Trong bài thơ Chân quê, nhân vật “em” hiện lên như một biểu tượng cho sự giao thoa đầy mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại trong buổi đầu Âu hóa. Ban đầu, “em” vốn là một cô gái quê thuần khiết với “yếm lụa sồi”, “áo tứ thân”, “khăn mỏ quạ” – những trang phục dệt nên hồn cốt của làng quê Việt Nam. Thế nhưng, chỉ sau một chuyến “đi tỉnh”, nhân vật này đã có sự thay đổi chóng mặt về ngoại hình: “Khăn nhung, quần lĩnh rộn ràng/ Áo cài khuy bấm”. Sự thay đổi ấy không chỉ là chuyện váy áo, mà là sự xâm nhập của lối sống thị thành xa lạ, làm lu mờ đi vẻ đẹp mộc mạc vốn có.

Qua cái nhìn đầy xót xa và lời “van” nài của nhân vật “tôi”, ta thấy “em” đang đứng trước nguy cơ đánh mất bản sắc: “Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều”. Tuy nhiên, nhân vật “em” ở đây không đáng trách mà đáng suy ngẫm; đó là hình ảnh đại diện cho những tâm hồn trẻ dễ bị cuốn theo cái mới mẻ, hào nhoáng mà quên đi những giá trị bền vững của nguồn cội. Nguyễn Bính đã xây dựng nhân vật này để gửi gắm một thông điệp sâu sắc: dù cuộc sống có đổi thay, việc giữ gìn cái “chân quê” – cái gốc gác tinh thần của dân tộc – vẫn luôn là điều vô cùng quý giá.