Câu 1:

Trong đời sống hiện đại, khi tiện nghi ngày càng đầy đủ, con người dường như lại thiếu đi sự kết nối sâu sắc với thế giới xung quanh. Vì vậy, ta càng cần nhận thức rõ rằng con người nên biết yêu thương vạn vật. Vạn vật là tất cả những gì tồn tại quanh ta, từ thiên nhiên như cây cối, sông suối, muông thú đến những điều bình dị trong đời sống như một bông hoa, làn gió hay những vật dụng gắn bó hằng ngày. Yêu thương vạn vật thể hiện ở cách sống nhân ái, biết nâng niu sự sống, không tàn phá môi trường, đồng thời trân trọng cả những điều nhỏ bé lẫn những giá trị quan trọng nuôi dưỡng tâm hồn. Đó cũng là khi con người biết sống chậm lại để lắng nghe, cảm nhận và gìn giữ vẻ đẹp của thế giới xung quanh. Khi biết yêu thương vạn vật, con người học được cách biết ơn cuộc sống, từ đó thấy cuộc đời trở nên ý nghĩa hơn. Tâm hồn trở nên tinh tế, giàu cảm xúc và dễ đồng cảm, nhờ vậy mối quan hệ giữa con người với con người cũng trở nên gắn bó hơn. Đồng thời, tình yêu ấy còn giúp mỗi người hình thành ý thức sống trách nhiệm, tạo nên nội lực vững vàng trước những biến động của cuộc đời. Tuy nhiên, vẫn có không ít người cho rằng vạn vật vốn vô tri, không có cảm xúc nên không cần yêu thương hay trân trọng. Cách nghĩ này bộc lộ sự hời hợt và ích kỉ, bởi dù vạn vật không biết nói, chúng vẫn góp phần duy trì sự sống và mang lại giá trị to lớn cho con người. Nếu con người chỉ biết khai thác mà không gìn giữ, chính cuộc sống của chúng ta cũng sẽ bị tổn hại. Yêu thương vạn vật không phải là điều gì lớn lao mà bắt đầu từ cách ta đối xử với thế giới quanh mình. Khi biết yêu thương, con người không chỉ làm đẹp cho cuộc đời mà còn hoàn thiện chính nhân cách của mình.

Câu 2:

Hoàng Cầm là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca Việt Nam hiện đại, nổi bật với hồn thơ giàu cảm xúc và đậm đà bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Tác phẩm "Bên kia sông Đuống" (1948), sáng tác trong kháng chiến chống Pháp, là tiếng lòng tha thiết của tác giả khi hay tin quê hương bị tàn phá. Bài thơ không chỉ thể hiện nỗi nhớ da diết về một vùng quê trù phú mà còn khắc họa sâu sắc sự biến đổi đau thương của quê hương trước và sau chiến tranh. Qua đó, tác giả gửi gắm nỗi xót xa, lòng căm thù giặc và những suy ngẫm về giá trị của hòa bình, đặt ra vấn đề nghị luận về sự đổi thay khốc liệt của quê hương trong chiến tranh.

Trước hết, quê hương Kinh Bắc hiện lên trong hồi ức của tác giả với vẻ đẹp thanh bình, trù phú và đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Đó là một vùng quê “lúa nếp thơm nồng”, gợi nên cuộc sống ấm no, yên ả. Những hình ảnh như tranh Tranh Đông Hồ với “gà lợn nét tươi trong”, “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” không chỉ phản ánh vẻ đẹp dân gian mà còn thể hiện niềm tự hào về truyền thống văn hóa lâu đời. Không gian quê hương còn gắn liền với những hội hè đình đám, chùa chiền linh thiêng, những con người hiền hậu như “những nàng môi cắn chỉ”, “những cụ già phơ phơ tóc trắng”, “những em sột soạt quần nâu”. Tất cả tạo nên một bức tranh quê hương vừa gần gũi, vừa giàu sức sống, thấm đượm tình người và nét đẹp truyền thống. Tuy nhiên, từ “ngày khủng khiếp”, bức tranh ấy đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề. Hình ảnh quê hương chuyển sang gam màu u tối, đau thương: “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn”, “ruộng ta khô”, “nhà ta cháy”. Những câu thơ ngắn, nhịp gấp gáp như tiếng nấc nghẹn ngào trước cảnh tan hoang. Đặc biệt, hình ảnh “chó ngộ một đàn / lưỡi dài lê sắc máu” là một ẩn dụ đầy ám ảnh, tố cáo sự tàn bạo của kẻ thù. Không chỉ cảnh vật bị hủy diệt, mà đời sống con người cũng rơi vào cảnh chia lìa, mất mát: “mẹ con đàn lợn âm dương / chia lìa trăm ngả”, “đám cưới chuột… bây giờ tan tác về đâu?”. Những hình ảnh vốn vui tươi, mang ý nghĩa sum vầy trong tranh dân gian nay trở thành biểu tượng của sự đổ vỡ, ly tán. Những câu hỏi dồn dập “bây giờ đi đâu, về đâu?” vang lên như tiếng kêu xót xa, thể hiện nỗi đau không thể nguôi ngoai của con người trước chiến tranh. Sự đối lập giữa quá khứ thanh bình và hiện tại đau thương đã làm nổi bật sự biến đổi khốc liệt của quê hương. Nếu trước chiến tranh là một không gian sống yên ả, giàu bản sắc thì sau chiến tranh chỉ còn lại hoang tàn, đổ nát và mất mát. Qua đó, tác giả không chỉ bộc lộ tình yêu quê hương sâu sắc mà còn tố cáo tội ác của chiến tranh, đồng thời khơi dậy trong lòng người đọc niềm xót xa và ý thức trân trọng hòa bình. Chiến tranh không chỉ hủy hoại cảnh vật mà còn phá vỡ cuộc sống, gây tổn thương sâu sắc đến con người. Chính vì vậy, mỗi chúng ta càng phải biết yêu thương, gìn giữ quê hương, sống có trách nhiệm với đất nước và trân quý những ngày tháng bình yên hiện nay.

Có thể thấy, qua bài thơ "Bên kia sông Đuống", Hoàng Cầm đã khắc họa thành công sự biến đổi đau đớn của quê hương trước và sau chiến tranh bằng những hình ảnh giàu sức gợi và cảm xúc chân thành. Từ một vùng quê thanh bình, trù phú, quê hương đã trở thành nơi hoang tàn, đổ nát dưới sự tàn phá của chiến tranh. Qua đó, tác phẩm không chỉ thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng mà còn là lời tố cáo mạnh mẽ đối với chiến tranh phi nghĩa. Bài thơ nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết trân trọng hòa bình, gìn giữ những giá trị tốt đẹp của quê hương và sống có trách nhiệm với tương lai đất nước.

Câu 1:

• Nghị luận.

Câu 2:

• Suy ngẫm về những sự tổn thương mà con người đã gây ra với thế giới tự nhiên.

Câu 3:

• Biện pháp tu từ: Nhân hóa.

- Mặt đất -> tha thứ

- Đại dương -> độ lượng

- Cánh rừng -> trầm mặc

- Dòng sông -> chảy xuôi

- Hồ đầm -> nín lặng

- Nẻo đường -> nhẫn nhịn

- Góc vườn -> che giấu

- Thảm rêu -> không dỗi hờn

- Đóa hoa -> không chì chiết

- Giấc mơ -> bao dung

- Yêu thương -> không trả đũa

• Tác dụng

- Tăng sức gợi hình gợi cảm cho câu văn, hình ảnh sinh động tạo sự gần gũi.

- Nhấn mạnh vẻ đẹp và sự hy sinh thầm lặng của vạn vật, đối lập với thái độ thờ ơ của con người.

- Thể hiện cái nhìn đa chiều và biết ơn của tác giả đối với vạn vật.

Câu 4:

• “Gai đâm” là ẩn dụ cho những điều va vấp, tổn thương mà ta đáng phải hứng chịu.

• Ngụ ý tác giả là chỉ khi ta bị tổn thương thì mới nhìn xuống xem đôi bàn chân trước đó đã làm tổn thương bao nhiêu cỏ hoa, mới biết mình đã vô tâm làm sai cỡ nào.

Câu 5:

• Biết ơn sự hiền diệu và vị tha mà vạn vật dành cho con người. Từ đó, học cách sống nhẹ nhàng, có ý thức, tránh làm tổn thương người khác, thiên nhiên và những điều xung quanh. Đồng thời, phải biết thấu hiểu, yêu thương, và chịu trách nhiệm với hành động của mình.