Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Thạch Lam là cây bút tiêu biểu của nhóm Tự lực văn đoàn, nổi bật với lối viết nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình và đi sâu vào đời sống nội tâm con người. Truyện ngắn “Trở về” là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện rõ phong cách ấy khi khai thác bi kịch tinh thần của con người trong mối quan hệ gia đình. Tác phẩm kể về nhân vật Tâm – một người con rời quê lên thành phố học tập, làm việc. Suốt sáu năm, anh chỉ gửi tiền về cho mẹ mà không hề hỏi han, quan tâm. Khi có dịp trở về, Tâm gặp lại người mẹ già yếu, sống cô đơn nơi quê nhà. Cuộc gặp gỡ diễn ra trong không khí gượng gạo, lạnh lẽo. Người mẹ xúc động, yêu thương con bao nhiêu thì Tâm lại thờ ơ, xa cách bấy nhiêu. Cuối cùng, anh vội vã ra đi, để lại phía sau là người mẹ già với nỗi buồn tủi. Nhân vật chính Tâm được khắc họa với những biểu hiện rõ nét qua tâm trạng, cử chỉ và lời nói. Khi trở về, Tâm không hề xúc động trước cảnh nhà cũ kỹ hay sự già nua của mẹ. Anh chỉ đáp lại những câu hỏi của mẹ một cách qua loa, gượng gạo: “Như thường rồi”, “Ở làng có việc gì lạ không?”. Những câu trả lời ngắn ngủi, lạnh nhạt cho thấy sự xa cách trong tình cảm. Đặc biệt, hành động đưa tiền cho mẹ với thái độ “kiêu ngạo” đã thể hiện rõ sự thay đổi trong nhận thức của Tâm: anh coi vật chất là đủ để thay thế tình cảm. Ngay cả khi thấy mẹ “run run, rơm rớm nước mắt”, Tâm cũng “làm như không thấy” và vội vã ra đi. Tâm trạng của anh gần như trống rỗng, không còn rung động trước tình mẫu tử thiêng liêng. Qua đó, có thể đánh giá Tâm là hình ảnh tiêu biểu cho một bộ phận con người bị tha hóa bởi lối sống thực dụng nơi thành thị. Anh không phải là người xấu, nhưng đã đánh mất những giá trị tình cảm quan trọng, trở nên vô tâm, ích kỉ. Nhân vật này vừa đáng trách, vừa đáng suy ngẫm, bởi đó cũng là lời cảnh tỉnh cho mỗi người về cách sống và cách ứng xử với gia đình. Bên cạnh Tâm, các nhân vật phụ cũng góp phần làm nổi bật chủ đề tác phẩm. Nhân vật người mẹ là hình tượng trung tâm đối lập với Tâm: già yếu, nghèo khổ nhưng giàu tình yêu thương, luôn quan tâm và mong ngóng con. Nhân vật cô Trinh tuy xuất hiện ít nhưng giúp gợi lại quá khứ và làm nổi bật sự thay đổi của Tâm theo thời gian. Những nhân vật này đóng vai trò làm nền, từ đó khắc sâu sự vô tâm của nhân vật chính. Câu chuyện không chỉ hay về giá trị nội dung mà còn đặc sắc về giá trị nghệ thuật .Truyện có cốt truyện đơn giản, xoay quanh một cuộc gặp gỡ nhưng giàu ý nghĩa. Ngôi kể thứ ba giúp người đọc có cái nhìn khách quan, đồng thời đi sâu vào nội tâm nhân vật. Tình huống truyện – cuộc trở về của Tâm – tưởng bình thường nhưng lại chứa đựng xung đột tâm lí sâu sắc. Nghệ thuật xây dựng nhân vật tinh tế qua đối thoại và hành động, đặc biệt là ngôn ngữ kể chuyện giản dị mà giàu sức gợi, mang đậm chất trữ tình của Thạch Lam. “Trở về” là một truyện ngắn giàu giá trị nhân văn, vừa phản ánh thực trạng con người trong xã hội, vừa nhắc nhở về ý nghĩa thiêng liêng của tình cảm gia đình. Tác phẩm có thể liên hệ với nhiều tác phẩm cùng đề tài như “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng để thấy rõ hơn vẻ đẹp của tình thân. Qua đó, mỗi người càng thêm trân trọng gia đình và sống có trách nhiệm hơn với những người thân yêu.

Có thể thấy, qua truyện ngắn “Trở về”, Thạch Lam không chỉ phản ánh một câu chuyện đời thường mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc về giá trị của tình mẫu tử và gia đình. Bằng lối viết nhẹ nhàng nhưng thấm thía, tác giả đã khiến người đọc nhận ra rằng vật chất không thể thay thế tình cảm. Tác phẩm khép lại nhưng dư âm vẫn còn đọng lại, nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết yêu thương, trân trọng những người thân khi còn có thể, bởi đó chính là điều quý giá nhất trong cuộc đời.

Câu 1: Bài thơ được viết theo thể thơ tự do. Câu 2: Người bộc lộ cảm xúc: nhân vật “tôi” (người con). Cuộc gặp gỡ: giữa người con và người mẹ trong một đêm trở về nhà. Câu 3: Biện pháp tu từ: so sánh (“ấm hơn nhiều chăn đệm”). Tác dụng: +làm nổi bật sự ấm áp đặc biệt của rơm – không chỉ là vật chất mà còn là tình mẹ, tình quê, ấm áp hơn cả chăn đệm bình thường.

+làm tăng sức gợi hình,gợi cảm cho sự diễn đạt. Câu 4: Hình ảnh “ổ rơm” là hình ảnh giản dị, quen thuộc của làng quê, tượng trưng cho sự ấm áp, chở che, tình mẹ và tình quê nghèo mà giàu yêu thương. Câu 5: Cảm hứng chủ đạo: ca ngợi tình mẹ, tình quê hương mộc mạc mà ấm áp, thiêng liêng. Câu 6 Bài thơ “Hơi ấm ổ rơm” của Nguyễn Duy đã để lại trong em nhiều cảm xúc sâu sắc. Hình ảnh người mẹ đón con trong đêm gió lạnh thật giản dị mà đầy yêu thương. Ổ rơm tuy nghèo nàn nhưng lại mang đến hơi ấm không gì sánh được, bởi đó là hơi ấm của tình mẹ. Qua đó, em cảm nhận được tình cảm gia đình luôn thiêng liêng và quý giá. Bài thơ còn gợi cho em nhớ đến quê hương với những điều bình dị mà thân thương. Em càng thêm trân trọng tình mẹ và những gì giản đơn trong cuộc sống.