trong dòng chảy hối hả của xã hội hôm nay, con người được bao bọc bởi những tiện ích công nghệ chưa từng có. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chúng ta có thể kết nối với hàng trăm người, cập nhật thông tin ở mọi nơi, mọi lúc. Thế nhưng, nghịch lý thay, càng kết nối nhiều, con người dường như lại càng xa cách nhau hơn trong đời sống tinh thần. Bên cạnh những thành tựu đáng tự hào, xã hội hiện đại đang phải đối diện với một căn bệnh âm ỉ nhưng nguy hiểm: bệnh thờ ơ, vô cảm. Đó là khi con người vô tâm trước nỗi đau, bất hạnh, thậm chí trước cả những điều xấu đang hiện diện ngay trước mắt.

Trước hết, cần hiểu rõ thờ ơ, vô cảm là gì. Thờ ơ, vô cảm được xem là trạng thái lạnh lùng, dửng dưng trước mọi sự việc, đặc biệt là trước khó khăn, đau khổ của người khác. Người thờ ơ, vô cảm không còn rung động, không còn biết sẻ chia hay quan tâm. Họ sống khép mình trong thế giới riêng, đặt lợi ích cá nhân lên trên hết và xem việc giúp đỡ người khác là trách nhiệm không thuộc về mình.

Sự thờ ơ, vô cảm ngày càng trở nên phổ biến trong nhiều môi trường của đời sống. Trong gia đình, không khó để bắt gặp cảnh cha mẹ và con cái cùng ngồi bên nhau nhưng mỗi người chìm đắm trong một màn hình điện thoại. Những cuộc trò chuyện thưa dần, sự quan tâm giảm sút. Ngoài xã hội, khi xảy ra tai nạn hay xô xát, nhiều người chỉ đứng nhìn, thậm chí rút điện thoại ra quay phim thay vì tìm cách giúp đỡ. Trong trường học, hiện tượng bạo lực học đường đôi khi được một số học sinh xem như trò giải trí. Trên mạng xã hội, những lời miệt thị, bình luận ác ý xuất hiện tràn lan, bởi người ta không cảm nhận được nỗi đau của người bị tổn thương. Tất cả những biểu hiện ấy đã và đang tạo nên một “bức tường lạnh” bao quanh đời sống tinh thần của con người.

Hậu quả của bệnh vô cảm là vô cùng nghiêm trọng. Đối với cá nhân, vô cảm khiến con người đánh mất sự rung cảm chân thật, thu hẹp các mối quan hệ và trở nên cô độc. Về mặt xã hội, sự lan rộng của vô cảm làm băng hoại đạo đức cộng đồng. Khi cái xấu xuất hiện mà không ai lên tiếng, nó sẽ lớn dần và lộng hành. Khi người tốt im lặng, cái ác sẽ có cơ hội trỗi dậy. Nghiêm trọng hơn, trong nhiều trường hợp, sự thờ ơ còn gây ra hậu quả pháp lý. Theo quy định của pháp luật, người chứng kiến người khác gặp nguy hiểm mà không cứu giúp trong điều kiện cho phép có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Như vậy, vô cảm không chỉ là câu chuyện đạo đức, mà còn có thể trở thành hành vi vi phạm pháp luật.

Có thể lấy hàng trăm nghìn ví dụ về bệnh vô cảm trong đời sống mà con người ta phải cảnh tỉnh trên báo chí. Ví dụ như chiều ngày 13/3/2015, tại một khu đất trống ở Thành phố Hồ Chí Minh bỗng xảy ra một vụ nổ lớn khiến anh Nguyễn Hữu Đức bị bỏng nặng. Người dân xung quanh đưa anh tới bệnh viện nhưng không một con taxi nào chịu chở anh. Clip được quay lại và phát trên mạng làm cho mọi người rùng mình về nỗi đau của người khác. Hay là vụ nữ sinh 12 bị bỏng bị lên án vì sự thờ ơ của các giáo viên hay sự vô cảm của một phần cộng đồng mạng khi mắng nhiếc nữ sinh ấy làm quá mọi việc lên….

Trước tình trạng đáng báo động này, mỗi cá nhân và toàn xã hội cần có những giải pháp phù hợp. Trước hết, cần giáo dục và nuôi dưỡng lòng trắc ẩn cho thế hệ trẻ thông qua gia đình và nhà trường. Những bài học về tình yêu thương, sự sẻ chia, cách ứng xử nhân văn trong các tình huống cụ thể cần được lồng ghép thường xuyên. Mỗi người cũng cần tự rèn luyện khả năng quan sát, thấu hiểu và đặt mình vào vị trí của người khác. Khi gặp tình huống cần giúp đỡ, hãy hành động trong phạm vi khả năng của mình, hoặc tìm người có năng lực hỗ trợ. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng cần có biện pháp bảo vệ người tốt, tạo niềm tin cho những hành động đẹp được lan tỏa trong cộng đồng.

Tình cảm như những hạt mưa, hạt mưa càng to, càng nặng thì càng dập tắt được những ngọn lửa của lòng thù hận, ghen ghét, bi ai và nó cũng như một ngọn lửa thổi bùng cháy mãnh liệt trong tâm hồn để nuôi dưỡng tiếp nguồn sống cho chúng ta. Vì vậy, điều duy nhất chúng ta có thể làm để cho căn bệnh cô cảm "không còn đất sống" là hãy biết mở cửa trái tim để biết cảm nhận, biết yêu ghét, thương giận và chia sẻ những điều tinh túy đó cho những người xung quanh mình.

Câu 1: Văn bản trên thuộc thể loại tản văn

Câu 2: Nội dung của văn bản trên là thực trạng xuống cấp của tình người và đạo đức con người trong xã hội hiện đại, đặc biệt dưới tác động của mạng xã hội và truyền thông.

Câu 3: BPTT được sử dụng trong đoạn trích trên là liệt kê "bắp luộc có pin đèn, "hủ tiếu gõ nước dùng chuột cống", "chè bưởi có thuốc rầy", "tin đồn ngộ độc…”

- Tác dụng:

+ Tạo cách diễn đạt dồn dập, liên tiếp, làm nổi bật hàng loạt sự việc tiêu cực. Giúp câu văn cụ thể, sinh động, giàu hình ảnh, tăng sức gợi và sức thuyết phục.

+ Làm rõ thực trạng tin giả, tin giật gân lan tràn trên mạng và báo chí. Đồng thời cho thấy hậu quả nghiêm trọng: người buôn bán lương thiện bị ảnh hưởng, mất uy tín, thậm chí mất kế sinh nhai. Từ đó phản ánh một xã hội mà thông tin sai lệch có thể lan nhanh và gây tổn hại lớn.

+ Thể hiện sự bức xúc, lo ngại trước tình trạng thông tin thất thiệt. Đồng thời thể hiện sự cảm thông với những người bị ảnh hưởng oan uổng.

Câu 4: Hai câu văn gợi ra nhiều suy nghĩ đáng lo ngại. Trước hết là sự vô cảm của con người, người ta chỉ quan tâm đến tiền, vật chất (giấy bạc, bia) mà không quan tâm đến nạn nhân. Bên cạnh đó là lòng tham lấn át đạo đức, khi mà hành vi “hôi của” cho thấy con người dễ đánh mất nhân cách trước lợi ích. Không chỉ vậy mà còn là sự xuống cấp trong ý thức cộng đồng, thiếu trách nhiệm, thiếu lòng trắc ẩn với người khác. Đáng sợ hơn là con người không còn nhìn thấy “con người” trong người khác, chỉ thấy lợi ích. Đây là một thực trạng đáng báo động trong xã hội hiện nay, cần được nhìn nhận và thay đổi.

Câu 5:

- Văn bản phản ánh thực trạng con người ngày càng trở nên vô cảm, thờ ơ trước nỗi đau của người khác, đặc biệt dưới tác động của mạng xã hội và truyền thông. Nhiều người sẵn sàng lợi dụng hình ảnh, thông tin về người khác để câu like, lan truyền tin giả, gây tổn hại đến danh dự và cuộc sống của người vô tội. Từ đó, bản thân mỗi người cần rút ra bài học: phải sống có lòng nhân ái, biết đồng cảm và tôn trọng người khác; sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm, không chia sẻ hay lan truyền thông tin sai lệch; đồng thời giữ vững đạo đức, không để lợi ích cá nhân làm mất đi tình người.