câu 1

Hình ảnh hàng rào dây thép gai trong bài thơ “Người cắt dây thép gai” của Hoàng Nhuận Cầm là biểu tượng nghệ thuật sâu sắc cho sự chia cắt đau thương của đất nước sau chiến tranh. Dây thép gai ngăn cản “con cò không đậu được”, khiến tiếng ru hời xa vời, con cò cứ bay xa – tượng trưng cho sự chia lìa giữa con người với quê hương, tuổi thơ, tình yêu bình yên. Nó còn gây ra những vết thương vật chất và tinh thần: “cây nhựa chảy”, “con sông gãy”, “nhịp cầu cũng gãy”, “đầu bông em anh chải tóc hàng ngày” bị cắt đứt. Hàng rào dây thép gai được lặp lại qua các “hàng rào thứ nhất, thứ hai, thứ ba… cuối cùng” như những rào cản liên tiếp của chiến tranh và hậu chiến, đòi hỏi hành động kiên trì “cắt” để hàn gắn. Qua đó, hình ảnh không chỉ gợi nỗi đau chia cắt mà còn khơi dậy ý chí thống nhất, khát vọng hòa bình, liền lại non sông. 

câu 2

Trong xã hội hiện đại, khi cuộc sống ngày càng phát triển với vô vàn cơ hội nhưng cũng đầy cám dỗ và thách thức, lối sống có trách nhiệm trở thành phẩm chất thiết yếu, đặc biệt đối với thế hệ trẻ – những chủ nhân tương lai của đất nước. Lối sống có trách nhiệm không chỉ giúp cá nhân hoàn thiện bản thân mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng vững mạnh, văn minh.

Sống có trách nhiệm là ý thức rõ ràng về bổn phận của mình đối với bản thân, gia đình, xã hội và đất nước; dám nghĩ, dám làm và dám chịu hậu quả từ hành động của chính mình. Với bản thân, đó là chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức, sống lành mạnh, có mục tiêu rõ ràng. Với gia đình, là hiếu thảo, chia sẻ việc nhà, kính trên nhường dưới. Với xã hội, là tuân thủ pháp luật, bảo vệ môi trường, tham gia hoạt động cộng đồng, không thờ ơ trước khó khăn của người khác. Trong bối cảnh hiện nay, thế hệ trẻ đối mặt với nhiều vấn đề: mạng xã hội lan truyền lối sống hưởng thụ, sống ảo, áp lực kinh tế khiến một số bạn dễ sa vào vô cảm, ích kỷ hay tiêu cực như nghiện game, vi phạm giao thông, xả rác bừa bãi. Những biểu hiện vô trách nhiệm ấy không chỉ hại bản thân mà còn kéo lùi sự phát triển chung.

Sự cần thiết của lối sống có trách nhiệm càng trở nên cấp bách khi thế hệ trẻ chính là lực lượng tiên phong đưa đất nước vươn mình hội nhập. Như trong bài thơ “Người cắt dây thép gai” của Hoàng Nhuận Cầm, người lính xưa đã dũng cảm cắt bỏ rào cản để đất nước liền lại – thế hệ trẻ hôm nay cũng cần “cắt” bỏ vô trách nhiệm để xây dựng tương lai. Nhiều bạn trẻ Việt Nam đã và đang chứng minh điều đó: tham gia tình nguyện bảo vệ môi trường, khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ cộng đồng trong đại dịch hay thiên tai. Họ không chỉ khẳng định giá trị bản thân mà còn lan tỏa năng lượng tích cực, góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn.

Ngược lại, nếu thiếu trách nhiệm, thế hệ trẻ dễ rơi vào lối sống buông thả, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng: thất bại cá nhân, gia đình tan vỡ, xã hội bất ổn. Do đó, mỗi bạn trẻ cần rèn luyện từ những việc nhỏ: học tập nghiêm túc, giữ gìn lời hứa, giúp đỡ người khác. Gia đình, nhà trường và xã hội cũng phải đồng hành bằng cách giáo dục đạo đức, nêu gương tốt và tạo môi trường lành mạnh.

Tóm lại, lối sống có trách nhiệm là chìa khóa để thế hệ trẻ khẳng định vai trò, vượt qua thách thức và góp phần đưa đất nước phát triển bền vững. Là một học sinh, em nhận thức rõ: chỉ khi sống có trách nhiệm, chúng ta mới xứng đáng với hòa bình hôm nay và tương lai mai sau. Hãy bắt đầu từ hôm nay, từ chính bản thân mỗi người.

câu 1

Phương thức biểu đạt chính trong văn bản là biểu cảm

câu 2

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người lính

câu 3

Bài thơ viết theo thể thơ tự do, không gò bó vần điệu, số tiếng. Chia 2 phần rõ: phần I trữ tình, buồn man mác; phần II dồn dập, hùng tráng. Ngôn ngữ giàu hình ảnh gần gũi, sức gợi cao, phù hợp bộc lộ cảm xúc mãnh liệt.

câu 4

Mạch cảm xúc chuyển từ buồn thương, xót xa (chia cắt, dây thép gai, cây chảy nhựa, sông gãy) → quyết tâm hành động (cắt dây thép) → hứng khởi, lạc quan (cỏ hát, sông chảy lại, cá nhảy, tôm bun bung, kêu gọi “xung phong!”). Cảm xúc dâng trào từ đau thương quá khứ đến niềm tin mãnh liệt vào thống nhất, hòa bình.

câu 5