Câu 1 :

Trong cuộc sống hiện đại đầy biến động, lối sống chủ động có vai trò vô cùng quan trọng đối với mỗi người. Chủ động là tự giác, tích cực trong học tập, công việc và cuộc sống, không chờ đợi hay phụ thuộc vào người khác. Người sống chủ động luôn biết đặt mục tiêu rõ ràng, lên kế hoạch và nỗ lực thực hiện, từ đó nắm bắt được nhiều cơ hội và dễ đạt được thành công hơn. Ngược lại, nếu sống thụ động, con người dễ bị tụt lại phía sau, mất phương hướng và bỏ lỡ những cơ hội quý giá. Đặc biệt, trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, sự chủ động giúp mỗi cá nhân thích nghi tốt hơn với những thay đổi, không ngừng học hỏi và hoàn thiện bản thân. Tuy nhiên, chủ động không có nghĩa là vội vàng hay hấp tấp, mà cần đi kèm với sự suy nghĩ chín chắn. Vì vậy, mỗi người, đặc biệt là học sinh, cần rèn luyện thói quen sống chủ động từ những việc nhỏ nhất để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.

Câu 2 :

Bài thơ “Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi là bức tranh thiên nhiên mùa hè rực rỡ, giàu sức sống, đồng thời thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên và tấm lòng yêu nước, thương dân sâu sắc của tác giả.

Mở đầu bài thơ là hình ảnh con người trong trạng thái ung dung, thư thái: “Rồi hóng mát thuở ngày trường”. Từ “rồi” cho thấy Nguyễn Trãi đang sống trong những ngày nhàn rỗi hiếm hoi, được hòa mình với thiên nhiên. Trong không gian ấy, bức tranh mùa hè hiện lên với những gam màu tươi sáng và tràn đầy sức sống. Hình ảnh “Hoè lục đùn đùn tán rợp trương” gợi tả tán cây hoè xanh um, vươn lên mạnh mẽ, che mát cả không gian. Từ láy “đùn đùn” diễn tả sức sống dồi dào, đang dâng trào của thiên nhiên. Tiếp đó là sắc đỏ rực rỡ của hoa lựu “phun thức đỏ” và hương thơm dịu nhẹ của hoa sen “tịn mùi hương”. Những động từ mạnh như “đùn đùn”, “phun”, “tịn” không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp của cảnh vật mà còn cho thấy sự vận động không ngừng của thiên nhiên mùa hè.

Không chỉ có màu sắc, bức tranh còn sống động bởi âm thanh của cuộc sống con người. “Lao xao chợ cá làng ngư phủ” gợi lên không khí nhộn nhịp, đông vui của làng quê ven biển. Từ “lao xao” diễn tả âm thanh rộn ràng, thân thuộc của đời sống sinh hoạt. Bên cạnh đó là tiếng ve “dắng dỏi” vang lên trong buổi chiều tà, làm cho bức tranh mùa hè thêm phần đặc trưng và sống động. Thiên nhiên và con người hòa quyện, tạo nên một khung cảnh bình dị mà ấm no, yên bình.

Đặc biệt, hai câu thơ cuối đã nâng tầm tư tưởng của tác phẩm. Nguyễn Trãi ước có cây đàn của vua Nghiêu, Thuấn để gảy lên khúc nhạc thái bình, cầu mong “dân giàu đủ khắp đòi phương”. Ước nguyện ấy thể hiện lý tưởng sống cao đẹp, luôn hướng về nhân dân, mong cho đất nước thái bình, nhân dân no ấm. Dù đang sống trong cảnh “nhàn”, nhưng tấm lòng ông vẫn luôn lo nghĩ cho dân cho nước.

Như vậy, “Cảnh ngày hè” không chỉ là bức tranh thiên nhiên rực rỡ mà còn là bức chân dung tâm hồn của Nguyễn Trãi – một con người yêu thiên nhiên, gắn bó với cuộc sống nhân dân và mang nặng lý tưởng vì dân, vì nước.

Câu 1

Văn bản được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2

Những hình ảnh thể hiện nét sinh hoạt đạm bạc, thanh cao của tác giả:

• “Một mai, một cuốc, một cần câu”
• “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá”
• “Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”
• “Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống”

Câu 3

Biện pháp tu từ:

Liệt kê: Một mai,một cuốc,một cần câu
Tác dụng:

+ Tăng sức gợi hình gợi cảm cho câu thơ làm cho câu thơ thêm phần sinh động

+ Câu thơ Gợi ra đầy đủ những dụng cụ lao động quen thuộc của người nông dân,thể hiện cuộc sống giản dị, tự cung tự cấp,nhấn mạnh tâm thế ung dung, tự tại, hòa mình với thiên nhiên của tác giả.

Câu 4:

Quan niệm “dại – khôn” của tác giả rất đặc biệt, mang tính nghịch lí:

• “Ta dại” nhưng lại chọn cuộc sống thanh vắng, tránh xa danh lợi.
• “Người khôn” lại tìm đến chốn “lao xao” đầy bon chen.

→ Thực chất, cái “dại” của tác giả là khôn, thể hiện sự tỉnh táo, biết giữ gìn nhân cách; còn cái “khôn” của người đời lại là dại, vì chạy theo danh lợi phù phiếm.

Câu 5:

Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên với vẻ đẹp nhân cách cao quý của một bậc ẩn sĩ. Ông sống giản dị, hòa mình với thiên nhiên, tìm niềm vui trong lao động và sinh hoạt đạm bạc. Đồng thời, ông thể hiện thái độ coi thường danh lợi, xem phú quý chỉ như giấc chiêm bao. Quan niệm sống “nhàn” của ông không phải là trốn tránh cuộc đời mà là lựa chọn lối sống thanh cao, giữ gìn cốt cách và tâm hồn trong sạch. Điều đó làm nổi bật trí tuệ và nhân cách lớn của ông.