câu 1

Trong cuộc sống, con người không tồn tại một cách đơn lẻ mà luôn gắn bó mật thiết với thiên nhiên và muôn loài xung quanh. Vì vậy, biết yêu thương vạn vật là một phẩm chất cần thiết để con người sống nhân văn và bền vững hơn. Vạn vật tuy nhỏ bé nhưng đều có sự sống, có giá trị riêng và góp phần tạo nên sự hài hòa của thế giới. Khi con người biết yêu thương cây cỏ, động vật và môi trường sống, đó cũng là lúc con người đang bảo vệ chính mình. Ngược lại, sự vô cảm, tàn nhẫn với thiên nhiên sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như ô nhiễm môi trường, thiên tai, dịch bệnh. Yêu thương vạn vật không phải là điều gì to lớn mà bắt đầu từ những hành động nhỏ: không xả rác bừa bãi, bảo vệ động vật, trân trọng từng vẻ đẹp giản dị của cuộc sống. Khi biết yêu thương mọi sự sống quanh mình, con người sẽ sống chậm lại, tinh tế hơn và tâm hồn cũng trở nên trong sáng, nhân ái hơn. Đó chính là nền tảng để xây dựng một xã hội văn minh và một thế giới bền vững.

câu 2

Hoàng Cầm là nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca kháng chiến chống Pháp, gắn bó sâu nặng với quê hương Kinh Bắc. Bài thơ Bên kia sông Đuống được sáng tác khi quê hương ông rơi vào tay giặc, là tiếng khóc xót xa xen lẫn căm phẫn và yêu thương. Đoạn thơ đã khắc họa rõ nét sự biến đổi đau lòng của quê hương trước và sau chiến tranh.

Trước khi chiến tranh xảy ra, quê hương hiện lên với vẻ đẹp thanh bình, giàu bản sắc văn hóa dân tộc. Đó là miền quê “lúa nếp thơm nồng”, no đủ, yên ả, thấm đẫm hương vị truyền thống. Những bức “tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong” không chỉ là sản phẩm nghệ thuật dân gian mà còn là biểu tượng cho đời sống tinh thần phong phú, tươi sáng của người dân Kinh Bắc. Hình ảnh “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” gợi lên một không gian văn hóa rực rỡ, trong trẻo, thể hiện niềm tự hào sâu sắc của nhà thơ về quê hương mình. Trước chiến tranh, quê hương là nơi hội tụ của cái đẹp, của sự sống và bình yên.

Thế nhưng, chiến tranh đã khiến tất cả đổi thay một cách khủng khiếp. Từ “từ ngày khủng khiếp” như một dấu mốc đau thương, chia cắt quá khứ yên bình với hiện tại tang tóc. Hình ảnh “giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” gợi ra sự tàn bạo, dữ dội của kẻ thù. Quê hương không còn yên ả mà chìm trong cảnh hoang tàn, đổ nát: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy”. Những gì gắn bó mật thiết với đời sống người nông dân đều bị hủy diệt. Đặc biệt, hình ảnh “chó ngộ một đàn / lưỡi dài lê sắc máu” mang tính ám ảnh mạnh mẽ, tố cáo tội ác man rợ của chiến tranh.

Không chỉ tàn phá vật chất, chiến tranh còn gây ra những mất mát tinh thần sâu sắc. Hình ảnh “mẹ con đàn lợn âm dương / chia lìa trăm ngả” và “đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã / bây giờ tan tác về đâu?” vừa gợi nỗi xót xa, vừa thể hiện sự đổ vỡ của cuộc sống bình thường, hạnh phúc. Những hình ảnh vốn quen thuộc, vui tươi trong tranh Đông Hồ nay trở thành biểu tượng cho sự chia lìa, tan tác. Câu hỏi tu từ cuối đoạn thơ như một tiếng nấc nghẹn ngào, thể hiện nỗi đau, niềm tiếc nuối và tình yêu quê hương sâu nặng của nhà thơ.

Qua đoạn thơ, Hoàng Cầm đã làm nổi bật sự biến đổi đau đớn của quê hương từ yên bình, giàu đẹp sang hoang tàn, đổ nát vì chiến tranh. Đồng thời, tác phẩm cũng thể hiện tình yêu quê hương tha thiết và lòng căm thù giặc sâu sắc, để lại trong lòng người đọc niềm xúc động và suy ngẫm sâu xa.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là nghị luận.

Câu 2

Văn bản thể hiện sự trăn trở, suy ngẫm về cách con người vô tình làm tổn thương thiên nhiên, cuộc sống và cả những điều mong manh quanh mình, từ đó nhắc nhở con người cần sống nhẹ nhàng, biết nâng niu và trân trọng thế giới

Câu 3 (1,0 điểm):

Biện pháp tu từ: Nhân hoá
Ở đoạn (7), tác giả gán cho thiên nhiên những phẩm chất của con người như: “quen tha thứ”, “quen độ lượng”, “quen nhẫn nhịn”, “không biết dỗi hờn”. Qua đó làm nổi bật sự bao dung, âm thầm chịu đựng của thiên nhiên, đồng thời tăng sức gợi cảm xúc, khiến người đọc nhận ra sự vô tâm của con người trước những tổn thương mình gây ra.

Câu 4

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì đó là một hình ảnh ẩn dụ. “Gai đâm” tượng trưng cho những va vấp, đau đớn, tổn thương trong cuộc sống. Tác giả muốn nhấn mạnh rằng chỉ khi con người trực tiếp chịu đau, biết rỉ máu, ta mới giật mình nhận ra giá trị của sự nâng niu và thấu cảm, từ đó sống chậm lại, sống nhân ái hơn

câu 5

Bài học ý nghĩa nhất mà tôi rút ra từ văn bản là con người cần học cách sống chậm lại, sống tinh tế và biết nâng niu thế giới xung quanh. Bởi lẽ, thiên nhiên và con người đều rất mong manh, nhưng vì thói quen vô tâm, con người thường dễ dàng làm tổn thương mọi thứ mà không hề hay biết. Văn bản nhắc nhở chúng ta rằng đừng đi qua cuộc đời bằng “bước chân quen xéo lên cỏ hoa”, đừng chỉ biết nhận mà quên cho đi, đừng chỉ đến khi bản thân đau đớn mới hiểu thế nào là tổn thương. Mỗi lời nói, hành động, cử chỉ dù rất nhỏ cũng có thể để lại vết thương trong lòng người khác và trong chính thiên nhiên. Vì vậy, hãy sống nhân ái hơn, biết yêu thương, trân trọng và có trách nhiệm với con người, với môi trường và với từng khoảnh khắc bình yên của cuộc sống.