-Tác dụng:

+ Bổ sung, cụ thể hóa cảm xúc của nhân vật "chúng tôi". Đó là sự thừa nhận chân thực rằng tuổi trẻ ai cũng trân trọng và yêu quý cuộc sống của mình; việc hy sinh không phải vì họ không biết "tiếc" thanh xuân, mà vì lý tưởng cao đẹp hơn.

+ Giúp lời thơ trở nên giàu cảm xúc, như một lời tự nhủ, một sự trải lòng khiến giọng điệu thơ trở nên chân thành, sâu sắc và giàu sức thuyết phục hơn.

Đoạn thơ trên đã chạm đến những rung cảm sâu sắc về lý tưởng sống cao đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến. Bằng sự thành thật đầy nhân văn, Thanh Thảo không né tránh cảm xúc cá nhân khi thừa nhận "tuổi hai mươi làm sao không tiếc", bởi đó là quãng thời gian đẹp nhất của đời người. Tuy nhiên, vượt lên trên tình cảm riêng tư ấy là ý thức trách nhiệm lớn lao: "Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?". Câu hỏi tu từ đầy sức nặng này như một lời khẳng định về sự hy sinh tự nguyện và lòng yêu nước nồng nàn. Chính sự kết hợp giữa cái tôi cá nhân và cái ta chung của dân tộc đã tạo nên vẻ đẹp bi tráng, biến tuổi trẻ của họ thành những bông hoa rực rỡ nhất hiến dâng cho nền độc lập của nước nhà.

Ma Văn Kháng là một trong những cây bút xuất sắc của nền văn học Việt Nam hiện đại, nổi tiếng với khả năng khám phá sâu sắc đời sống sinh hoạt và tâm lý con người trong xã hội chuyển mình. Bên cạnh những cuốn tiểu thuyết đồ sộ, ông còn để lại dấu ấn đậm nét ở mảng truyện ngắn, đặc biệt là những tác phẩm viết về đề tài gia đình. Trong đó, "Giấc mơ của bà nội" là một câu chuyện vô cùng ấm áp, bình dị nhưng chứa đựng sức mạnh lay động lòng người.

Đoạn trích xoay quanh những chuyến ghé thăm phố thị của người bà đã để lại ấn tượng sâu sắc, thể hiện rõ nét tài năng nghệ thuật và tấm lòng nhân hậu của nhà văn khi tôn vinh những giá trị gia đình cốt lõi.Đoạn trích có cốt truyện rất đơn giản, xoay quanh một nếp quen đều đặn: cứ mỗi ngày chủ nhật, người bà từ làng quê ngoại thành lại lặn lội lên phố chơi với con cháu. Bà không đi tay không mà luôn mang theo đủ thứ quà quê, mang theo cả thế giới yêu thương và niềm vui ấm áp gieo vào ngôi nhà nhỏ của nhân vật “tôi”. Qua những trang văn đậm chất đời thường ấy, tác giả đã ngợi ca một cách cảm động tình cảm gia đình, sự quan tâm, thấu hiểu và gắn kết máu mủ giữa các thế hệ dưới một mái nhà.

Trước hết, đoạn trích là bài ca ngợi ca tình yêu thương bao la và đức hy sinh vô bờ bến của người bà. Hình ảnh người bà hiện lên vừa mang nét đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam, vừa vô cùng gần gũi. Bà là người hết lòng tôn kính tổ tiên, luôn giữ trọn nếp nhà. Nhưng trên hết, bà dành trọn vẹn phần đời còn lại để vun vén, chăm sóc cho mái ấm thân yêu của cháu con. Tình cảm ấy được cụ thể hóa bằng những hành động rất đỗi tỉ mẩn. Mỗi lần lên phố, bà lại mang theo lỉnh kỉnh những món quà quê "mùa nào thức ấy", khi thì nải chuối, quả bưởi, lúc lại là mớ rau sạch hay vài thứ bánh giản dị. Đến nhà, bà chẳng kịp nghỉ ngơi mà lại tất bật, luôn tay luôn chân giúp con trai, con dâu những công việc nhà không tên. Bà vào bếp nấu những món ăn ngon, chăm chú nhìn các cháu ăn một cách ngon lành rồi khấp khởi vui sướng trước không khí gia đình đầm ấm. Sự chu đáo của bà còn thể hiện ở việc bà nhớ rõ sở thích, quan tâm đến từng đứa cháu và sâu sắc cảm thông cho sự bận rộn, áp lực công việc của con trai, con dâu. Cả cuộc đời bà là một chuỗi những lo toan, nhưng niềm vui của bà lại đơn giản đến lạ kỳ: chỉ cần con cháu khỏe mạnh, hạnh phúc và hòa thuận.

Đáp lại tấm lòng biển hồ của bà, đoạn trích cũng làm sáng tỏ tình yêu thương, sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc của những người con, người cháu. Hai đứa cháu nội trong truyện chính là hình ảnh phản chiếu của một tuổi thơ hạnh phúc khi được sống trong lòng bà. Chúng luôn háo hức, mong ngóng từng ngày chủ nhật để được đón bà, được ùa vào lòng bà nũng nịu. Niềm vui và sự xúc động của các cháu mỗi khi bà đến chơi cho thấy người bà có vị trí quan trọng nhường nào trong tâm hồn trẻ thơ. Chúng khát khao được ở mãi bên bà để đón nhận sự chở che, chăm sóc. Không chỉ có các cháu, vợ chồng người con trai cũng luôn trân trọng từng phút giây mẹ đến nhà. Họ cảm thấy hạnh phúc, bình yên và nhận thức rõ ràng rằng: sự có mặt của người mẹ chính là sợi dây liên kết thiêng liêng, là "linh hồn" giữ lửa cho tổ ấm của họ giữa nhịp sống phố thị xô bồ.

Làm nên thành công của đoạn trích không thể không kể đến những đặc sắc về mặt nghệ thuật. Tác giả Ma Văn Kháng đã xây dựng một cốt truyện vô cùng bình dị, gần gũi với đời sống thường nhật nhưng lại có sức khơi gợi lớn nhờ vào những chi tiết nhỏ đắt giá. Truyện được kể theo ngôi kể thứ nhất (nhân vật "tôi"), giúp lời kể trở nên chân thật, tự nhiên như những lời tự sự, tâm tình từ tận đáy lòng. Ngôn ngữ trong truyện rất trong sáng, mộc mạc, đậm chất văn xuôi giàu chất thơ. Đặc biệt, nghệ thuật khắc họa nhân vật thuộc ba thế hệ trong một gia đình vô cùng khéo léo. Qua lời nói, hành động, tâm trạng và cảm xúc được diễn tả tinh tế, mỗi nhân vật đều hiện lên đúng với lứa tuổi, tâm lý và tính cách của mình. Chính sự chân thực này đã giúp câu chuyện dễ dàng chạm đến góc khuất sâu thẳm trong tim độc giả, khơi dậy sợi dây đồng cảm về tình thân.

Tóm lại, đoạn trích trong "Giấc mơ của bà nội" là một nốt nhạc êm dịu nhưng ngân vang về tình cảm gia đình. Bằng tình yêu thương nhân vật và ngòi bút nghệ thuật tài hoa, Ma Văn Kháng đã khẳng định một giá trị vĩnh hằng: gia đình luôn là chỗ dựa bình yên nhất của mỗi con người. Đọc tác phẩm, mỗi chúng ta đều rút ra được bài học sâu sắc cho riêng mình. Đó là bài học về sự trân trọng những phút giây bên cạnh người thân, về bổn phận yêu thương, biết ơn và chăm sóc ông bà, cha mẹ khi họ còn ở bên ta.