Câu 1:​ Trong cuộc sống hiện đại đầy biến động, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Chủ động là tự mình định hướng, nắm bắt cơ hội và sẵn sàng thích ứng trước mọi hoàn cảnh, thay vì thụ động chờ đợi. Khi sống chủ động, con người có thể kiểm soát tốt hơn cuộc đời mình, từ học tập, công việc đến các mối quan hệ. Điều đó giúp ta không bị cuốn theo hoàn cảnh mà biết tạo ra giá trị và cơ hội cho chính mình. Ngược lại, lối sống thụ động dễ khiến con người trở nên trì trệ, phụ thuộc và bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá. Trong thời đại công nghệ và cạnh tranh gay gắt hiện nay, người chủ động luôn có lợi thế hơn trong việc phát triển bản thân và khẳng định vị trí trong xã hội. Tuy nhiên, chủ động không có nghĩa là vội vàng hay hấp tấp, mà cần đi kèm với suy nghĩ chín chắn và trách nhiệm. Vì vậy, mỗi người, đặc biệt là giới trẻ, cần rèn luyện tinh thần chủ động trong mọi lĩnh vực để sống tích cực, hiệu quả và ý nghĩa hơn. Câu 2:​ Bài thơ của Nguyễn Trãi đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên mùa hè sinh động, đồng thời thể hiện tâm hồn và lý tưởng cao đẹp của tác giả. Trước hết, bức tranh thiên nhiên hiện lên đầy sức sống với những hình ảnh đặc trưng của mùa hè: “hoè lục đùn đùn tán rợp trương”, “thạch lựu hiên còn phun thức đỏ”, “hồng liên trì đã tịn mùi hương”. Các từ láy như “đùn đùn”, “rợp trương” gợi tả sự phát triển mạnh mẽ, tươi tốt của cây cối. Màu sắc đỏ của lựu, hồng của sen hòa quyện tạo nên một không gian rực rỡ, tràn đầy sức sống. Không chỉ có hình ảnh, bức tranh còn có âm thanh với “lao xao chợ cá” và “dắng dỏi cầm ve”, làm cho cảnh vật trở nên sống động, gần gũi với đời sống con người. Không dừng lại ở việc miêu tả cảnh, bài thơ còn thể hiện tấm lòng của tác giả. Hai câu cuối bộc lộ khát vọng lớn lao: mong muốn có cây đàn của vua Ngu Thuấn để gảy lên khúc nhạc thái bình, cầu cho “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Điều đó cho thấy dù sống trong cảnh thanh nhàn, tâm hồn Nguyễn Trãi vẫn luôn hướng về nhân dân, lo cho cuộc sống ấm no của muôn dân. Như vậy, bài thơ không chỉ là bức tranh thiên nhiên tươi đẹp mà còn là minh chứng cho một nhân cách lớn: yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và luôn đau đáu vì dân, vì nước.

Câu 1:​ Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Câu 2:​ Những hình ảnh thể hiện nét sinh hoạt đạm bạc, thanh cao của tác giả: “một mai, một cuốc, một cần câu” “thu ăn măng trúc, đông ăn giá” “xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” “rượu đến cội cây ta sẽ uống” → Thể hiện cuộc sống giản dị, hòa hợp với thiên nhiên, không màng vật chất. Câu 3:​ Biện pháp tu từ: liệt kê (“một mai, một cuốc, một cần câu”). Tác dụng: Gợi ra đầy đủ những công cụ lao động quen thuộc của người nông dân. Thể hiện cuộc sống giản dị, tự cung tự cấp. Nhấn mạnh tâm thế ung dung, tự tại, không vướng bận danh lợi của tác giả. Câu 4​: Quan niệm “dại – khôn” của tác giả rất đặc biệt: “Ta dại”: thực chất là khôn → chọn sống nơi vắng vẻ, tránh xa danh lợi. “Người khôn”: thực chất là dại → chen chúc nơi “lao xao”, bon chen danh lợi. → Đây là cách nói ngược nhằm thể hiện thái độ phê phán lối sống chạy theo danh lợi và khẳng định lối sống thanh cao, ẩn dật của mình. Câu 5: Qua bài thơ, có thể thấy Nguyễn Bỉnh Khiêm là người có nhân cách cao đẹp. Ông sống giản dị, hòa mình với thiên nhiên, không màng phú quý, danh lợi. Dù có tài năng và cơ hội tham gia chốn quan trường, ông vẫn lựa chọn lối sống ẩn dật để giữ gìn khí tiết. Quan niệm sống của ông thể hiện sự tỉnh táo, coi thường vinh hoa như giấc mộng. Điều đó cho thấy một con người thanh cao, trí tuệ và giàu bản lĩnh, đáng để hậu thế trân trọng và học tập.