Câu 1

Trong bối cảnh thế giới đang biến đổi không ngừng với tốc độ chóng mặt, lối sống chủ động trở nên vô cùng quan trọng và thiết yếu. Chủ động không đơn thuần là hành động, mà là một thái độ sống tích cực, một sự ý thức sâu sắc về việc làm chủ cuộc đời mình. Người sống chủ động luôn nhìn nhận mọi thứ một cách tích cực, không ngừng đặt ra mục tiêu và tự mình nỗ lực để đạt được chúng, thay vì thụ động chờ đợi vận may hay sự sắp đặt từ bên ngoài.Lối sống này mang lại nhiều lợi ích to lớn. Đầu tiên, nó giúp chúng ta thích ứng linh hoạt hơn với những thay đổi và thách thức không ngừng trong cuộc sống hiện đại. Khi chủ động, chúng ta sẵn sàng đối mặt, tìm kiếm giải pháp và biến khó khăn thành cơ hội để học hỏi, rèn luyện bản thân. Điều này không chỉ giúp chúng ta phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề mà còn xây dựng sự tự tin, bản lĩnh và khả năng phục hồi mạnh mẽ.Quan trọng hơn, lối sống chủ động là chìa khóa để mỗi cá nhân khai phá hết tiềm năng của bản thân, theo đuổi đam mê và đạt được thành công một cách trọn vẹn. Khi tự mình định hướng, lựa chọn con đường và hành động quyết liệt, chúng ta cảm thấy có ý nghĩa hơn với cuộc sống, gia tăng động lực và trách nhiệm với mỗi quyết định. Bên cạnh đó, những người chủ động còn có xu hướng đóng góp tích cực cho cộng đồng, tạo ra những giá trị mới và lan tỏa tinh thần tích cực, sáng tạo đến những người xung quanh. Vì vậy, việc nuôi dưỡng và phát triển lối sống chủ động là nền tảng vững chắc để xây dựng một cuộc sống ý nghĩa, một xã hội năng động và phát triển bền vững.

Câu 2

Nguyễn Trãi, bậc danh nhân văn hóa thế giới, không chỉ là một nhà chính trị lỗi lạc mà còn là một thi hào với những áng thơ bất hủ. Trong tập "Bảo kính cảnh giới", bài thơ số 43 mang đến cho người đọc một bức tranh phong cảnh làng quê thanh bình, trù phú, đồng thời ẩn chứa một khát vọng cao đẹp về một xã hội thái bình, thịnh trị. Đoạn trích "Rồi hóng mát thuở ngày trường..." là minh chứng rõ nét cho tài năng và tâm hồn của bậc tiền nhân.

Ngay từ những câu thơ đầu, bức tranh thiên nhiên mùa hè đã hiện lên thật sống động và đầy sức sống. "Rồi hóng mát thuở ngày trường" mở ra một không gian thư thái, dịu mát sau những giờ lao động căng thẳng. Hình ảnh "Hoè lục đùn đùn tán rợp trương" gợi lên sự xanh tươi, um tùm của vòm lá cây hoè, tỏa bóng mát rộng lớn, bao phủ cả không gian, mang đến cảm giác bình yên, dễ chịu. Tiếp đó, "Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ. Hồng liên trì đã tịn mùi hương" vẽ nên một bức tranh đầy màu sắc và hương thơm. Hoa lựu đỏ rực như đang "phun" ra sức sống mãnh liệt, còn hoa sen hồng thì lan tỏa hương thơm tinh tế, quyến rũ. Tất cả những hình ảnh này hòa quyện vào nhau, tạo nên một bức tranh thiên nhiên mùa hè tươi đẹp, tràn đầy sức sống và mang lại sự thư thái cho tâm hồn.

Không chỉ dừng lại ở việc miêu tả cảnh vật, đoạn trích còn khắc họa một cuộc sống ấm no, sung túc của con người nơi thôn dã. "Lao xao chợ cá làng ngư phủ" cho thấy sự nhộn nhịp, tấp nập của hoạt động mua bán, phản ánh sự đủ đầy trong cuộc sống của những người dân làng chài. Âm thanh "dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương" tuy là âm thanh của loài ve, nhưng trong thi phẩm của Nguyễn Trãi lại trở nên êm ả, du dương, gợi lên một không gian yên bình, tĩnh lặng vào buổi chiều tà, nơi con người có thể tận hưởng sự thư thái sau một ngày làm việc. Qua những chi tiết này, ta thấy được một đời sống vật chất no đủ, một tinh thần an lạc, lạc quan của con người.

Điểm nhấn sâu sắc nhất của đoạn trích, đồng thời cũng là tâm tư, nguyện vọng cao cả của tác giả, nằm ở hai câu thơ cuối: "Lê có Ngu cầm đàn một tiếng, Dân giàu đủ khắp đòi phương." Nguyễn Trãi đã khéo léo sử dụng điển tích "Ngu cầm" của vua Thuấn để bày tỏ ước mơ về một xã hội lý tưởng. Ngài mong muốn có một vị vua hiền minh, tài đức vẹn toàn, chỉ cần dùng tài năng và đức độ của mình là có thể khiến cho muôn dân được giàu có, no đủ, thái bình khắp nơi. Đây không chỉ là khát vọng cá nhân mà còn là nỗi niềm chung của biết bao người dân trong xã hội phong kiến, mong muốn có một vị vua anh minh để đất nước được phồn vinh, nhân dân được ấm no.

Như vậy, đoạn trích "Rồi hóng mát thuở ngày trường..." của Nguyễn Trãi là một kiệt tác nghệ thuật, nơi phong cảnh hữu tình hòa quyện với cuộc sống con người ấm no, sung túc. Quan trọng hơn cả, nó là tiếng lòng, là lời nhắn nhủ, là khát vọng cháy bỏng về một xã hội thái bình, thịnh trị mà bậc tiền nhân hằng mong mỏi. Đọc những vần thơ này, ta càng thêm yêu mến và trân trọng tài năng, tâm hồn cao đẹp của Nguyễn Trãi.

Câu 1

Thất ngôn bát cú Đường luật (viết bằng chữ Nôm).

Câu 2

• Công cụ lao động: Một mai, một cuốc, một cần câu (sẵn sàng tự mình lao động như một lão nông thực thụ).
• Thức ăn theo mùa (sản vật tự nhiên): Thu ăn măng trúc, đông ăn giá.
• Sinh hoạt gắn liền với thiên nhiên: Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.
• Cách thưởng thức cuộc sống: Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống.

Câu 3

• Phép liệt kê: mai, cuốc, cần câu.
• Tác dụng:
• • Về nội dung: Liệt kê những vật dụng quen thuộc của công việc lao động chân tay và vui thú thanh tao. Qua đó, hiện lên hình ảnh một con người ung dung, tự tại, hài lòng với cuộc sống lao động bình dị ở làng quê.
  • Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu thong thả (2/2/3), nhấn mạnh sự chuẩn bị sẵn sàng và tâm thế chủ động của tác giả khi chọn lối sống "nhàn".

Câu 4

• Điểm đặc biệt: Đây là cách nói ngược, cách nói đầy ngụ ý và châm biếm sâu cay.
• • Cái "dại" của tác giả: Tìm nơi "vắng vẻ" – nơi không có sự tranh giành quyền lực, được sống là chính mình, tâm hồn thảnh thơi. Đây thực chất là cái "khôn" của người đã thấu hiểu sự đời.
  • Cái "khôn" của người đời: Tìm đến "chốn lao xao" – nơi cửa quyền, nhiều cạm bẫy và sự tranh giành. Theo tác giả, đây thực chất lại là cái "dại" vì đánh mất đi bản ngã và sự bình yên.
• Ý nghĩa: Khẳng định một thái độ sống tích cực, vượt lên trên những danh lợi tầm thường để bảo vệ nhân cách cao thượng.

Câu 5

Qua bài thơ "Nhàn", ta thấy hiện lên vẻ đẹp nhân cách cao khiết của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đó là một con người có thái độ sống kiên định, coi thường danh lợi và phú quý, xem chúng chỉ như một giấc "chiêm bao". Ông chọn lối sống hòa mình với thiên nhiên, tự cung tự cấp bằng lao động chân chính nhưng tâm hồn lại vô cùng thanh thản, tự tại. Vẻ đẹp đó còn nằm ở trí tuệ mẫn tiệp khi nhận ra giá trị thực sự của cuộc sống không nằm ở lầu son gác tía mà ở sự bình yên trong tâm hồn. Nhân cách của ông là tấm gương sáng về việc giữ mình trong sạch giữa một xã hội đầy nhiễu nhương.