BÀI LÀM
Câu 1:
Trong thế giới rộng lớn, con người không phải là trung tâm duy nhất mà chỉ là một phần nhỏ bé giữa vô vàn sự sống. Vì thế, biết yêu thương vạn vật không chỉ là một lựa chọn mà còn một cách sống cần thiết. Thiên nhiên không lên tiếng khi bị tổn thương, nhưng sự im lặng ấy lại chất chứa biết bao mất mát. Một cành cây bị bẻ gãy, một dòng sông bị ô nhiễm bởi rác thải thải ra hay là một sinh vật bé nhỏ bị săn bắt bất hợp pháp đều là những vết xước âm thầm của thế giới. Khi con người học cách yêu thương vạn vật, ta cũng đang học cách hoàn thiện chính mình, trở nên tinh tế và nhân hậu hơn. Ngược lại, sự thờ ơ sẽ khiến con người dần trở nên khô cằn trong tâm hồn và vô trách nhiệm với cuộc sống. Yêu thương vạn vật không cần những hành động lớn lao, mà bắt đầu với những ý thức nhỏ bé hằng ngày, chẳng hạn như giữ gìn môi trường, trân trọng sự sống, sống hài hòa với thiên nhiên. Đó là biểu hiện cao cả nhất của một con người văn minh và giàu lòng nhân ái.
Câu 2:
Trong dòng chảy của thơ ca kháng chiến Việt Nam, "Bên kia sông Đuống" của Hoàng Cầm là một tiếng lòng đặc biệt, vừa tha thiết yêu thương, vừa quặn đau trước những biến động dữ dội của quê hương. Đoạn thơ đã tái hiện rõ nét sự thay đổi của quê hương từ thanh bình, tươi đẹp sang hoang tàn, tàn khốc bởi chiến tranh.
Quê hương bên kia sông Đuống hiện lên như một miền ký ức lung linh, thấm đẫm hồn dân tộc. Không phải là những hình ảnh lớn lao. mà chính những điều bình dị như "lúa nếp thơm nồng", "tranh Đông Hồ" làm nên linh hồn của xứ Kinh Bắc. Hương lúa không chỉ gợi sự no đủ mà còn gợi lên một nền nống nghiệp lâu đời, gắn bó máu thịt với con người. Những bức tranh dân gian với "gà lợn nét tươi trong" không đơn thuần là sản phẩm nghệ thuật mà còn là kết tinh của đời sống tinh thần, của niềm vui và ước vọng giản dị. Quê hương vì thế hiện ra không chỉ đẹp mà còn có chiều sâu văn hóa, khiến nỗi nhớ trong lòng nhà thơ trở nên da diết, day dứt.
Thế nhưng, tất cả vẻ đẹp ấy tưởng chừng sẽ giữ nguyên trọn vẹn nhưng đã bị chiến tranh xóa nhòa trong chốc lát. Từ "ngày khủng khiếp", không gian thanh bình bị thay thế bằng một hiện thực dự dội và tàn nhẫn. Hình ảnh "lửa hung tàn" không chỉ mang ý nghĩa tả cái thực mà còn là biểu tượng của sự hủy diệt của cái ác tràn lan. Những câu thơ bị bẻ nhỏ "Ruộng ta khô", "Nhà ta cháy" như những nhát dao đâm vào ký ức, làm nổi bật lên nỗi đau đột ngột, không kịp chuẩn bị. Nhịp thơ ngắt quãng, dồn dập khiến người đọc cảm nhận rõ sự tan vỡ, đổ sập của một thế giới yên bình trước đó.
Không dừng ở sự tàn phá vật chất, chiến tranh còn gieo rắc nỗi đau tinh thần sâu sắc. Hình ảnh "Mẹ con đàn lợn âm dương", "Chia lìa trăm ngả" không chỉ nói về sự chia cắt mà còn khiến cho người đọc gợi ra cảnh ly tán của con người. Những giá trị văn hóa từng gắn bó với đời sống nay trở nên lạc lõng, bơ vơ. Đặc biệt, hình ảnh "Đám cưới chuột" là một biểu tượng của niềm vui, sự sum vầy, song bây giờ lại bị đặt trong câu hỏi xót xa "Bây giờ tan tác về đâu?". Câu hỏi không có lời đáp, chỉ còn khoảng trống của sự mất mát và hoang mang. Đó chính là nỗi đau lớn nhất, không chỉ mất đi cái hiện hữu mà còn mất đi cả ý nghĩa của sự sống. Sự đối lập giữa quá khứ và hiện tại làm nổi bật mức độ tàn khốc liệt của chiến tranh, đồng thời bộc lộ tình yêu quê hương sâu sắc của Hoàng Cầm, càng yêu bao nhiêu thì càng đau xót bấy nhiêu khi chứng kiến quê hương bị hủy hoại
Về nghệ thuật, đoạn thơ gây ấn tượng bới thể thơ tự do linh hoạt, kết hợp giọng điệu biến chuyển tinh tế. Khi thì êm đềm, tha thiết; khi lại dồn dập, đau xót. Các biện pháp tu từ như đối lập, liệt kê, ấn dụ, sử dụng hiệu quả, tạo giàu sức gợi. Ngôn ngữ thơ giản dị, giàu sức biểu cảm, khiến người đọc dễ dàng đồng cảm với cảm xúc của tác giả.
Đoạn thơ không chỉ là tiếng khóc cho một vùng quê hương bị tàn phá mà còn là tiếng lòng chung của cả dân tộc trong những năm tháng chiến tranh đau thương vì độc lập, tự do của Tổ Quốc. Qua sự biến đổi của quê hương, Hoàng Cầm đã gửi gắm tình yêu tha thiết với đất nước và niềm khát khao được hòa bình. Bài thơ nhắc nhở mỗi chúng ta hôm nay phải biết trân trọng cuộc sống yên bình, giữ gì văn những giá trị văn hóa truyền thống và yêu thương quên hương bằng những hành động thiết thực nhất.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là nghị luận.
Câu 2: Nội dung của văn bản trên là nói về việc con người sống quá vô tâm, vô tình gây ra những tổn thương cho thiên nhiên, vạn vật và cả những điều nhỏ bé, mong manh trong cuộc sống. Qua đó tác giả nhắc nhở con người cần sống tinh tế, biết yêu thương và trân trọng.
Câu 3:  Biện pháp tu từ trong đoạn (7) là điệp cấu trúc "Những dòng sông quen...", " Những hồ đầm...", Những nẻo đường...",...
- Tác dụng: + Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nhịn của vạn vật.
+ Làm nổi bật sự hiền lành, bao dung của thế giới, từ đó làm tăng ý nghĩa phê phán sự vô tâm của con người.
+ Tạo sự đối lập giàu ý nghĩa.
Câu 4: Tác giả lại nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì để con người biết cảm nhận nỗi đau, từ đỏ hiểu được cảm giác bị tổn thương, khi từng trải qua đau đớn, con người sẽ biết sống cẩn trọng, yêu thương và không làm tổn thương người khác, vạn vật. Đây là lời nhắc nhở sâu sắc của tác giả, đừng sống hời hợt, vô cảm.
Câu 5: Bài học ý nghĩa nhất mà tôi rút ra từ văn bản là con người cần sống chậm lại, biết yêu thương, trân trọng thiên nhiên và những điều nhỏ bé xung quanh, tránh vô tâm gây tổn thương vì thế giới rất mong manh và đáng được nâng niu.