Câu 1 (2 điểm)

Lưu Quang Vũ trong bài thơ Anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa đã xây dựng hình tượng “mưa” như một biểu tượng giàu ý nghĩa. Trước hết, mưa là hình ảnh của những biến động, đổi thay trong cuộc sống. Khi “mưa” xuất hiện, nó “xoá nhoà hết những điều em hứa”, “cướp đi ánh sáng của ngày”, làm cho “hạnh phúc con người mong manh mưa sa”. Như vậy, mưa không chỉ là hiện tượng tự nhiên mà còn ẩn dụ cho thử thách, sóng gió có thể làm phai nhạt lời hứa và tình yêu. Đồng thời, mưa còn gợi nỗi lo âu, bất an của nhân vật trữ tình trước sự mong manh của hạnh phúc. Điệp khúc “Anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa” nhấn mạnh nỗi sợ mất mát, sợ tình cảm đổi thay theo thời gian. Qua hình tượng mưa, nhà thơ thể hiện một tâm hồn nhạy cảm, luôn trăn trở trước những đổi thay của đời sống và khát khao giữ gìn những điều tốt đẹp. Mưa vì thế trở thành biểu tượng của nỗi lo âu nhưng cũng là lời nhắc nhở con người biết trân trọng hiện tại.

Câu 2 (4 điểm)

Howard Thurman từng nói: “Hãy tự hỏi xem điều gì sẽ khiến bạn tỉnh thức, và thực hiện điều đó. Bởi cái thế giới cần là những con người đã thức tỉnh.” Lời nhắn nhủ ấy đặt ra một vấn đề sâu sắc: điều gì khiến con người tỉnh thức và vì sao sự tỉnh thức lại cần thiết đến vậy?

“Tỉnh thức” trước hết là trạng thái con người nhận ra giá trị đích thực của cuộc sống, hiểu rõ bản thân mình là ai, đang sống vì điều gì và cần hướng tới đâu. Trong guồng quay hối hả của đời sống hiện đại, không ít người sống trong thói quen, trong sự an toàn hoặc chạy theo những giá trị bề ngoài mà quên mất ý nghĩa thật sự của tồn tại. Sự tỉnh thức có thể đến từ một biến cố, một thất bại, một mất mát, hay đơn giản chỉ là một khoảnh khắc suy ngẫm khi ta nhận ra thời gian trôi qua quá nhanh.Có những người tỉnh thức sau vấp ngã. Khi đối diện với thất bại, họ hiểu rằng thành công không đến từ may mắn mà từ nỗ lực bền bỉ. Có những người tỉnh thức trước nỗi đau của người khác, từ đó học cách sống yêu thương và sẻ chia hơn. Lại có người tỉnh thức khi nhận ra đam mê đích thực của mình, dám rời bỏ lối mòn để theo đuổi điều khiến trái tim mình rung động. Dù đến từ nguyên nhân nào, sự tỉnh thức đều giúp con người sống có mục đích và có trách nhiệm hơn.Thế giới cần những con người đã thức tỉnh bởi họ không sống hời hợt. Người tỉnh thức biết trân trọng thời gian, không lãng phí tuổi trẻ vào những điều vô nghĩa. Họ ý thức được giá trị của bản thân và tìm cách đóng góp cho cộng đồng. Khi mỗi cá nhân hiểu mình đang làm gì và vì sao mình làm điều đó, xã hội sẽ bớt đi sự vô cảm, ích kỷ và hơn thua nhỏ nhen. Một cộng đồng gồm những con người tỉnh thức sẽ là cộng đồng của sáng tạo, của lòng nhân ái và của khát vọng tiến bộ.Tuy nhiên, tỉnh thức không phải là trạng thái đạt được một lần rồi mãi mãi. Đó là hành trình tự vấn liên tục. Mỗi người cần tự hỏi: điều gì khiến mình thực sự sống hết mình? Điều gì khiến mình cảm thấy có ích? Và mình đã sống đúng với những giá trị ấy hay chưa? Chỉ khi dám thành thật với chính mình, ta mới có thể thức tỉnh.

Lời của Howard Thurman vì thế là lời kêu gọi mỗi người hãy tìm ra điều đánh thức bản thân và can đảm thực hiện nó. Khi con người biết sống có ý thức, có mục tiêu và có trách nhiệm, cuộc sống không chỉ có ý nghĩa với riêng họ mà còn góp phần làm cho thế giới tốt đẹp hơn.

Câu 1:

Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2:

Bài thơ thể hiện nỗi lo âu, bất an xen lẫn sự trân trọng của nhân vật trữ tình trước tình yêu và hạnh phúc mong manh. Điệp khúc “Anh chỉ sợ rồi trời sẽ mưa” lặp lại nhiều lần nhấn mạnh nỗi sợ về sự đổi thay, phai nhạt của lời hứa, kỉ niệm và tình cảm. “Mưa” trở thành biểu tượng cho những biến động có thể làm nhòa đi những điều đẹp đẽ ban đầu.

Câu 3:

Trong đoạn thơ “Mưa cướp đi ánh sáng của ngày… Hạnh phúc con người mong manh mưa sa”, tác giả sử dụng biện pháp nhân hóa ở hình ảnh “Mưa cướp đi ánh sáng của ngày”. “Mưa” được gán cho hành động “cướp” như con người, làm nổi bật sức tàn phá của biến cố đối với niềm vui và ánh sáng của cuộc sống.

Đồng thời, hình ảnh ẩn dụ “hạnh phúc con người mong manh mưa sa” gợi cảm giác hạnh phúc rất dễ tổn thương, dễ tan vỡ trước những đổi thay. Những biện pháp này góp phần thể hiện sâu sắc tâm trạng lo lắng, bất an của nhân vật trữ tình.

Câu 4:

Khi đối diện với một tương lai còn nhiều điều chưa biết, con người cần giữ sự bình tĩnh và niềm tin. Thay vì để nỗi sợ chi phối, ta nên trân trọng hiện tại, sống chân thành và vun đắp những giá trị tốt đẹp đang có. Đồng thời, cần rèn luyện bản lĩnh và ý chí để sẵn sàng thích ứng với thay đổi. Chỉ khi dám đối diện và giữ vững niềm tin, con người mới có thể vượt qua những “cơn mưa” của cuộc đời và bảo vệ hạnh phúc của mình.

Câu 1

Sống ý nghĩa không phải là làm những điều lớn lao vượt ngoài khả năng, mà trước hết là biết sống có mục đích và có trách nhiệm. Một cuộc đời ý nghĩa bắt đầu từ việc xác định cho mình lý tưởng đúng đắn, biết mình muốn trở thành ai và cống hiến điều gì cho gia đình, xã hội. Khi có mục tiêu rõ ràng, con người sẽ nỗ lực học tập, rèn luyện và không ngừng hoàn thiện bản thân. Bên cạnh đó, sống ý nghĩa còn là biết yêu thương và sẻ chia. Những hành động nhỏ như quan tâm cha mẹ, giúp đỡ bạn bè, cư xử tử tế với mọi người xung quanh đều góp phần tạo nên giá trị cho cuộc sống. Hơn nữa, con người cần biết trân trọng hiện tại, sống chân thành và không để thời gian trôi qua trong vô nghĩa. Một ngày sống hết mình, làm điều có ích, không hối tiếc sẽ tạo nên một đời sống đáng nhớ. Vì thế, để sống ý nghĩa, mỗi người cần nuôi dưỡng ước mơ, rèn luyện nhân cách và biết lan tỏa những điều tốt đẹp đến xung quanh.

Câu 2

Lưu Quang Vũ là nhà thơ giàu cảm xúc, luôn viết bằng trái tim nhạy cảm trước cuộc sống và con người. Bài thơ Áo cũ là một thi phẩm giản dị mà sâu lắng, qua hình ảnh chiếc áo cũ để gợi nhắc về tình mẫu tử thiêng liêng và sự trân trọng những gì thuộc về ký ức.

Ngay từ khổ thơ đầu, hình ảnh “áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn / chỉ đứt sờn màu bạc hai vai” đã gợi ra dấu vết của thời gian. Chiếc áo không chỉ cũ đi vì năm tháng mà còn là minh chứng cho sự lớn lên của đứa con. Tình cảm của nhân vật trữ tình dành cho chiếc áo không đơn thuần là sự tiếc nuối một vật dụng, mà là “thương ký ức / đựng trong hồn cho mắt phải cay cay”. Chiếc áo trở thành nơi lưu giữ những tháng ngày đã qua, khiến cảm xúc dâng trào. Sang khổ thơ thứ hai, hình ảnh người mẹ hiện lên đầy xúc động. “Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn” – hành động vá áo giản dị lại là cách mẹ đo thời gian trưởng thành của con. Nhưng “mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim” cho thấy sự già đi âm thầm của mẹ. Trong khi con lớn lên thì mẹ cũng già đi theo năm tháng. Đường khâu tay mẹ vá trên áo không chỉ nối lại mảnh vải rách mà còn kết nối yêu thương, hi sinh và nhọc nhằn. Vì thế, “thương mẹ nhiều con càng yêu áo thêm” – tình yêu dành cho áo thực chất là tình yêu dành cho mẹ. Khổ thơ tiếp theo tiếp tục khắc sâu sự gắn bó giữa áo và con qua thời gian: “Áo đã ở với con qua mùa qua tháng”. Dù đã cũ, đứa con “vẫn quý vẫn thương”. Đặc biệt, câu thơ “Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn” gợi một nỗi nghẹn ngào. Khi thay áo mới – biểu tượng cho sự trưởng thành – con chợt nhận ra mẹ đã thêm tuổi tác. Sự đối lập giữa “áo dài hơn” và “mẹ cũng già hơn” làm nổi bật quy luật khắc nghiệt của thời gian, khiến tình cảm thêm phần sâu sắc. Khổ thơ cuối mang tính khái quát và nhắn nhủ: “Hãy biết thương lấy những manh áo cũ / Để càng thương lấy mẹ của ta”. Chiếc áo cũ trở thành biểu tượng cho những gì đã cùng ta sống, những kỉ niệm và yêu thương không thể thay thế. Qua đó, bài thơ nhắc nhở mỗi người hãy biết trân trọng quá khứ, trân trọng mẹ cha và những giá trị bình dị trong cuộc sống.

Với giọng điệu nhẹ nhàng, chân thành, ngôn ngữ giản dị mà giàu cảm xúc, Áo cũ không chỉ là lời tự sự về một kỉ niệm riêng mà còn chạm đến tình cảm chung của bao người. Bài thơ gợi nhắc ta sống chậm lại, yêu thương và biết ơn mẹ khi còn có thể, bởi thời gian trôi đi không bao giờ trở lại.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là nghị luận

Câu 2

Đoạn trích bàn về ý nghĩa của cái chết đối với người đang sống. Tác giả cho rằng sự ra đi của một con người là lời nhắc nhở để chúng ta nhìn lại cách sống của mình: hãy biết yêu thương, chia sẻ, bớt ích kỷ và sống nhân văn hơn khi còn có thể.

Câu 3

Trong đoạn (7), tác giả sử dụng biện pháp tu từ so sánh và ẩn dụ khi ví “đời sống chúng ta đang sống là một cánh đồng”, còn “cái chết là một cánh đồng bên cạnh mà chúng ta chưa hề biết”, và so sánh việc chưa ai trở về từ cái chết kể lại giống như một người đi thăm “những khu phố cổ ở Stockhome” trở về kể chuyện.

Hiệu quả nghệ thuật:

Giúp vấn đề trừu tượng như cái chết trở nên cụ thể, dễ hình dung.

Gợi suy tư về sự tiếp nối của sự sống, từ đó làm giảm bớt nỗi sợ hãi trước cái chết.

Tăng tính triết lí, khiến người đọc chiêm nghiệm sâu sắc hơn về cách sống ở hiện tại.

Câu 4

Tác giả cho rằng cái chết chứa đựng một lời nhắc nhở đối với người đang sống: hãy sống tốt hơn, nhân văn hơn, bớt ích kỷ và tham lam hơn.

Em đồng tình với ý kiến ấy, bởi khi chứng kiến sự ra đi của một người, ta thường sống chậm lại, suy nghĩ lại về cách ứng xử của mình. Cái chết khiến con người nhận ra sự hữu hạn của đời sống, từ đó biết trân trọng hiện tại và những người đang ở bên cạnh mình.

Câu 5

Thông điệp ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản là: Hãy sống tử tế và yêu thương khi còn có thể. Bởi cuộc đời con người hữu hạn, không ai biết trước điều gì sẽ xảy ra. Nếu đợi đến khi mất đi mới hối tiếc thì đã quá muộn. Sống chân thành, bao dung và sẻ chia ngay trong hiện tại chính là cách để không ân hận về sau.

Câu 1

Hồ Chí Minh không chỉ là vị lãnh tụ vĩ đại mà còn là nhà thơ luôn gửi gắm tư tưởng lớn qua những hình ảnh giản dị. Bài thơ Ca sợi chỉ đã mượn hình ảnh sợi chỉ nhỏ bé để nói về sức mạnh của tinh thần đoàn kết. Từ bông trắng yếu ớt, “ai vò cũng đứt”, nhân vật trữ tình ý thức được sự mỏng manh của bản thân khi đứng riêng lẻ. Sợi chỉ “con con”, “càng dài lại càng mỏng manh” gợi thân phận nhỏ bé của mỗi cá nhân trong xã hội. Nhưng khi “có nhiều đồng bang”, các sợi chỉ họp thành sợi dọc, sợi ngang để “dệt nên tấm vải mỹ miều”, trở nên bền chắc “đố ai bứt xé cho ra”. Hình ảnh ẩn dụ ấy làm nổi bật chân lí: sức mạnh không nằm ở từng cá thể đơn lẻ mà ở sự gắn kết. Giọng thơ mộc mạc, gần gũi mà giàu ý nghĩa khẳng định vai trò của đoàn kết dân tộc, đồng thời kêu gọi mọi người chung sức vì mục tiêu chung. Bài thơ vì thế vừa giản dị vừa sâu sắc, thể hiện tư tưởng lớn qua hình tượng đời thường.

Câu 2

Trong hành trình phát triển của mỗi cá nhân cũng như của cả dân tộc, đoàn kết luôn giữ vai trò vô cùng quan trọng. Đó không chỉ là một truyền thống quý báu mà còn là sức mạnh tạo nên thành công và bền vững.

Trước hết, đoàn kết giúp con người tạo nên sức mạnh to lớn. Một cá nhân dù tài giỏi đến đâu cũng có những giới hạn nhất định. Khi biết hợp tác, hỗ trợ lẫn nhau, mọi người có thể bổ sung điểm mạnh, khắc phục điểm yếu, từ đó đạt hiệu quả cao hơn trong học tập, lao động và cuộc sống. Giống như những sợi chỉ nhỏ bé khi tách rời thì yếu ớt, nhưng khi đan kết lại sẽ tạo thành tấm vải bền chắc, con người khi đồng lòng sẽ tạo nên lực lượng vững vàng, khó bị chia rẽ. Bên cạnh đó, đoàn kết còn giúp vượt qua khó khăn, thử thách. Trong những hoàn cảnh gian nan, sự sẻ chia và đồng hành chính là chỗ dựa tinh thần quý giá. Lịch sử dân tộc ta đã chứng minh rằng nhờ tinh thần đoàn kết, nhân dân đã vượt qua bao cuộc chiến tranh và thiên tai để bảo vệ và xây dựng đất nước. Trong đời sống hiện nay, tinh thần tương thân tương ái, chung tay vì cộng đồng vẫn luôn là giá trị cốt lõi giúp xã hội phát triển ổn định. Không chỉ mang lại sức mạnh vật chất, đoàn kết còn nuôi dưỡng những giá trị nhân văn. Khi con người biết gắn bó, yêu thương và tôn trọng lẫn nhau, môi trường sống sẽ trở nên hòa hợp, ấm áp hơn. Đoàn kết giúp giảm bớt xung đột, tăng cường sự thấu hiểu và tin tưởng. Một tập thể đoàn kết là nền tảng để mỗi cá nhân phát huy khả năng và khẳng định giá trị của mình.Tuy nhiên, đoàn kết không có nghĩa là hòa tan cá nhân hay bỏ qua sự khác biệt. Đoàn kết chân chính phải dựa trên sự tôn trọng, bình đẳng và cùng hướng đến mục tiêu chung. Mỗi người cần có ý thức trách nhiệm, sẵn sàng đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân khi cần thiết.

Như vậy, đoàn kết là chìa khóa của thành công và là nền tảng của mọi sự phát triển bền vững. Khi mỗi người biết gắn kết và chung tay vì mục tiêu chung, sức mạnh ấy sẽ tạo nên những thành quả to lớn, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm

Câu 2

Nhân vật “tôi” trong bài thơ đã trở thành sợi chỉ từ bông (hoa bông/cây bông)

Câu 3

Đoạn thơ sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ.

“Sợi chỉ” là hình ảnh ẩn dụ cho mỗi cá nhân trong cộng đồng; “sợi dọc, sợi ngang” và “tấm vải mỹ miều” ẩn dụ cho sự đoàn kết tạo nên sức mạnh tập thể. Khi một sợi chỉ đơn lẻ thì yếu ớt, “ai vò cũng đứt”, nhưng khi nhiều sợi “họp nhau” thì dệt thành tấm vải bền chắc “đố ai bứt xé cho ra”.

Biện pháp ẩn dụ giúp hình ảnh thơ cụ thể, gần gũi mà giàu ý nghĩa, làm nổi bật chân lí: đoàn kết sẽ tạo nên lực lượng và vẻ vang.

Câu 4

Sợi chỉ có những đặc tính: nhỏ bé, mỏng manh, dễ đứt khi đứng riêng lẻ; càng dài lại càng yếu. Tuy nhiên, khi nhiều sợi chỉ kết hợp với nhau thành sợi dọc, sợi ngang, chúng tạo nên tấm vải bền chắc, khó bứt xé.

Theo em, sức mạnh của sợi chỉ nằm ở sự đoàn kết. Chính sự gắn bó, đồng lòng đã biến cái yếu thành cái mạnh, biến đơn lẻ thành tập thể vững vàng.

Câu 5

Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ bài thơ là: mỗi cá nhân dù nhỏ bé nhưng nếu biết đoàn kết, chung sức đồng lòng thì sẽ tạo nên sức mạnh to lớn. Đoàn kết là điều kiện để vượt qua khó khăn và làm nên thành công, vẻ vang cho cộng đồng, dân tộc.

Câu 1

Hồ Chí Minh không chỉ là một lãnh tụ vĩ đại mà còn là một nhà thơ giàu nghị lực và tinh thần lạc quan. Bài thơ Tự miễn là lời tự nhắc nhở đầy bản lĩnh trước những gian truân của cuộc đời. Hai câu đầu xây dựng hình ảnh đối lập giữa “đông hàn tiều tụy” và “xuân noãn huy hoàng”, gợi quy luật tất yếu của tự nhiên: sau mùa đông lạnh giá sẽ là mùa xuân ấm áp rực rỡ. Qua đó, tác giả gửi gắm triết lí sống: khó khăn chỉ là bước đệm cho tương lai tươi sáng. Hai câu sau khẳng định thái độ chủ động trước nghịch cảnh: “Tai ương bả ngã lai đoàn luyện / Sử ngã tinh thần cánh khẩn trương.” Tai ương không làm con người gục ngã mà trở thành môi trường rèn luyện ý chí, khiến tinh thần thêm hăng hái, mạnh mẽ. Giọng thơ ngắn gọn, hàm súc mà giàu sức khái quát đã thể hiện rõ bản lĩnh kiên cường và niềm tin lạc quan của Bác. Bài thơ vì thế không chỉ là lời tự khuyên mà còn là thông điệp sâu sắc về cách đối diện và vượt lên nghịch cảnh.

Câu 2

Trong hành trình sống, không ai tránh khỏi những thử thách. Có người xem đó là chướng ngại cản bước, nhưng cũng có người coi đó là cơ hội để trưởng thành. Thực chất, thử thách chính là một phần tất yếu của cuộc sống và mang nhiều ý nghĩa sâu sắc đối với sự phát triển của mỗi con người.

Trước hết, thử thách giúp con người rèn luyện bản lĩnh và ý chí. Nếu cuộc sống chỉ toàn thuận lợi, ta sẽ dễ trở nên yếu đuối, thiếu kinh nghiệm và không đủ sức đối diện với biến cố. Chính những khó khăn, thất bại buộc ta phải suy nghĩ, tìm cách vượt qua, từ đó trở nên mạnh mẽ hơn. Giống như thép phải qua lửa đỏ mới trở nên cứng cáp, con người cũng cần được tôi luyện trong nghịch cảnh để hoàn thiện bản thân. Bên cạnh đó, thử thách còn giúp ta nhận ra giá trị thực sự của thành công. Thành quả đạt được sau bao nỗ lực luôn mang lại niềm vui sâu sắc và bền vững hơn. Khi phải đánh đổi bằng mồ hôi, công sức và cả nước mắt, ta sẽ biết trân trọng những gì mình có. Thử thách cũng giúp con người hiểu rõ giới hạn của bản thân, từ đó khám phá tiềm năng còn ẩn giấu và không ngừng vươn lên. Không chỉ vậy, nghịch cảnh còn là cơ hội để ta học cách cảm thông và sẻ chia. Khi từng trải qua khó khăn, ta sẽ thấu hiểu nỗi vất vả của người khác, sống nhân ái và bao dung hơn. Một xã hội trưởng thành là xã hội được xây dựng từ những con người đã biết vượt qua thử thách bằng tinh thần tích cực. Tuy nhiên, để thử thách thực sự có ý nghĩa, con người cần có thái độ đúng đắn. Nếu bi quan, buông xuôi, ta sẽ bị khó khăn quật ngã. Ngược lại, nếu coi đó là động lực, ta sẽ biến trở ngại thành cơ hội. Điều quan trọng không phải là thử thách lớn hay nhỏ, mà là cách ta đối diện với nó.

Như vậy, thử thách không phải điều đáng sợ mà là “người thầy” nghiêm khắc của cuộc đời. Chính những gian truân giúp ta trưởng thành, bản lĩnh và trân trọng giá trị của hạnh phúc. Khi hiểu được ý nghĩa ấy, ta sẽ bước đi vững vàng hơn trên hành trình sống của mình.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm

Câu 2

Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Câu 3

Hai câu thơ:

“Một hữu đông hàn tiều tụy cảnh,

Tương vô xuân noãn đích huy hoàng”

sử dụng biện pháp tu từ đối lập (tương phản) giữa “đông hàn tiều tụy” và “xuân noãn huy hoàng”.

“Đông hàn tiều tụy” gợi cảnh mùa đông lạnh lẽo, tàn úa, khắc nghiệt .“Xuân noãn huy hoàng” gợi mùa xuân ấm áp, rực rỡ, tràn đầy sức sống.

=>Sự đối lập ấy làm nổi bật quy luật của tự nhiên và cuộc sống: phải trải qua giá lạnh mới có ấm áp, phải đi qua khó khăn mới tới vinh quang. Qua đó thể hiện niềm tin lạc quan và ý chí mạnh mẽ của nhân vật trữ tình.

Câu 4

Trong bài thơ, “tai ương” không chỉ là những điều bất hạnh, đau khổ mà còn là thử thách để rèn luyện con người. Đối với nhân vật trữ tình, tai ương giúp tôi luyện ý chí, làm cho tinh thần thêm “khẩn trương”, hăng hái hơn. Nhờ nghịch cảnh, con người trưởng thành, vững vàng và bản lĩnh hơn.

Câu 5

Bài học ý nghĩa nhất em rút ra là: Hãy nhìn khó khăn bằng thái độ tích cực. Gian truân không phải để gục ngã mà để rèn luyện ý chí và bản lĩnh. Khi biết biến thử thách thành động lực, ta sẽ trưởng thành và đạt tới “mùa xuân huy hoàng” của chính mình.

Cau 1

Con người không tồn tại đơn độc mà luôn gắn bó mật thiết với thiên nhiên và muôn loài. Vì thế, biết yêu thương vạn vật chính là biểu hiện của một tâm hồn nhân hậu và văn minh. Khi ta nâng niu một cành cây, bảo vệ một dòng sông hay trân trọng từng con vật nhỏ bé, ta đang gìn giữ sự sống quanh mình. Yêu thương vạn vật giúp con người sống chậm lại, tinh tế hơn trước những biến chuyển của thế giới. Đó không chỉ là tình cảm mà còn là trách nhiệm: không xả rác bừa bãi, không tàn phá môi trường, không thờ ơ trước nỗi đau của muôn loài. Hơn thế, khi biết yêu thương những điều nhỏ bé, ta cũng học được cách yêu thương con người sâu sắc hơn. Một xã hội sẽ trở nên tốt đẹp nếu mỗi cá nhân đều ý thức rằng mọi hành động dù nhỏ cũng có thể gây tổn thương. Yêu thương vạn vật vì thế không phải điều xa xôi, mà bắt đầu từ những việc giản dị hằng ngày: giữ gìn môi trường sống, cư xử nhẹ nhàng, và sống hài hòa với thiên nhiên.

Câu 2 (4,0 điểm)

Hoàng Cầm là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca kháng chiến. Đoạn trích trong bài thơ Bên kia sông Đuống đã tái hiện sâu sắc sự biến đổi đau đớn của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó bộc lộ tình yêu quê tha thiết cùng nỗi xót xa của nhà thơ.

Trước hết, quê hương hiện lên trong hồi ức với vẻ đẹp bình yên, trù phú và đậm đà bản sắc dân tộc. “Quê hương ta lúa nếp thơm nồng” gợi một không gian no ấm, dậy hương đồng nội. Câu thơ không chỉ tả mùi hương lúa mới mà còn gợi tình quê ấm áp. Hình ảnh “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong / Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” làm nổi bật vẻ đẹp văn hóa truyền thống của vùng Kinh Bắc. Những gam màu “tươi trong”, “sáng bừng” thể hiện niềm tự hào sâu sắc về giá trị dân tộc. Quê hương hiện lên như một bức tranh hài hòa giữa thiên nhiên và đời sống tinh thần, giữa vật chất và văn hóa.Thế nhưng, tất cả đã thay đổi “từ ngày khủng khiếp”. Sự xuất hiện của chiến tranh được miêu tả bằng những hình ảnh dữ dội: “Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn”. Nhịp thơ ngắn, dồn dập trong các câu “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy” như những nhát cắt đau đớn vào ký ức. Từ “ta” được lặp lại nhiều lần nhấn mạnh nỗi đau chung của cả cộng đồng. Hình ảnh “Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu” mang tính biểu tượng, tố cáo sự tàn bạo của quân xâm lược. Không chỉ cảnh vật tan hoang, mà đời sống tinh thần cũng bị hủy hoại: “Mẹ con đàn lợn âm dương / Chia lìa trăm ngả / Đám cưới chuột… / Bây giờ tan tác về đâu?” Những hình ảnh vốn quen thuộc, vui tươi trong tranh Đông Hồ nay trở thành biểu tượng của sự chia lìa, mất mát. Câu hỏi tu từ cuối đoạn như một tiếng nấc nghẹn ngào trước thực tại đau thương. Qua sự đối lập giữa quá khứ tươi đẹp và hiện tại tang thương, đoạn thơ đã khắc họa rõ nét sự biến đổi dữ dội của quê hương trước và sau chiến tranh. Nếu trước chiến tranh là bức tranh thanh bình, đậm đà bản sắc, thì sau chiến tranh là cảnh tiêu điều, đổ nát, chia lìa. Sự thay đổi ấy không chỉ làm đau cảnh vật mà còn làm rớm máu tâm hồn con người.

Đoạn thơ vì thế không chỉ là lời tố cáo tội ác chiến tranh mà còn là tiếng nói yêu thương tha thiết dành cho quê hương. Qua nỗi đau, ta càng cảm nhận sâu sắc khát vọng hòa bình và niềm tin vào sự hồi sinh của đất nước.

Câu 1

Phương thức biểu đạt chính của văn bản là nghị luận

Câu 2

Văn bản gửi gắm thông điệp: Con người trong cuộc sống thường vô tình làm tổn thương thiên nhiên, cảnh vật và cả những điều mong manh trong tâm hồn người khác. Vì thế, ta cần sống tinh tế, biết nâng niu, trân trọng và có ý thức trước mọi hành động của mình.

Câu 3

Trong đoạn (7), tác giả sử dụng biện pháp tu từ nhân hoá: “Mặt đất quen tha thứ”, “đại dương quen độ lượng”, “cánh rừng quen trầm mặc”, “những đoá hoa không bao giờ chì chiết”…

→ Tác dụng:

Làm cho thiên nhiên trở nên có cảm xúc, tâm hồn như con người.

Nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nhịn của thế giới xung quanh trước những tổn thương do con người gây ra.

Qua đó gợi suy ngẫm, đánh thức lương tâm con người về cách sống của mình.

Câu 4

Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì đó là hình ảnh ẩn dụ cho những va vấp, đau đớn mà con người cần trải qua. Khi bị “gai đâm”, ta mới cảm nhận được thế nào là tổn thương, là rỉ máu. Từ đó, ta biết giật mình, biết sống chậm lại, biết cẩn trọng và thấu cảm hơn, không vô tình làm đau người khác hay làm tổn thương thế giới quanh mình.

Câu 5

Bài học ý nghĩa nhất em rút ra là: Hãy sống nhẹ nhàng, tinh tế và có trách nhiệm với từng lời nói, hành động của mình. Đừng vô tâm trước những điều nhỏ bé, vì mỗi sự thô ráp đều có thể gây tổn thương. Biết đồng cảm và trân trọng sẽ giúp ta sống nhân ái và ý nghĩa hơn.