Câu 1:
Con người sống giữa thế giới rộng lớn không chỉ để tồn tại mà còn để yêu thương, vì vậy yêu thương vạn vật là một biểu hiện cao đẹp của nhân cách. Yêu thương vạn vật là biết trân trọng, nâng niu mọi sự sống xung quanh, từ cỏ cây, muông thú đến những điều nhỏ bé, mong manh trong cuộc đời. Khi con người biết yêu thương, ta sẽ sống chậm lại, biết lắng nghe và cư xử tinh tế hơn với thế giới. Thực tế, những hành động như trồng cây, bảo vệ động vật, giữ gìn môi trường sống xanh – sạch – đẹp chính là những biểu hiện cụ thể của tình yêu ấy. Ngược lại, vẫn còn nhiều người sống thờ ơ, vô trách nhiệm, sẵn sàng xả rác, chặt phá rừng hay làm tổn hại đến thiên nhiên chỉ vì lợi ích cá nhân. Tuy nhiên, cần hiểu rằng yêu thương vạn vật không phải là điều gì lớn lao, mà bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong đời sống hằng ngày. Là một học sinh, em nhận thấy bản thân cần thay đổi từ những hành động giản dị như không xả rác bừa bãi, tiết kiệm tài nguyên, biết trân trọng từng sự sống quanh mình. Bởi lẽ, khi con người biết yêu thương vạn vật, cũng là lúc ta đang góp phần làm cho thế giới trở nên hài hòa, tốt đẹp và đáng sống hơn.

Câu 2:
Trong dòng chảy của thơ ca kháng chiến, “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm vang lên như một khúc trầm buồn, chất chứa nỗi đau và tình yêu quê hương sâu nặng. Đoạn thơ không chỉ tái hiện vẻ đẹp bình yên của quê hương trong quá khứ mà còn khắc họa sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh, từ đó làm nổi bật những biến đổi đầy ám ảnh của một miền quê Kinh Bắc.

Trước hết, quê hương hiện lên trong kí ức tác giả với vẻ đẹp thanh bình, trù phú và đậm đà bản sắc dân tộc. Đó là một miền quê “lúa nếp thơm nồng” – hương thơm không chỉ lan tỏa trong không gian mà còn thấm sâu vào tâm hồn người con xa xứ. Bên cạnh đó, hình ảnh “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong” gợi lên một đời sống văn hóa dân gian phong phú, rực rỡ sắc màu. Đặc biệt, câu thơ “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” như một điểm nhấn, vừa khẳng định vẻ đẹp truyền thống, vừa thể hiện niềm tự hào tha thiết của tác giả. Tất cả hòa quyện, tạo nên một bức tranh quê hương vừa gần gũi, vừa rạng rỡ, mang đậm linh hồn dân tộc.

Thế nhưng, dòng hồi ức êm đềm ấy nhanh chóng bị xé toạc bởi hiện thực khốc liệt của chiến tranh. Từ “khủng khiếp” vang lên như một tiếng kêu nghẹn ngào, báo hiệu sự đổi thay đau đớn của quê hương khi giặc tràn tới. Hình ảnh “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” gợi ra sức hủy diệt dữ dội, cuốn phăng mọi sự sống. Nhịp thơ trở nên gấp gáp, dồn dập qua những câu ngắn “ruộng ta khô / nhà ta cháy”, như những nhát cắt vào hiện thực, làm hiện lên rõ nét cảnh tượng tan hoang, đổ nát. Không chỉ cảnh vật, mà cả không gian sống cũng trở nên hoang lạnh với “kiệt cùng ngõ thẳm bờ hoang”, gợi cảm giác bế tắc và tuyệt vọng. Đặc biệt, hình ảnh “chó ngộ một đàn / lưỡi dài lê sắc máu” mang tính biểu tượng, vừa gợi sự ghê rợn, vừa tố cáo tội ác dã man của kẻ thù.

Nỗi đau ấy không dừng lại ở sự tàn phá vật chất mà còn lan sâu vào đời sống tinh thần, văn hóa của con người. Điều này được thể hiện rõ qua việc tác giả sử dụng hình ảnh tranh dân gian như một thủ pháp nghệ thuật độc đáo. Nếu trước đó, tranh Đông Hồ tượng trưng cho vẻ đẹp truyền thống thì giờ đây, “mẹ con đàn lợn âm dương” lại “chia lìa trăm ngả”, gợi lên sự tan tác của gia đình, của quê hương. Hình ảnh “đám cưới chuột” vốn tưng bừng, rộn rã, nay trở thành một câu hỏi day dứt: “bây giờ tan tác về đâu?”. Sự đối lập ấy không chỉ làm nổi bật nỗi đau mất mát mà còn cho thấy chiến tranh đã phá hủy cả những giá trị văn hóa bền vững nhất.

Từ bức tranh đối lập giữa quá khứ yên bình và hiện tại đau thương, có thể thấy rõ tình yêu quê hương tha thiết của Hoàng Cầm. Đó không chỉ là nỗi nhớ mà còn là nỗi đau quặn thắt khi chứng kiến quê hương bị giày xéo. Đồng thời, đoạn thơ cũng là lời tố cáo đanh thép đối với chiến tranh phi nghĩa, đã cướp đi bao điều đẹp đẽ của con người và cuộc sống.

Khép lại đoạn thơ, dư âm của nó vẫn còn vang vọng trong lòng người đọc. Đó không chỉ là nỗi xót xa cho một miền quê đã mất đi vẻ yên bình, mà còn là lời nhắc nhở về giá trị của hòa bình hôm nay. Bởi lẽ, chỉ khi hiểu được những mất mát trong quá khứ, con người mới biết trân trọng và gìn giữ cuộc sống bình yên mà mình đang có.

Câu 1:
- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Câu 2:
- Nội dung văn bản: Văn bản nói về việc con người vô tình gây tổn thương đến thiên nhiên, vạn vật và cả những điều nhỏ bé xung quanh mình. Từ đó, tác giả nhắn nhủ con người cần sống tinh tế, biết yêu thương, trân trọng và nâng niu thế giới.

Câu 3:
- Biện pháp tu từ: Nhân hóa. Tác giả gán cho các sự vật như “mặt đất”, “đại dương”, “cánh rừng”… những phẩm chất của con người như “tha thứ”, “độ lượng”, “nhẫn nhịn”, qua đó làm nổi bật sự bao dung, âm thầm chịu đựng của thiên nhiên, đồng thời gợi lên sự vô tâm của con người và nhắc nhở con người cần sống có ý thức, biết trân trọng vạn vật.

Câu 4:
Câu văn “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” là một ẩn dụ đầy ám ảnh và giàu tính thức tỉnh. “Gai đâm” không chỉ là nỗi đau thể xác mà còn tượng trưng cho những va vấp, tổn thương trong hành trình sống của con người. Khi con người quen bước đi hờ hững, vô tâm “xéo lên cỏ hoa”, ta dễ quên rằng thế giới này mong manh và biết đau. Chính vì vậy, đôi lúc cần một lần “chảy máu”, để ta giật mình nhận ra giá trị của sự sống, của những điều nhỏ bé quanh mình. Nỗi đau ấy không nhằm trừng phạt, mà để đánh thức lòng trắc ẩn, giúp con người sống chậm lại, biết nâng niu, biết yêu thương và tránh gây thêm những tổn thương dù là vô tình.

Câu 5:
Từ văn bản, bài học sâu sắc nhất em nhận ra là con người cần học cách sống tinh tế và biết yêu thương vạn vật bằng tất cả sự nâng niu. Thế giới này vốn dĩ rất đỗi mong manh, từ một cánh hoa, giọt sương đến những “niềm người” thầm lặng, tất cả đều có thể bị tổn thương bởi sự vô tâm. Đôi khi, chính những hành động nhỏ bé, tưởng chừng vô hại lại để lại những vết xước không thể gọi tên. Vì thế, con người không chỉ cần sống có trách nhiệm mà còn phải sống bằng một trái tim biết rung cảm, biết lắng nghe và thấu hiểu. Khi ta biết cúi xuống trước một cành cây, biết chậm lại trước một nỗi đau, cũng là lúc ta đang học cách làm người – một con người giàu yêu thương và nhân ái hơn.