Câu 1.

Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu… Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” đã khắc họa chân thực và ám ảnh hành trình vượt biển đầy hiểm nguy của người chèo thuyền nơi “cõi âm”. Qua hàng loạt hình ảnh như “nước cuộn thác”, “nước xoáy dữ ào ào”, “nước dựng đứng chấm trời”, tác giả dân gian đã tái hiện một không gian biển dữ dội, đáng sợ và đầy sức hủy diệt. Biển không chỉ là thiên nhiên khắc nghiệt mà còn tượng trưng cho những thử thách, đau khổ mà con người phải đối mặt trong cuộc sống. Đặc biệt, những câu cầu khẩn như “Biển ơi, đừng giết tôi”, “Đừng cho tôi bỏ thân chốn này” đã thể hiện nỗi sợ hãi, tuyệt vọng và khát vọng được sống mãnh liệt của con người trước ranh giới sinh tử. Về nghệ thuật, đoạn trích sử dụng điệp cấu trúc “Chèo đi rán thứ…”, kết hợp với các động từ mạnh và âm thanh dữ dội đã tạo nhịp điệu dồn dập, căng thẳng. Ngôn ngữ mộc mạc nhưng giàu sức gợi giúp đoạn thơ mang đậm màu sắc dân gian và để lại nhiều ám ảnh trong lòng người đọc.

Câu 2.

Trong cuộc sống, có rất nhiều điều quý giá làm nên ý nghĩa của con người như tình bạn, tình yêu, lòng nhân ái hay sự sẻ chia. Tuy nhiên, tình thân vẫn luôn là một trong những giá trị thiêng liêng và bền vững nhất. Đó là điểm tựa tinh thần giúp con người vượt qua khó khăn, đồng thời là nơi nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách của mỗi người.

Tình thân là tình cảm gắn bó giữa những người có quan hệ ruột thịt hoặc gần gũi trong gia đình như ông bà, cha mẹ, anh chị em. Đây là thứ tình cảm được xây dựng từ sự yêu thương, quan tâm, hi sinh và thấu hiểu lẫn nhau. Không giống nhiều mối quan hệ ngoài xã hội có thể thay đổi theo thời gian hay lợi ích, tình thân thường chân thành và bền chặt hơn cả.

Tình thân có vai trò vô cùng quan trọng đối với cuộc sống con người. Trước hết, gia đình là nơi đem lại sự yêu thương và che chở. Từ khi còn nhỏ, mỗi người đều lớn lên trong vòng tay chăm sóc của cha mẹ và người thân. Những lời động viên, những bữa cơm sum họp hay sự quan tâm giản dị cũng đủ trở thành nguồn sức mạnh lớn lao giúp con người vượt qua khó khăn. Khi thất bại hay mệt mỏi, gia đình luôn là nơi đầu tiên ta muốn trở về.

Không chỉ vậy, tình thân còn góp phần hình thành nhân cách của mỗi người. Một đứa trẻ lớn lên trong môi trường gia đình yêu thương thường biết sống nhân ái, lễ phép và có trách nhiệm hơn. Tình cảm gia đình giúp con người học được sự sẻ chia, lòng biết ơn và cách yêu thương người khác. Chính những giá trị đó tạo nên nền tảng đạo đức cho xã hội.

Trong xã hội hiện đại, khi con người ngày càng bận rộn với công việc và công nghệ, nhiều người dần quên đi giá trị của tình thân. Có những người dành phần lớn thời gian cho điện thoại, mạng xã hội mà ít trò chuyện với cha mẹ hay người thân. Thậm chí, một số người chỉ nhận ra giá trị của gia đình khi đã đánh mất. Điều đó khiến tình cảm gia đình ngày càng xa cách và lạnh nhạt hơn. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng những khoảnh khắc bên gia đình khi còn có thể.

Tuy nhiên, tình thân không chỉ tồn tại ở lời nói mà cần được thể hiện bằng hành động cụ thể. Đó có thể là sự quan tâm nhỏ mỗi ngày, một lời hỏi han, một bữa cơm cùng nhau hay đơn giản là dành thời gian lắng nghe người thân. Đôi khi, điều làm cha mẹ hạnh phúc không phải là vật chất đắt tiền mà là sự trưởng thành và yêu thương từ con cái.

Là học sinh, chúng ta cần biết kính trọng ông bà cha mẹ, sống có trách nhiệm với gia đình và yêu thương anh chị em. Đồng thời, cần tránh lối sống vô tâm, ích kỉ chỉ nghĩ cho bản thân. Biết trân trọng tình thân cũng chính là biết trân trọng những điều quý giá nhất trong cuộc đời.

Tình thân giống như ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn con người giữa cuộc sống nhiều bộn bề và áp lực. Dù cuộc đời có thay đổi ra sao, gia đình vẫn luôn là nơi bình yên nhất để mỗi người trở về. Vì thế, hãy yêu thương và gìn giữ tình thân khi còn có thể, bởi đó là món quà vô giá mà không gì có thể thay thế được.

Câu 1.

Người kể trong văn bản là nhân vật “tôi” – người chèo thuyền vượt biển, trực tiếp kể lại hành trình đầy hiểm nguy của mình.

Câu 2.

Hình ảnh biển hiện ra vô cùng dữ dội, hiểm nguy và đáng sợ.

Nước cuộn thác, sóng gầm réo dữ dội.

Có nhiều rán nước nguy hiểm, nước xoáy, nước dựng đứng chấm trời.

Biển được miêu tả như có sức mạnh hủy diệt, luôn đe dọa tính mạng con người.

Không gian biển vừa rộng lớn, mênh mông vừa đầy màu sắc huyền bí, tâm linh.

Câu 3.

Văn bản thể hiện hành trình vượt biển đầy gian nan, nguy hiểm của người lao động ở “cõi âm”, qua đó phản ánh nỗi đau, số phận bất hạnh của con người lao động nghèo khổ và thể hiện khát vọng được sống bình an, hạnh phúc.

Câu 4.

Các rán nước là biểu tượng cho:

Những thử thách, hiểm nguy khắc nghiệt mà con người phải đối mặt.

Số phận đau khổ, bất hạnh của người lao động nghèo.

Những nỗi ám ảnh về cái chết, thế giới âm phủ và cuộc sống đầy khổ cực nơi “xứ ma”.

Câu 5.

Những âm thanh được thể hiện trong đoạn thơ là tiếng “nước sôi gầm réo”, tiếng nước dữ dội, ầm vang như muốn nuốt chửng con người và con thuyền.

Những âm thanh đó gợi cảm giác sợ hãi, căng thẳng trước sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên; đồng thời khiến người đọc thương cảm cho số phận nhỏ bé, mong manh của con người giữa biển cả dữ dội.

Câu 1.

Đoạn trích trên đã thể hiện nhiều nét đặc sắc cả về nội dung lẫn nghệ thuật. Về nội dung, văn bản ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của Thạch Sanh – một con người dũng cảm, nhân hậu và giàu lòng vị tha. Dù bị hãm hại, mang oan khuất và đứng trước án tử, Thạch Sanh vẫn giữ được tấm lòng bao dung khi tha tội cho mẹ con Lý Thông. Đồng thời, đoạn trích còn thể hiện ước mơ công lí của nhân dân lao động: cái thiện cuối cùng sẽ chiến thắng, kẻ ác nhất định bị trừng trị. Bên cạnh đó, tác phẩm cũng khẳng định sức mạnh của tình người và lẽ phải thông qua chi tiết tiếng đàn giúp minh oan cho Thạch Sanh. Về nghệ thuật, đoạn trích được viết bằng thể thơ lục bát giàu nhạc điệu, dễ nhớ, dễ truyền cảm. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc. Các yếu tố kì ảo như tiếng đàn thần hay chi tiết sét đánh chết mẹ con Lý Thông đã góp phần làm nổi bật màu sắc cổ tích và tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện. Sự kết hợp hài hòa giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm đã giúp đoạn thơ để lại nhiều ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.

Câu 2.

Trong nhịp sống hiện đại đầy hối hả, con người luôn bị cuốn vào công việc, học tập và những áp lực vô hình của xã hội. Chính vì thế, “sống chậm” đang dần trở thành một lối sống tích cực và cần thiết đối với nhiều người, đặc biệt là giới trẻ ngày nay.

Sống chậm không có nghĩa là sống lười biếng, trì hoãn hay tách biệt khỏi xã hội. Đó là cách con người biết dành thời gian để cảm nhận cuộc sống, quan tâm đến bản thân, lắng nghe cảm xúc và trân trọng những điều giản dị xung quanh mình. Sống chậm giúp con người không bị cuốn theo guồng quay vội vã mà quên mất giá trị thật sự của cuộc sống.

Trong xã hội hiện đại, con người thường chạy theo thành công, tiền bạc và sự công nhận của người khác. Nhiều người luôn bận rộn nhưng lại cảm thấy trống rỗng, mệt mỏi và mất phương hướng. Vì vậy, sống chậm chính là cơ hội để mỗi người nhìn lại bản thân, cân bằng cảm xúc và tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn. Khi sống chậm, ta có thể dành thời gian cho gia đình, bạn bè, chăm sóc sức khỏe hay theo đuổi những sở thích cá nhân. Đó cũng là lúc con người học cách yêu thương và trân trọng cuộc sống hơn.

Sống chậm còn giúp con người làm việc hiệu quả hơn. Khi biết dừng lại để suy nghĩ và sắp xếp mọi thứ hợp lí, chúng ta sẽ tránh được những sai lầm do nóng vội gây ra. Một học sinh biết sống chậm sẽ không học tập theo kiểu đối phó mà biết đầu tư thời gian để hiểu bài sâu hơn. Một người biết sống chậm sẽ biết cân bằng giữa công việc và cuộc sống, từ đó giảm căng thẳng và áp lực tinh thần.

Tuy nhiên, sống chậm không đồng nghĩa với việc sống thiếu mục tiêu hay ngại cố gắng. Trong thời đại phát triển nhanh chóng, nếu quá chậm chạp và thụ động, con người có thể bị tụt lại phía sau. Vì vậy, mỗi người cần hiểu đúng về sống chậm: sống có chiều sâu nhưng vẫn chủ động và không ngừng hoàn thiện bản thân.

Là học sinh, chúng ta cần biết cân bằng giữa học tập và nghỉ ngơi, hạn chế phụ thuộc quá nhiều vào mạng xã hội và dành thời gian cho những giá trị thực tế xung quanh. Đôi khi chỉ là đọc một cuốn sách, trò chuyện với gia đình hay ngắm một buổi chiều yên bình cũng đủ giúp tâm hồn trở nên nhẹ nhàng hơn.

Cuộc sống hiện đại khiến con người luôn phải chạy đua với thời gian, nhưng không phải lúc nào nhanh hơn cũng tốt hơn. Biết sống chậm đúng lúc sẽ giúp con người hiểu bản thân, yêu cuộc sống và sống ý nghĩa hơn mỗi ngày.

Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản Văn bản được viết theo thể thơ lục bát.
Dòng 6 tiếng xen kẽ dòng 8 tiếng.

Câu 2. Xác định những phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản

Các phương thức biểu đạt gồm:

Tự sự (chủ yếu): kể lại các sự việc, diễn biến câu chuyện.

Miêu tả: miêu tả cảnh vật, âm thanh tiếng đàn, tâm trạng nhân vật.

Biểu cảm: thể hiện nỗi oan khuất, đau khổ, thương cảm.

Nghị luận (ít): thể hiện quan niệm thiện – ác, công lí.

Câu 3. Tóm tắt văn bản bằng những sự kiện chính và cho biết văn bản thuộc mô hình cốt truyện nào

Tóm tắt sự kiện chính:

Chằn tinh và đại bàng cấu kết để hãm hại Thạch Sanh.

Chúng lấy trộm của cải trong cung rồi đổ vào lều Thạch Sanh.

Lý Thông xử án, kết tội và giam Thạch Sanh chờ ngày xử chém.

Trong ngục, Thạch Sanh gảy đàn kể nỗi oan khuất.

Tiếng đàn làm công chúa nhớ lại sự thật và xin gặp Thạch Sanh.

Thạch Sanh kể lại toàn bộ sự việc: giết chằn tinh, diệt đại bàng, cứu công chúa.

Nhà vua hiểu ra sự thật, minh oan cho Thạch Sanh và gả công chúa cho chàng.

Lý Thông bị giao xét tội nhưng Thạch Sanh tha cho về quê.

Trên đường về, mẹ con Lý Thông bị sét đánh chết vì tội ác.

Mô hình cốt truyện:

Văn bản thuộc mô hình cốt truyện của truyện cổ tích thần kì:
Nhân vật bất hạnh → gặp thử thách → bị hãm hại → được minh oan → cái thiện chiến thắng cái ác.

Câu 4. Phân tích tác dụng của một chi tiết kì ảo trong văn bản

Chi tiết kì ảo tiêu biểu là tiếng đàn của Thạch Sanh.

Tác dụng:

Thể hiện phẩm chất của Thạch Sanh: hiền lành, tài năng, giàu tình cảm.

Tiếng đàn có sức lay động mạnh mẽ, giúp công chúa nhớ lại sự thật và nói được.

Góp phần tháo gỡ nút thắt câu chuyện, minh oan cho Thạch Sanh.

Thể hiện quan niệm của nhân dân:
Người tốt cuối cùng sẽ được bảo vệ.
Công lí và lẽ phải sẽ chiến thắng cái ác.

Làm cho câu chuyện hấp dẫn, giàu màu sắc thần kì.

Câu 5. So sánh văn bản với truyện cổ tích Thạch Sanh, hãy chỉ ra những điểm giống và khác nhau cơ bản trong hai văn bản

Điểm giống nhau:

Đều kể về nhân vật Thạch Sanh hiền lành, dũng cảm.

Có các nhân vật quen thuộc: Thạch Sanh, Lý Thông, công chúa, chằn tinh, đại bàng.

Nội dung chính giống nhau:
Thạch Sanh bị hãm hại.
Tiếng đàn giúp minh oan.
Cái thiện chiến thắng cái ác.

Đều mang đặc trưng của truyện cổ tích thần kì.

Điểm khác nhau:

Văn bản thơ viết bằng thơ lục bát.
Truyện cổ tích Thạch Sanh viết bằng văn xuôi dân gian.

Văn bản thơ có giọng điệu giàu cảm xúc, nhạc điệu.
Truyện cổ tích kể chuyện ngắn gọn, mạch lạc.

Văn bản thơ chú trọng miêu tả tâm trạng, âm thanh tiếng đàn.
Truyện cổ tích chú trọng diễn biến sự kiện.

Văn bản thơ có nhiều câu từ giàu hình ảnh, biểu cảm.
Truyện cổ tích có ngôn ngữ giản dị, mang tính kể dân gian.

Ý nghĩa:

Hai văn bản đều ca ngợi người dũng cảm, nhân hậu và khẳng định:
Ở hiền gặp lành.
Cái ác sẽ bị trừng trị.
Công lí cuối cùng sẽ chiến thắng.