Chế độ thực dân đã để lại những tác động sâu sắc và đa chiều trên nhiều lĩnh vực:

1. Ảnh hưởng chung đến Đông Nam Á

Chính trị: Các quốc gia mất độc lập, chủ quyền; bị áp đặt bộ máy cai trị hà khắc, chính sách "chia để trị" gây rạn nứt khối đoàn kết dân tộc.

Kinh tế:

Tiêu cực: Tài nguyên bị khai thác cạn kiệt; kinh tế bị lệ thuộc vào chính quốc, chậm phát triển.

Tích cực (mặt khách quan): Một số cơ sở hạ tầng (đường sắt, cảng biển) được xây dựng; phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa bước đầu được du nhập.

Văn hóa - Xã hội:

Sự thâm nhập của Kitô giáo và văn hóa phương Tây.

Mâu thuẫn giai cấp và dân tộc trở nên gay gắt, dẫn đến các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc bùng nổ mạnh mẽ.

2. Liên hệ thực tế ở Việt Nam

Kinh tế: Pháp đẩy mạnh hai cuộc khai thác thuộc địa, tập trung vào khai thác mỏ (than đá) và đồn điền (cao su), xây dựng hệ thống giao thông (đường tàu hỏa Bắc - Nam) nhằm phục vụ mục đích cai trị và vơ vét.

Xã hội: Xuất hiện các giai cấp mới như giai cấp công nhân (tiền thân của lực lượng lãnh đạo cách mạng sau này) và tầng lớp tư sản dân tộc, tiểu tư sản.

Văn hóa: Chữ Quốc ngữ bắt đầu được phổ biến rộng rãi; giáo dục phương Tây dần thay thế nền giáo dục Nho học cũ.

Hệ quả: Dù chịu nhiều đau thương, mất mát, nhưng chính sự áp bức của thực dân Pháp đã hun đúc ý chí và dẫn đến sự ra đời của các tổ chức cách mạng, đỉnh cao là sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam để giành lại độc lập dân tộc.

Tây Ban Nha và Philippines:

Từ giữa thế kỉ XVI, Tây Ban Nha bắt đầu xâm chiếm và thiết lập nền thống trị tại Philippines.

Đến cuối thế kỉ XIX, sau cuộc chiến tranh Mỹ - Tây Ban Nha (1898), Philippines trở thành thuộc địa của Mỹ.

Hà Lan và Indonesia:

Vào thế kỉ XVI, người Bồ Đào Nha đã đặt chân đến đây, nhưng sau đó bị Hà Lan đẩy lùi.

Hà Lan thông qua công ty Đông Ấn đã từng bước khuất phục các tiểu quốc phong kiến và chiếm trọn Indonesia vào thế kỉ XIX.

Anh và Mã Lai (Malaysia):

Từ cuối thế kỉ XVIII, thực dân Anh bắt đầu chiếm các thương cảng quan trọng như Penang, Singapore.

Đến cuối thế kỉ XIX, Anh đã hoàn tất việc xâm chiếm và đặt ách thống trị lên toàn bộ bán đảo Mã Lai và Bắc Borneo.

Tóm lại: Đến cuối thế kỉ XIX, hầu hết các quốc gia Đông Nam Á hải đảo đã bị biến thành thuộc địa của thực dân phương Tây (Tây Ban Nha, Mỹ, Hà Lan, Anh).