Bài 2 – Câu 1 (2,0 điểm):

Trong bài thơ “Người cắt dây thép gai” của Hoàng Nhuận Cầm, hình ảnh “hàng rào dây thép gai” xuất hiện xuyên suốt như một hình tượng trung tâm, mang nhiều lớp nghĩa sâu sắc. Trước hết, đó là hình ảnh thực, mang tính thời sự của chiến tranh – một vật cản vật lý ngăn cách không gian, là biểu tượng của sự chia cắt đất nước, của ranh giới đau thương mà chiến tranh tạo ra. Nó khiến “con cò không đậu được”, khiến “nhịp cầu gãy”, “con sông gãy” – tức là cắt đứt sự sống tự nhiên, sự giao hòa và những nhịp nối bình yên của đời sống. Tuy nhiên, hàng rào dây thép gai không chỉ có nghĩa đen. Nó còn là một ẩn dụ đầy ám ảnh về những nỗi đau, mất mát, ly tán trong tâm hồn con người. Nó là thứ ngăn cách người lính với “bóng em” thân thương, với quê hương yên bình trong ký ức. Hành trình “cắt” từng hàng rào (thứ nhất, thứ hai, thứ ba, cuối cùng) của người chiến sĩ vì thế không đơn thuần là một nhiệm vụ quân sự. Đó là hành trình giải phóng, là khát vọng mãnh liệt xóa bỏ mọi ngăn cách để khôi phục sự sống (“cỏ lại hát”, “nhựa lại về”), hàn gắn tình yêu (“nhịp cầu… sang nhà bạn gái”), nối liền dòng chảy cuộc đời (“con sông… lại chảy”). Như vậy, hình ảnh hàng rào dây thép gai vừa mang tính hiện thực sắc nhọn về chiến tranh, vừa chứa đựng ý nghĩa biểu tượng sâu xa về sự chia lìa, đồng thời cũng là đối tượng cần phải vượt qua để đi đến sự hàn gắn, sum vầy và thống nhất.

Bài 2 – Câu 2 (4,0 điểm):

Tuổi trẻ là mùa xuân của đất nước, là lực lượng chủ chốt quyết định tương lai và vận mệnh dân tộc. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển với muôn vàn cơ hội lẫn thách thức như hiện nay, việc sống có trách nhiệm không chỉ là một lựa chọn mà đã trở thành một yêu cầu tất yếu, một thước đo giá trị của mỗi bạn trẻ.

Trước hết, sống có trách nhiệm là sống biết nhận thức và hoàn thành tốt các nhiệm vụ, vai trò của bản thân trong mối quan hệ với chính mình, với gia đình, xã hội và đất nước. Đối với bản thân, đó là trách nhiệm học tập, rèn luyện không ngừng để phát triển toàn diện nhân cách và năng lực, biết giữ gìn sức khỏe và định hướng tương lai. Đối với gia đình, đó là sự quan tâm, yêu thương, hiếu thảo, góp sức xây dựng tổ ấm. Đối với xã hội và đất nước, đó là ý thức công dân, tuân thủ pháp luật, tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng, cống hiến sức trẻ để giải quyết những vấn đề chung.

Sự cần thiết của lối sống này xuất phát từ nhiều lý do. Thứ nhất, xã hội hiện đại vận hành dựa trên sự liên kết và phụ thuộc lẫn nhau. Mỗi cá nhân sống vô trách nhiệm có thể gây ra những hệ lụy khôn lường, từ những vi phạm nhỏ trong giao thông, ứng xử thiếu văn hóa đến những hành vi lớn hơn như tham nhũng, hủy hoại môi trường. Ngược lại, một thế hệ trẻ sống có trách nhiệm sẽ tạo nên một cộng đồng văn minh, kỷ cương và phát triển bền vững. Thứ hai, sống có trách nhiệm chính là cách để mỗi người trẻ khẳng định giá trị, xây dựng uy tín và niềm tin nơi người khác. Trong môi trường học tập và làm việc, người có trách nhiệm luôn được tín nhiệm và có nhiều cơ hội thăng tiến. Thứ ba, lối sống này giúp tuổi trẻ vững vàng đối mặt với khó khăn, thử thách. Khi nhận thức rõ trách nhiệm của mình, họ sẽ có động lực mạnh mẽ để vượt qua chông gai, không dễ dàng bỏ cuộc hay đổ lỗi cho hoàn cảnh. Hình ảnh “người cắt dây thép gai” trong bài thơ của Hoàng Nhuận Cầm chính là một minh chứng đẹp đẽ về tinh thần trách nhiệm cao cả. Người lính ấy ý thức sâu sắc nỗi đau chia cắt của đất nước và dân tộc, và trách nhiệm của anh là phải hành động, phải “cắt” bỏ những hàng rào ngăn cách ấy. Hành động kiên trì, quyết liệt ấy xuất phát từ trái tim yêu thương và ý thức trách nhiệm công dân sâu sắc trước vận mệnh chung.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện nay, vẫn còn không ít bạn trẻ sống thiếu trách nhiệm: sống buông thả, đua đòi, thờ ơ với gia đình, xã hội; ngại khó, ngại khổ, chỉ muốn hưởng thụ; hoặc có lối sống vị kỷ, chỉ nghĩ đến lợi ích cá nhân. Những biểu hiện đó nếu không được điều chỉnh sẽ gây ra những hậu quả tiêu cực cho chính họ và xã hội.Để nuôi dưỡng lối sống có trách nhiệm, bản thân mỗi bạn trẻ cần không ngừng tu dưỡng đạo đức, nâng cao nhận thức, xác định rõ mục tiêu và lý tưởng sống. Gia đình và nhà trường cần giáo dục, định hướng từ sớm, tạo môi trường để thanh niên được rèn luyện, cống hiến và trải nghiệm. Xã hội cần có những cơ chế khuyến khích, tôn vinh những tấm gương trẻ sống đẹp, sống có ích.

Lối sống có trách nhiệm là nền tảng cốt lõi để xây dựng một thế hệ trẻ vừa “hồng” vừa “chuyên”, đủ bản lĩnh và tâm huyết để gánh vác sứ mệnh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới. Như nhịp cầu được nối liền, dòng sông lại chảy sau khi hàng rào dây thép gai bị cắt đứt, một đất nước chỉ thực sự phát triển hưng thịnh khi thế hệ trẻ biết sống và hành động với trách nhiệm cao nhất.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Biểu cảm

Câu 2: Nhân vật trữ tình: Người chiến sĩ

Câu 3: Văn bản có hình thức 1 bài thơ tự do với ngôn ngữ giàu hình ảnh, sử dụng nhiều biện pháp tu từ và cấu trúc lặp tạo nhịp điệu mạnh mẽ thiết tha

Câu 4: Mạch cảm xúc vận động từ nỗi đau, sự chia cắt trong phần I sang hành động chủ động, quyết liệt và niềm hân hoan, hi vọng về sự hàn gắn, sum vầy trong phần II.

Câu 5: Thông điệp ý nghĩa: Sức mạnh của tình yêu và hành động dũng cảm, kiên trì có thể hàn gắn mọi chia cắt, đau thương, đem lại sự bình yên và nguyên vẹn.