câu 1

Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, lối sống chủ động giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Sống chủ động là biết tự giác trong suy nghĩ, hành động, không ỷ lại hay phụ thuộc vào người khác. Người sống chủ động luôn biết đặt mục tiêu, lên kế hoạch và nỗ lực thực hiện để làm chủ cuộc sống của mình. Nhờ đó, họ dễ dàng thích nghi với những thay đổi nhanh chóng của xã hội, biến khó khăn thành cơ hội để rèn luyện và trưởng thành. Ngược lại, lối sống thụ động khiến con người dễ chán nản, thiếu ý chí và bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá. Đặc biệt với học sinh, sống chủ động trong học tập giúp nâng cao kiến thức, kỹ năng và hình thành tinh thần trách nhiệm với bản thân. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình lối sống chủ động ngay từ hôm nay để tự tin vững bước trên con đường tương lai.

câu 2

Đoạn thơ trích từ “Bảo kính cảnh giới (Gương báu răn mình)” – bài 43 của Nguyễn Trãi là một bức tranh mùa hè đặc sắc, qua đó thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống và đặc biệt là tấm lòng nhân nghĩa, vì dân vì nước của tác giả. Đoạn thơ không chỉ giàu giá trị thẩm mĩ mà còn mang ý nghĩa tư tưởng sâu sắc.

Trước hết, đoạn thơ đã khắc họa bức tranh thiên nhiên mùa hè sinh động, giàu sức sống. Cảnh vật hiện lên với màu sắc rực rỡ và đường nét căng tràn nhựa sống. Màu xanh của cây hòe “lục đùn đùn tán rợp trương” gợi cảm giác xanh mát, um tùm, che phủ cả không gian. Động từ “đùn đùn” diễn tả sức sống mãnh liệt, sự phát triển không ngừng của thiên nhiên. Nổi bật trên nền xanh ấy là sắc đỏ của hoa lựu “phun thức đỏ”, vừa rực rỡ vừa mạnh mẽ, khiến bức tranh mùa hè thêm phần tươi tắn. Không chỉ có màu sắc, thiên nhiên còn được cảm nhận bằng hương thơm dịu nhẹ của hoa hồng, tạo nên một không gian vừa sinh động vừa tinh tế.

Không dừng lại ở việc miêu tả cảnh vật, Nguyễn Trãi còn mở rộng bức tranh sang đời sống sinh hoạt của con người. Âm thanh “lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi lên cảnh sinh hoạt nhộn nhịp, ấm no của người dân vùng sông nước. Chợ cá không chỉ là nơi buôn bán mà còn là biểu tượng của cuộc sống bình dị, yên vui. Bên cạnh đó, âm thanh “dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương” gợi lên tiếng ve rộn ràng của buổi chiều hè, vừa quen thuộc vừa gợi cảm giác thanh bình. Thiên nhiên và con người hiện lên trong sự hòa hợp, tạo nên một bức tranh làng quê trù phú, yên ả.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối đã bộc lộ rõ tư tưởng và khát vọng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi. Hình ảnh “Ngu cầm” gợi nhắc đến cây đàn của vua Nghiêu – biểu tượng cho thời đại thái bình, thịnh trị. Ước mong của tác giả không phải là niềm vui cá nhân mà là khát vọng lớn lao: “Dân giàu đủ khắp đòi phương”. Qua đó, ta thấy được tấm lòng yêu nước thương dân sâu sắc của Nguyễn Trãi. Dù đã lui về ở ẩn, ông vẫn luôn đau đáu mong mỏi nhân dân được ấm no, đất nước được yên bình. Đây chính là vẻ đẹp cao quý trong tư tưởng và nhân cách của một bậc đại nhân, đại trí.

Về nghệ thuật, đoạn thơ tiêu biểu cho phong cách thơ Nguyễn Trãi với ngôn ngữ giản dị, trong sáng mà giàu sức gợi. Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình được vận dụng tinh tế: cảnh thiên nhiên tươi đẹp chính là sự phản chiếu tâm hồn thanh cao, yêu đời và giàu lòng nhân ái của tác giả. Các động từ mạnh, hình ảnh gần gũi, quen thuộc khiến bài thơ vừa mang vẻ đẹp cổ điển vừa rất đời thường, dễ đi vào lòng người.

Tóm lại, đoạn thơ trong “Bảo kính cảnh giới” không chỉ là bức tranh mùa hè sinh động, giàu sức sống mà còn thể hiện sâu sắc tư tưởng nhân nghĩa và khát vọng vì dân, vì nước của Nguyễn Trãi. Qua đó, người đọc càng thêm trân trọng tài năng, tâm hồn và nhân cách cao đẹp của ông – một danh nhân văn hóa lớn của dân tộc Việt Nam.

câu 1

thể thơ thất ngôn bát cú đường luật

câu 2

“Một mai, một cuốc, một cần câu”

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”

“Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

“Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

câu 3

“Một mai, một cuốc, một cần câu”

Tác dụng:

Gợi lên những công cụ lao động quen thuộc, giản đơn của người ẩn sĩ.

Nhấn mạnh cuộc sống đạm bạc nhưng chủ động, ung dung, không lệ thuộc danh lợi.

Qua đó thể hiện thái độ sống an nhiên, tự tại của tác giả.

câu 4

Quan niệm dại – khôn của tác giả có điểm đặc biệt:

“Ta dại”: là dại theo cách nhìn của thế gian – rời bỏ chốn quan trường, danh lợi.

“Người khôn”: là cái khôn bon chen, tranh đoạt nơi “chốn lao xao”.

Thực chất, cái “dại” của tác giả lại là cái khôn sâu sắc, biết tránh xa danh lợi để giữ nhân cách, còn cái “khôn” của người đời lại dẫn đến mệt mỏi, xô bồ.

câu 5