Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Đoạn thơ trích trong bài “Trăng hè” của Đoàn Văn Cừ đã khắc họa một bức tranh làng quê Việt Nam yên bình, đậm chất thơ trong đêm trăng sáng. Không gian hiện lên tĩnh lặng với “đêm vắng, người im, cảnh lặng tờ”, gợi cảm giác thanh bình, êm ả. Giữa cái tĩnh ấy, âm thanh “tiếng võng kẽo kẹt đưa” vang lên nhẹ nhàng, càng làm nổi bật sự yên ắng của làng quê. Những hình ảnh quen thuộc như con chó ngủ lơ mơ, ông lão nằm chơi giữa sân, đứa trẻ đứng bên thành chõng hay con mèo quấn quýt dưới chân đều rất giản dị nhưng lại chứa đựng hơi ấm của cuộc sống. Đặc biệt, hình ảnh “tàu cau lấp loáng ánh trăng ngần” đã góp phần tạo nên vẻ đẹp lung linh, thơ mộng cho cảnh vật. Qua đó, tác giả không chỉ tái hiện một bức tranh thiên nhiên và sinh hoạt gần gũi mà còn thể hiện tình yêu tha thiết với quê hương. Đoạn thơ khiến người đọc cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp bình dị mà đáng trân trọng của cuộc sống nông thôn Việt Nam.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của mỗi con người, đồng thời cũng là giai đoạn quan trọng để mỗi người khẳng định bản thân và định hình tương lai. Trong hành trình ấy, sự nỗ lực hết mình của tuổi trẻ hiện nay có ý nghĩa vô cùng to lớn, không chỉ đối với cá nhân mà còn đối với sự phát triển của xã hội.

Nỗ lực hết mình là việc mỗi người dốc toàn bộ sức lực, ý chí và tinh thần để theo đuổi mục tiêu đã đề ra. Đối với tuổi trẻ, đó là sự chăm chỉ học tập, không ngừng rèn luyện bản thân, dám đối mặt với khó khăn, thử thách và kiên trì theo đuổi ước mơ. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp con người trưởng thành và đạt được thành công.

Tuổi trẻ là giai đoạn con người có nhiều năng lượng, khát vọng và cơ hội nhất trong cuộc đời. Nếu biết nỗ lực, mỗi người sẽ tích lũy được kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết, từ đó mở ra nhiều cơ hội trong tương lai. Ngược lại, nếu sống thụ động, lười biếng, thiếu mục tiêu, tuổi trẻ sẽ trôi qua một cách lãng phí, để lại nhiều tiếc nuối. Không những vậy, sự nỗ lực của mỗi cá nhân còn góp phần tạo nên sức mạnh chung cho xã hội. Một thế hệ trẻ chăm chỉ, có ý chí sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển của đất nước.

Trong thực tế, có rất nhiều tấm gương người trẻ không ngừng cố gắng để vươn lên. Đó là những học sinh vượt qua hoàn cảnh khó khăn để đạt thành tích cao trong học tập, hay những bạn trẻ tích cực tham gia các hoạt động tình nguyện, đóng góp cho cộng đồng. Đặc biệt, trong những giai đoạn khó khăn như dịch bệnh, nhiều người trẻ đã sẵn sàng xung phong hỗ trợ xã hội, thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự cống hiến đáng quý. Những hành động ấy tuy giản dị nhưng lại mang ý nghĩa lớn lao, thể hiện rõ giá trị của sự nỗ lực.

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận giới trẻ sống thiếu ý chí, ngại khó, ngại khổ, dễ dàng bỏ cuộc khi gặp thử thách. Có người mải mê với các thú vui vô bổ mà quên đi trách nhiệm của bản thân. Những lối sống như vậy không chỉ ảnh hưởng đến tương lai cá nhân mà còn tác động tiêu cực đến xã hội.

Vì vậy, mỗi người trẻ cần nhận thức rõ vai trò của sự nỗ lực trong cuộc sống. Hãy biết đặt ra mục tiêu rõ ràng, kiên trì theo đuổi ước mơ và không ngừng học hỏi để hoàn thiện bản thân. Đồng thời, cần rèn luyện ý chí, tinh thần trách nhiệm và thái độ sống tích cực để vượt qua mọi khó khăn.

Nỗ lực hết mình chính là chìa khóa mở ra cánh cửa thành công và giúp tuổi trẻ trở nên ý nghĩa hơn. Khi biết cố gắng từng ngày, mỗi người sẽ không phải nuối tiếc về quãng thời gian đẹp nhất của cuộc đời, đồng thời góp phần xây dựng một xã hội ngày càng tốt đẹp hơn.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Đoạn thơ trong bài Trăng hè của Đoàn Văn Cừ đã vẽ nên một bức tranh làng quê thanh bình, yên ả và đậm chất trữ tình. Trước hết, vẻ đẹp ấy được gợi lên qua âm thanh và nhịp sống chậm rãi: “Tiếng võng trong nhà kẽo kẹt đưa” – âm thanh quen thuộc, gợi cảm giác êm đềm của một đêm hè nơi thôn dã. Không gian dường như lắng lại trong sự tĩnh lặng: “Đêm vắng, người im, cảnh lặng tờ”, tất cả chìm vào sự yên bình hiếm có. Bức tranh còn trở nên sinh động nhờ những hình ảnh gần gũi: con chó “ngủ lơ mơ”, bóng cây “lơi lá”, con mèo “quyện dưới chân”, tất cả đều mang dáng vẻ thư thái, an nhiên. Con người cũng hiện lên thật giản dị: ông lão “nằm chơi”, thằng cu “đứng vin”, những dáng vẻ tự nhiên, không chút vội vã. Đặc biệt, ánh trăng “lấp loáng” phủ lên cảnh vật khiến không gian thêm phần lung linh, huyền ảo. Qua đó, ta cảm nhận được vẻ đẹp bình dị mà sâu lắng của làng quê Việt Nam, đồng thời thấy được tình yêu tha thiết của tác giả đối với cuộc sống thôn quê yên bình.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, nhưng cũng là giai đoạn đòi hỏi mỗi cá nhân phải nỗ lực không ngừng để khẳng định bản thân và hướng tới tương lai. Vì vậy, sự nỗ lực hết mình của tuổi trẻ hiện nay không chỉ là điều cần thiết mà còn mang ý nghĩa quyết định đối với sự thành công và giá trị của mỗi con người.

Trước hết, nỗ lực là yếu tố giúp tuổi trẻ vượt qua giới hạn của bản thân. Không ai sinh ra đã hoàn hảo hay có sẵn mọi điều kiện thuận lợi. Chính quá trình cố gắng, học hỏi và rèn luyện từng ngày mới giúp con người tiến bộ. Đối với học sinh, sự nỗ lực thể hiện qua việc kiên trì học tập, chủ động tiếp thu kiến thức, không ngại khó khăn trong quá trình rèn luyện. Nếu thiếu đi sự cố gắng, con người dễ rơi vào trạng thái thụ động, trì trệ và đánh mất cơ hội phát triển. Có thể thấy, những người thành công đều là những người biết nỗ lực bền bỉ, không ngừng hoàn thiện bản thân.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh xã hội hiện đại với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, nỗ lực còn là điều kiện để tuổi trẻ khẳng định vị trí của mình. Thế giới ngày nay đòi hỏi con người không chỉ có kiến thức mà còn phải có kỹ năng, bản lĩnh và tinh thần học hỏi liên tục. Nếu không nỗ lực, người trẻ rất dễ bị tụt lại phía sau. Ngược lại, những người biết cố gắng sẽ có nhiều cơ hội hơn để phát triển và đạt được mục tiêu của mình. Nỗ lực không chỉ giúp cá nhân thành công mà còn góp phần xây dựng xã hội ngày càng tiến bộ.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng nỗ lực không đồng nghĩa với việc chạy theo thành tích hay ép bản thân quá mức. Một số bạn trẻ hiện nay rơi vào tình trạng “cố gắng mù quáng”, học tập và làm việc không có định hướng, dẫn đến căng thẳng, áp lực. Vì vậy, nỗ lực cần đi kèm với mục tiêu rõ ràng, phương pháp phù hợp và sự cân bằng trong cuộc sống. Bên cạnh đó, cũng cần phê phán những bạn trẻ lười biếng, sống dựa dẫm, thiếu ý chí vươn lên – những người đang lãng phí chính tuổi trẻ quý giá của mình.

Nhận thức được tầm quan trọng của sự nỗ lực, mỗi người trẻ cần xây dựng cho mình một kế hoạch học tập và rèn luyện cụ thể. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ như chăm chỉ học tập, rèn luyện sức khỏe, trau dồi kỹ năng sống và giữ tinh thần tích cực. Đồng thời, cần dám thử thách bản thân, dám đối mặt với thất bại để trưởng thành hơn. Quan trọng nhất, phải hiểu rõ bản thân muốn gì và kiên trì theo đuổi mục tiêu đó.

Tóm lại, nỗ lực hết mình là chìa khóa giúp tuổi trẻ chạm tới ước mơ và khẳng định giá trị bản thân. Tuổi trẻ chỉ đến một lần, vì vậy mỗi người cần sống có mục tiêu, biết cố gắng và không ngừng vươn lên để không phải hối tiếc về sau.

Câu 1.
Ngôi kể: Ngôi thứ ba (người kể chuyện giấu mình, gọi tên nhân vật như “Bớt”, “bà cụ”).

Câu 2.
Một số chi tiết cho thấy Bớt không giận mẹ:

• Khi mẹ đến ở, Bớt “rất mừng”
• Chỉ “gặng mẹ cho hết lẽ” chứ không trách móc
• Chăm sóc, đón nhận mẹ về ở cùng
• Khi mẹ ân hận, Bớt vội ôm mẹ, an ủi: “Con có nói gì đâu…”

→ Thể hiện sự bao dung, không chấp nhặt quá khứ.

Câu 3.
Nhân vật Bớt là người:

• Hiếu thảo, yêu thương mẹ
• Bao dung, vị tha (bỏ qua sự thiên vị trước đây)
• Chịu thương chịu khó, giàu trách nhiệm (lo việc nhà, việc công tác)
• Nhân hậu, giàu tình cảm gia đình

Câu 4.
Hành động và lời nói của Bớt có ý nghĩa:

• Thể hiện sự cảm thông, xóa bỏ mặc cảm cho mẹ
• Khẳng định tấm lòng bao dung, hiếu thảo của người con
• Làm dịu đi nỗi ân hận, giúp mẹ được thanh thản

Câu 5.
Thông điệp:
Trong gia đình, cần sống yêu thương, bao dung và không nên phân biệt đối xử giữa các con.
Sự thiên vị có thể gây tổn thương sâu sắc, nhưng tình yêu thương và sự tha thứ sẽ hàn gắn mọi khoảng cách, giúp gia đình trở thành chỗ dựa vững chắc cho mỗi người.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Bảo vệ môi trường giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển bền vững của nhân loại. Môi trường không chỉ cung cấp các điều kiện thiết yếu như không khí, nước, lương thực mà còn là nền tảng duy trì sự cân bằng sinh thái. Tuy nhiên, trước tác động của con người, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt hệ lụy như biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và suy giảm đa dạng sinh học. Đáng chú ý, những tổn thương ấy không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của con người, thể hiện qua hiện tượng “tiếc thương sinh thái” – nỗi đau trước sự mất mát của thiên nhiên. Khi môi trường bị hủy hoại, con người không chỉ mất đi nơi sinh sống mà còn đánh mất những giá trị văn hóa, tinh thần gắn bó lâu đời. Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của chính mình. Mỗi cá nhân cần hình thành ý thức sống xanh, từ những hành động nhỏ như giảm thiểu rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên đến tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên. Đồng thời, cần có sự chung tay của toàn xã hội trong việc xây dựng các chính sách phát triển bền vững. Chỉ khi con người sống hài hòa với tự nhiên, cuộc sống mới thực sự ổn định và lâu dài.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của lối sống thoát tục mà còn phản ánh sâu sắc nhân cách và thái độ của trí thức trước thời cuộc. Qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ được khắc họa với những điểm gặp gỡ nhưng cũng mang sắc thái riêng biệt, qua đó thể hiện những quan niệm sống và tâm trạng khác nhau.

Trước hết, điểm tương đồng nổi bật là cả hai tác giả đều hướng tới cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm mở đầu bằng hình ảnh: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi ra cuộc sống lao động giản dị, gắn bó với ruộng vườn. Điệp từ “một” không chỉ nhấn mạnh sự đơn sơ mà còn cho thấy nhịp sống chậm rãi, ung dung. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ” để tránh “chốn lao xao”, thể hiện thái độ dứt khoát với vòng danh lợi. Tương tự, trong thơ Nguyễn Khuyến, bức tranh thu hiện lên với những chi tiết giàu sức gợi: “trời thu xanh ngắt”, “cần trúc lơ phơ”, “nước biếc trông như tầng khói phủ”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy tạo nên một thế giới thanh bình, nơi con người tìm thấy sự an yên trong tâm hồn. Rõ ràng, ở cả hai tác giả, thiên nhiên không chỉ là bối cảnh mà còn là nơi gửi gắm lý tưởng sống ẩn dật.

Tuy nhiên, nếu đi sâu phân tích, ta thấy hình tượng người ẩn sĩ ở hai bài thơ mang những sắc thái khác nhau. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, đó là một sự lựa chọn mang tính chủ động và triết lí. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” sử dụng phép đối kết hợp giọng điệu mỉa mai nhẹ nhàng, qua đó khẳng định quan niệm sống của tác giả: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, còn cái “khôn” của người đời lại là chạy theo danh lợi phù phiếm. Quan niệm ấy được đẩy lên cao ở câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, cho thấy thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là hư ảo. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá / Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” nhưng lại thể hiện sự hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên và một tâm thế ung dung, tự tại. Như vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Bỉnh Khiêm là biểu tượng của một nhân cách cao khiết, một triết lí sống an nhiên, vượt lên trên mọi biến động của đời sống.

Trong khi đó, người ẩn sĩ của Nguyễn Khuyến lại mang nặng tâm trạng trăn trở, day dứt. Bức tranh thu tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: không gian vắng lặng, âm thanh thưa thớt (“một tiếng trên không ngỗng nước nào?”) gợi cảm giác cô đơn. Đặc biệt, hai câu kết: “Nhân hứng cũng vừa toan cất bút / Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” đã bộc lộ rõ tâm trạng của tác giả. “Ông Đào” ở đây là Đào Uyên Minh – hình mẫu ẩn sĩ lý tưởng. Việc Nguyễn Khuyến tự nhận “thẹn” cho thấy ông ý thức được rằng mình chưa thể đạt đến sự thanh thản tuyệt đối như bậc tiền nhân. Đằng sau đó là nỗi niềm của một trí thức yêu nước trong bối cảnh xã hội rối ren, bất lực trước thời cuộc nên phải lui về ở ẩn, nhưng tâm hồn vẫn chưa thực sự yên. Vì vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến vừa có sự thanh cao, vừa ẩn chứa nỗi buồn thế sự.

Từ sự so sánh trên có thể thấy, cả hai tác giả đều gặp nhau ở lí tưởng sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, nhưng khác nhau ở mức độ và tâm thế. Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự ung dung, dứt khoát, mang đậm màu sắc triết lí; còn Nguyễn Khuyến lại thiên về cảm xúc, với nỗi niềm trăn trở, tự vấn. Chính sự khác biệt này đã làm phong phú thêm hình tượng người ẩn sĩ trong văn học trung đại.

Qua hai bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn nhận ra những bài học sâu sắc về cách sống: biết buông bỏ danh lợi, giữ gìn nhân cách và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, nhưng đồng thời cũng không thể tách rời trách nhiệm và nỗi niềm trước thời cuộc.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Bảo vệ môi trường giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển bền vững của nhân loại. Môi trường không chỉ cung cấp các điều kiện thiết yếu như không khí, nước, lương thực mà còn là nền tảng duy trì sự cân bằng sinh thái. Tuy nhiên, trước tác động của con người, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt hệ lụy như biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và suy giảm đa dạng sinh học. Đáng chú ý, những tổn thương ấy không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của con người, thể hiện qua hiện tượng “tiếc thương sinh thái” – nỗi đau trước sự mất mát của thiên nhiên. Khi môi trường bị hủy hoại, con người không chỉ mất đi nơi sinh sống mà còn đánh mất những giá trị văn hóa, tinh thần gắn bó lâu đời. Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của chính mình. Mỗi cá nhân cần hình thành ý thức sống xanh, từ những hành động nhỏ như giảm thiểu rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên đến tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên. Đồng thời, cần có sự chung tay của toàn xã hội trong việc xây dựng các chính sách phát triển bền vững. Chỉ khi con người sống hài hòa với tự nhiên, cuộc sống mới thực sự ổn định và lâu dài.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của lối sống thoát tục mà còn phản ánh sâu sắc nhân cách và thái độ của trí thức trước thời cuộc. Qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ được khắc họa với những điểm gặp gỡ nhưng cũng mang sắc thái riêng biệt, qua đó thể hiện những quan niệm sống và tâm trạng khác nhau.

Trước hết, điểm tương đồng nổi bật là cả hai tác giả đều hướng tới cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm mở đầu bằng hình ảnh: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi ra cuộc sống lao động giản dị, gắn bó với ruộng vườn. Điệp từ “một” không chỉ nhấn mạnh sự đơn sơ mà còn cho thấy nhịp sống chậm rãi, ung dung. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ” để tránh “chốn lao xao”, thể hiện thái độ dứt khoát với vòng danh lợi. Tương tự, trong thơ Nguyễn Khuyến, bức tranh thu hiện lên với những chi tiết giàu sức gợi: “trời thu xanh ngắt”, “cần trúc lơ phơ”, “nước biếc trông như tầng khói phủ”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy tạo nên một thế giới thanh bình, nơi con người tìm thấy sự an yên trong tâm hồn. Rõ ràng, ở cả hai tác giả, thiên nhiên không chỉ là bối cảnh mà còn là nơi gửi gắm lý tưởng sống ẩn dật.

Tuy nhiên, nếu đi sâu phân tích, ta thấy hình tượng người ẩn sĩ ở hai bài thơ mang những sắc thái khác nhau. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, đó là một sự lựa chọn mang tính chủ động và triết lí. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” sử dụng phép đối kết hợp giọng điệu mỉa mai nhẹ nhàng, qua đó khẳng định quan niệm sống của tác giả: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, còn cái “khôn” của người đời lại là chạy theo danh lợi phù phiếm. Quan niệm ấy được đẩy lên cao ở câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, cho thấy thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là hư ảo. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá / Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” nhưng lại thể hiện sự hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên và một tâm thế ung dung, tự tại. Như vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Bỉnh Khiêm là biểu tượng của một nhân cách cao khiết, một triết lí sống an nhiên, vượt lên trên mọi biến động của đời sống.

Trong khi đó, người ẩn sĩ của Nguyễn Khuyến lại mang nặng tâm trạng trăn trở, day dứt. Bức tranh thu tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: không gian vắng lặng, âm thanh thưa thớt (“một tiếng trên không ngỗng nước nào?”) gợi cảm giác cô đơn. Đặc biệt, hai câu kết: “Nhân hứng cũng vừa toan cất bút / Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” đã bộc lộ rõ tâm trạng của tác giả. “Ông Đào” ở đây là Đào Uyên Minh – hình mẫu ẩn sĩ lý tưởng. Việc Nguyễn Khuyến tự nhận “thẹn” cho thấy ông ý thức được rằng mình chưa thể đạt đến sự thanh thản tuyệt đối như bậc tiền nhân. Đằng sau đó là nỗi niềm của một trí thức yêu nước trong bối cảnh xã hội rối ren, bất lực trước thời cuộc nên phải lui về ở ẩn, nhưng tâm hồn vẫn chưa thực sự yên. Vì vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến vừa có sự thanh cao, vừa ẩn chứa nỗi buồn thế sự.

Từ sự so sánh trên có thể thấy, cả hai tác giả đều gặp nhau ở lí tưởng sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, nhưng khác nhau ở mức độ và tâm thế. Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự ung dung, dứt khoát, mang đậm màu sắc triết lí; còn Nguyễn Khuyến lại thiên về cảm xúc, với nỗi niềm trăn trở, tự vấn. Chính sự khác biệt này đã làm phong phú thêm hình tượng người ẩn sĩ trong văn học trung đại.

Qua hai bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn nhận ra những bài học sâu sắc về cách sống: biết buông bỏ danh lợi, giữ gìn nhân cách và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, nhưng đồng thời cũng không thể tách rời trách nhiệm và nỗi niềm trước thời cuộc.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Bảo vệ môi trường giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển bền vững của nhân loại. Môi trường không chỉ cung cấp các điều kiện thiết yếu như không khí, nước, lương thực mà còn là nền tảng duy trì sự cân bằng sinh thái. Tuy nhiên, trước tác động của con người, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt hệ lụy như biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và suy giảm đa dạng sinh học. Đáng chú ý, những tổn thương ấy không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của con người, thể hiện qua hiện tượng “tiếc thương sinh thái” – nỗi đau trước sự mất mát của thiên nhiên. Khi môi trường bị hủy hoại, con người không chỉ mất đi nơi sinh sống mà còn đánh mất những giá trị văn hóa, tinh thần gắn bó lâu đời. Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của chính mình. Mỗi cá nhân cần hình thành ý thức sống xanh, từ những hành động nhỏ như giảm thiểu rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên đến tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên. Đồng thời, cần có sự chung tay của toàn xã hội trong việc xây dựng các chính sách phát triển bền vững. Chỉ khi con người sống hài hòa với tự nhiên, cuộc sống mới thực sự ổn định và lâu dài.

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của lối sống thoát tục mà còn phản ánh sâu sắc nhân cách và thái độ của trí thức trước thời cuộc. Qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ được khắc họa với những điểm gặp gỡ nhưng cũng mang sắc thái riêng biệt, qua đó thể hiện những quan niệm sống và tâm trạng khác nhau.

Trước hết, điểm tương đồng nổi bật là cả hai tác giả đều hướng tới cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm mở đầu bằng hình ảnh: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi ra cuộc sống lao động giản dị, gắn bó với ruộng vườn. Điệp từ “một” không chỉ nhấn mạnh sự đơn sơ mà còn cho thấy nhịp sống chậm rãi, ung dung. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ” để tránh “chốn lao xao”, thể hiện thái độ dứt khoát với vòng danh lợi. Tương tự, trong thơ Nguyễn Khuyến, bức tranh thu hiện lên với những chi tiết giàu sức gợi: “trời thu xanh ngắt”, “cần trúc lơ phơ”, “nước biếc trông như tầng khói phủ”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy tạo nên một thế giới thanh bình, nơi con người tìm thấy sự an yên trong tâm hồn. Rõ ràng, ở cả hai tác giả, thiên nhiên không chỉ là bối cảnh mà còn là nơi gửi gắm lý tưởng sống ẩn dật.

Tuy nhiên, nếu đi sâu phân tích, ta thấy hình tượng người ẩn sĩ ở hai bài thơ mang những sắc thái khác nhau. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, đó là một sự lựa chọn mang tính chủ động và triết lí. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” sử dụng phép đối kết hợp giọng điệu mỉa mai nhẹ nhàng, qua đó khẳng định quan niệm sống của tác giả: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, còn cái “khôn” của người đời lại là chạy theo danh lợi phù phiếm. Quan niệm ấy được đẩy lên cao ở câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, cho thấy thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là hư ảo. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá / Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” nhưng lại thể hiện sự hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên và một tâm thế ung dung, tự tại. Như vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Bỉnh Khiêm là biểu tượng của một nhân cách cao khiết, một triết lí sống an nhiên, vượt lên trên mọi biến động của đời sống.

Trong khi đó, người ẩn sĩ của Nguyễn Khuyến lại mang nặng tâm trạng trăn trở, day dứt. Bức tranh thu tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: không gian vắng lặng, âm thanh thưa thớt (“một tiếng trên không ngỗng nước nào?”) gợi cảm giác cô đơn. Đặc biệt, hai câu kết: “Nhân hứng cũng vừa toan cất bút / Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” đã bộc lộ rõ tâm trạng của tác giả. “Ông Đào” ở đây là Đào Uyên Minh – hình mẫu ẩn sĩ lý tưởng. Việc Nguyễn Khuyến tự nhận “thẹn” cho thấy ông ý thức được rằng mình chưa thể đạt đến sự thanh thản tuyệt đối như bậc tiền nhân. Đằng sau đó là nỗi niềm của một trí thức yêu nước trong bối cảnh xã hội rối ren, bất lực trước thời cuộc nên phải lui về ở ẩn, nhưng tâm hồn vẫn chưa thực sự yên. Vì vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến vừa có sự thanh cao, vừa ẩn chứa nỗi buồn thế sự.

Từ sự so sánh trên có thể thấy, cả hai tác giả đều gặp nhau ở lí tưởng sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, nhưng khác nhau ở mức độ và tâm thế. Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự ung dung, dứt khoát, mang đậm màu sắc triết lí; còn Nguyễn Khuyến lại thiên về cảm xúc, với nỗi niềm trăn trở, tự vấn. Chính sự khác biệt này đã làm phong phú thêm hình tượng người ẩn sĩ trong văn học trung đại.

Qua hai bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn nhận ra những bài học sâu sắc về cách sống: biết buông bỏ danh lợi, giữ gìn nhân cách và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, nhưng đồng thời cũng không thể tách rời trách nhiệm và nỗi niềm trước thời cuộc.

Câu 1 (200 chữ)

Bảo vệ môi trường giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển bền vững của nhân loại. Môi trường không chỉ cung cấp các điều kiện thiết yếu như không khí, nước, lương thực mà còn là nền tảng duy trì sự cân bằng sinh thái. Tuy nhiên, trước tác động của con người, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt hệ lụy như biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và suy giảm đa dạng sinh học. Đáng chú ý, những tổn thương ấy không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của con người, thể hiện qua hiện tượng “tiếc thương sinh thái” – nỗi đau trước sự mất mát của thiên nhiên. Khi môi trường bị hủy hoại, con người không chỉ mất đi nơi sinh sống mà còn đánh mất những giá trị văn hóa, tinh thần gắn bó lâu đời. Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của chính mình. Mỗi cá nhân cần hình thành ý thức sống xanh, từ những hành động nhỏ như giảm thiểu rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên đến tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên. Đồng thời, cần có sự chung tay của toàn xã hội trong việc xây dựng các chính sách phát triển bền vững. Chỉ khi con người sống hài hòa với tự nhiên, cuộc sống mới thực sự ổn định và lâu dài.

Câu 2 (600 chữ)

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của lối sống thoát tục mà còn phản ánh sâu sắc nhân cách và thái độ của trí thức trước thời cuộc. Qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ được khắc họa với những điểm gặp gỡ nhưng cũng mang sắc thái riêng biệt, qua đó thể hiện những quan niệm sống và tâm trạng khác nhau.

Trước hết, điểm tương đồng nổi bật là cả hai tác giả đều hướng tới cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm mở đầu bằng hình ảnh: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi ra cuộc sống lao động giản dị, gắn bó với ruộng vườn. Điệp từ “một” không chỉ nhấn mạnh sự đơn sơ mà còn cho thấy nhịp sống chậm rãi, ung dung. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ” để tránh “chốn lao xao”, thể hiện thái độ dứt khoát với vòng danh lợi. Tương tự, trong thơ Nguyễn Khuyến, bức tranh thu hiện lên với những chi tiết giàu sức gợi: “trời thu xanh ngắt”, “cần trúc lơ phơ”, “nước biếc trông như tầng khói phủ”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy tạo nên một thế giới thanh bình, nơi con người tìm thấy sự an yên trong tâm hồn. Rõ ràng, ở cả hai tác giả, thiên nhiên không chỉ là bối cảnh mà còn là nơi gửi gắm lý tưởng sống ẩn dật.

Tuy nhiên, nếu đi sâu phân tích, ta thấy hình tượng người ẩn sĩ ở hai bài thơ mang những sắc thái khác nhau. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, đó là một sự lựa chọn mang tính chủ động và triết lí. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” sử dụng phép đối kết hợp giọng điệu mỉa mai nhẹ nhàng, qua đó khẳng định quan niệm sống của tác giả: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, còn cái “khôn” của người đời lại là chạy theo danh lợi phù phiếm. Quan niệm ấy được đẩy lên cao ở câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, cho thấy thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là hư ảo. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá / Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” nhưng lại thể hiện sự hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên và một tâm thế ung dung, tự tại. Như vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Bỉnh Khiêm là biểu tượng của một nhân cách cao khiết, một triết lí sống an nhiên, vượt lên trên mọi biến động của đời sống.

Trong khi đó, người ẩn sĩ của Nguyễn Khuyến lại mang nặng tâm trạng trăn trở, day dứt. Bức tranh thu tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: không gian vắng lặng, âm thanh thưa thớt (“một tiếng trên không ngỗng nước nào?”) gợi cảm giác cô đơn. Đặc biệt, hai câu kết: “Nhân hứng cũng vừa toan cất bút / Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” đã bộc lộ rõ tâm trạng của tác giả. “Ông Đào” ở đây là Đào Uyên Minh – hình mẫu ẩn sĩ lý tưởng. Việc Nguyễn Khuyến tự nhận “thẹn” cho thấy ông ý thức được rằng mình chưa thể đạt đến sự thanh thản tuyệt đối như bậc tiền nhân. Đằng sau đó là nỗi niềm của một trí thức yêu nước trong bối cảnh xã hội rối ren, bất lực trước thời cuộc nên phải lui về ở ẩn, nhưng tâm hồn vẫn chưa thực sự yên. Vì vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến vừa có sự thanh cao, vừa ẩn chứa nỗi buồn thế sự.

Từ sự so sánh trên có thể thấy, cả hai tác giả đều gặp nhau ở lí tưởng sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, nhưng khác nhau ở mức độ và tâm thế. Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự ung dung, dứt khoát, mang đậm màu sắc triết lí; còn Nguyễn Khuyến lại thiên về cảm xúc, với nỗi niềm trăn trở, tự vấn. Chính sự khác biệt này đã làm phong phú thêm hình tượng người ẩn sĩ trong văn học trung đại.

Qua hai bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn nhận ra những bài học sâu sắc về cách sống: biết buông bỏ danh lợi, giữ gìn nhân cách và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, nhưng đồng thời cũng không thể tách rời trách nhiệm và nỗi niềm trước thời cuộc.

Câu 1 (200 chữ)

Bảo vệ môi trường giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển bền vững của nhân loại. Môi trường không chỉ cung cấp các điều kiện thiết yếu như không khí, nước, lương thực mà còn là nền tảng duy trì sự cân bằng sinh thái. Tuy nhiên, trước tác động của con người, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt hệ lụy như biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và suy giảm đa dạng sinh học. Đáng chú ý, những tổn thương ấy không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của con người, thể hiện qua hiện tượng “tiếc thương sinh thái” – nỗi đau trước sự mất mát của thiên nhiên. Khi môi trường bị hủy hoại, con người không chỉ mất đi nơi sinh sống mà còn đánh mất những giá trị văn hóa, tinh thần gắn bó lâu đời. Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của chính mình. Mỗi cá nhân cần hình thành ý thức sống xanh, từ những hành động nhỏ như giảm thiểu rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên đến tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên. Đồng thời, cần có sự chung tay của toàn xã hội trong việc xây dựng các chính sách phát triển bền vững. Chỉ khi con người sống hài hòa với tự nhiên, cuộc sống mới thực sự ổn định và lâu dài.

Câu 2 (600 chữ)

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của lối sống thoát tục mà còn phản ánh sâu sắc nhân cách và thái độ của trí thức trước thời cuộc. Qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ được khắc họa với những điểm gặp gỡ nhưng cũng mang sắc thái riêng biệt, qua đó thể hiện những quan niệm sống và tâm trạng khác nhau.

Trước hết, điểm tương đồng nổi bật là cả hai tác giả đều hướng tới cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm mở đầu bằng hình ảnh: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi ra cuộc sống lao động giản dị, gắn bó với ruộng vườn. Điệp từ “một” không chỉ nhấn mạnh sự đơn sơ mà còn cho thấy nhịp sống chậm rãi, ung dung. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ” để tránh “chốn lao xao”, thể hiện thái độ dứt khoát với vòng danh lợi. Tương tự, trong thơ Nguyễn Khuyến, bức tranh thu hiện lên với những chi tiết giàu sức gợi: “trời thu xanh ngắt”, “cần trúc lơ phơ”, “nước biếc trông như tầng khói phủ”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy tạo nên một thế giới thanh bình, nơi con người tìm thấy sự an yên trong tâm hồn. Rõ ràng, ở cả hai tác giả, thiên nhiên không chỉ là bối cảnh mà còn là nơi gửi gắm lý tưởng sống ẩn dật.

Tuy nhiên, nếu đi sâu phân tích, ta thấy hình tượng người ẩn sĩ ở hai bài thơ mang những sắc thái khác nhau. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, đó là một sự lựa chọn mang tính chủ động và triết lí. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” sử dụng phép đối kết hợp giọng điệu mỉa mai nhẹ nhàng, qua đó khẳng định quan niệm sống của tác giả: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, còn cái “khôn” của người đời lại là chạy theo danh lợi phù phiếm. Quan niệm ấy được đẩy lên cao ở câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, cho thấy thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là hư ảo. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá / Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” nhưng lại thể hiện sự hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên và một tâm thế ung dung, tự tại. Như vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Bỉnh Khiêm là biểu tượng của một nhân cách cao khiết, một triết lí sống an nhiên, vượt lên trên mọi biến động của đời sống.

Trong khi đó, người ẩn sĩ của Nguyễn Khuyến lại mang nặng tâm trạng trăn trở, day dứt. Bức tranh thu tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: không gian vắng lặng, âm thanh thưa thớt (“một tiếng trên không ngỗng nước nào?”) gợi cảm giác cô đơn. Đặc biệt, hai câu kết: “Nhân hứng cũng vừa toan cất bút / Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” đã bộc lộ rõ tâm trạng của tác giả. “Ông Đào” ở đây là Đào Uyên Minh – hình mẫu ẩn sĩ lý tưởng. Việc Nguyễn Khuyến tự nhận “thẹn” cho thấy ông ý thức được rằng mình chưa thể đạt đến sự thanh thản tuyệt đối như bậc tiền nhân. Đằng sau đó là nỗi niềm của một trí thức yêu nước trong bối cảnh xã hội rối ren, bất lực trước thời cuộc nên phải lui về ở ẩn, nhưng tâm hồn vẫn chưa thực sự yên. Vì vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến vừa có sự thanh cao, vừa ẩn chứa nỗi buồn thế sự.

Từ sự so sánh trên có thể thấy, cả hai tác giả đều gặp nhau ở lí tưởng sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, nhưng khác nhau ở mức độ và tâm thế. Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự ung dung, dứt khoát, mang đậm màu sắc triết lí; còn Nguyễn Khuyến lại thiên về cảm xúc, với nỗi niềm trăn trở, tự vấn. Chính sự khác biệt này đã làm phong phú thêm hình tượng người ẩn sĩ trong văn học trung đại.

Qua hai bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn nhận ra những bài học sâu sắc về cách sống: biết buông bỏ danh lợi, giữ gìn nhân cách và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, nhưng đồng thời cũng không thể tách rời trách nhiệm và nỗi niềm trước thời cuộc.

Câu 1 (200 chữ)

Bảo vệ môi trường giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển bền vững của nhân loại. Môi trường không chỉ cung cấp các điều kiện thiết yếu như không khí, nước, lương thực mà còn là nền tảng duy trì sự cân bằng sinh thái. Tuy nhiên, trước tác động của con người, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt hệ lụy như biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và suy giảm đa dạng sinh học. Đáng chú ý, những tổn thương ấy không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của con người, thể hiện qua hiện tượng “tiếc thương sinh thái” – nỗi đau trước sự mất mát của thiên nhiên. Khi môi trường bị hủy hoại, con người không chỉ mất đi nơi sinh sống mà còn đánh mất những giá trị văn hóa, tinh thần gắn bó lâu đời. Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của chính mình. Mỗi cá nhân cần hình thành ý thức sống xanh, từ những hành động nhỏ như giảm thiểu rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên đến tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên. Đồng thời, cần có sự chung tay của toàn xã hội trong việc xây dựng các chính sách phát triển bền vững. Chỉ khi con người sống hài hòa với tự nhiên, cuộc sống mới thực sự ổn định và lâu dài.

Câu 2 (600 chữ)

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của lối sống thoát tục mà còn phản ánh sâu sắc nhân cách và thái độ của trí thức trước thời cuộc. Qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ được khắc họa với những điểm gặp gỡ nhưng cũng mang sắc thái riêng biệt, qua đó thể hiện những quan niệm sống và tâm trạng khác nhau.

Trước hết, điểm tương đồng nổi bật là cả hai tác giả đều hướng tới cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm mở đầu bằng hình ảnh: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi ra cuộc sống lao động giản dị, gắn bó với ruộng vườn. Điệp từ “một” không chỉ nhấn mạnh sự đơn sơ mà còn cho thấy nhịp sống chậm rãi, ung dung. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ” để tránh “chốn lao xao”, thể hiện thái độ dứt khoát với vòng danh lợi. Tương tự, trong thơ Nguyễn Khuyến, bức tranh thu hiện lên với những chi tiết giàu sức gợi: “trời thu xanh ngắt”, “cần trúc lơ phơ”, “nước biếc trông như tầng khói phủ”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy tạo nên một thế giới thanh bình, nơi con người tìm thấy sự an yên trong tâm hồn. Rõ ràng, ở cả hai tác giả, thiên nhiên không chỉ là bối cảnh mà còn là nơi gửi gắm lý tưởng sống ẩn dật.

Tuy nhiên, nếu đi sâu phân tích, ta thấy hình tượng người ẩn sĩ ở hai bài thơ mang những sắc thái khác nhau. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, đó là một sự lựa chọn mang tính chủ động và triết lí. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” sử dụng phép đối kết hợp giọng điệu mỉa mai nhẹ nhàng, qua đó khẳng định quan niệm sống của tác giả: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, còn cái “khôn” của người đời lại là chạy theo danh lợi phù phiếm. Quan niệm ấy được đẩy lên cao ở câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, cho thấy thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là hư ảo. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá / Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” nhưng lại thể hiện sự hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên và một tâm thế ung dung, tự tại. Như vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Bỉnh Khiêm là biểu tượng của một nhân cách cao khiết, một triết lí sống an nhiên, vượt lên trên mọi biến động của đời sống.

Trong khi đó, người ẩn sĩ của Nguyễn Khuyến lại mang nặng tâm trạng trăn trở, day dứt. Bức tranh thu tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: không gian vắng lặng, âm thanh thưa thớt (“một tiếng trên không ngỗng nước nào?”) gợi cảm giác cô đơn. Đặc biệt, hai câu kết: “Nhân hứng cũng vừa toan cất bút / Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” đã bộc lộ rõ tâm trạng của tác giả. “Ông Đào” ở đây là Đào Uyên Minh – hình mẫu ẩn sĩ lý tưởng. Việc Nguyễn Khuyến tự nhận “thẹn” cho thấy ông ý thức được rằng mình chưa thể đạt đến sự thanh thản tuyệt đối như bậc tiền nhân. Đằng sau đó là nỗi niềm của một trí thức yêu nước trong bối cảnh xã hội rối ren, bất lực trước thời cuộc nên phải lui về ở ẩn, nhưng tâm hồn vẫn chưa thực sự yên. Vì vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến vừa có sự thanh cao, vừa ẩn chứa nỗi buồn thế sự.

Từ sự so sánh trên có thể thấy, cả hai tác giả đều gặp nhau ở lí tưởng sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, nhưng khác nhau ở mức độ và tâm thế. Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự ung dung, dứt khoát, mang đậm màu sắc triết lí; còn Nguyễn Khuyến lại thiên về cảm xúc, với nỗi niềm trăn trở, tự vấn. Chính sự khác biệt này đã làm phong phú thêm hình tượng người ẩn sĩ trong văn học trung đại.

Qua hai bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn nhận ra những bài học sâu sắc về cách sống: biết buông bỏ danh lợi, giữ gìn nhân cách và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, nhưng đồng thời cũng không thể tách rời trách nhiệm và nỗi niềm trước thời cuộc.

Câu 1 (200 chữ)

Bảo vệ môi trường giữ vai trò sống còn đối với sự phát triển bền vững của nhân loại. Môi trường không chỉ cung cấp các điều kiện thiết yếu như không khí, nước, lương thực mà còn là nền tảng duy trì sự cân bằng sinh thái. Tuy nhiên, trước tác động của con người, môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng, kéo theo hàng loạt hệ lụy như biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và suy giảm đa dạng sinh học. Đáng chú ý, những tổn thương ấy không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của con người, thể hiện qua hiện tượng “tiếc thương sinh thái” – nỗi đau trước sự mất mát của thiên nhiên. Khi môi trường bị hủy hoại, con người không chỉ mất đi nơi sinh sống mà còn đánh mất những giá trị văn hóa, tinh thần gắn bó lâu đời. Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ tương lai của chính mình. Mỗi cá nhân cần hình thành ý thức sống xanh, từ những hành động nhỏ như giảm thiểu rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên đến tham gia các hoạt động bảo vệ thiên nhiên. Đồng thời, cần có sự chung tay của toàn xã hội trong việc xây dựng các chính sách phát triển bền vững. Chỉ khi con người sống hài hòa với tự nhiên, cuộc sống mới thực sự ổn định và lâu dài.

Câu 2 (600 chữ)

Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ không chỉ là biểu hiện của lối sống thoát tục mà còn phản ánh sâu sắc nhân cách và thái độ của trí thức trước thời cuộc. Qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ thu của Nguyễn Khuyến, hình tượng người ẩn sĩ được khắc họa với những điểm gặp gỡ nhưng cũng mang sắc thái riêng biệt, qua đó thể hiện những quan niệm sống và tâm trạng khác nhau.

Trước hết, điểm tương đồng nổi bật là cả hai tác giả đều hướng tới cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên, xa rời danh lợi. Trong “Nhàn”, Nguyễn Bỉnh Khiêm mở đầu bằng hình ảnh: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, gợi ra cuộc sống lao động giản dị, gắn bó với ruộng vườn. Điệp từ “một” không chỉ nhấn mạnh sự đơn sơ mà còn cho thấy nhịp sống chậm rãi, ung dung. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ” để tránh “chốn lao xao”, thể hiện thái độ dứt khoát với vòng danh lợi. Tương tự, trong thơ Nguyễn Khuyến, bức tranh thu hiện lên với những chi tiết giàu sức gợi: “trời thu xanh ngắt”, “cần trúc lơ phơ”, “nước biếc trông như tầng khói phủ”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy tạo nên một thế giới thanh bình, nơi con người tìm thấy sự an yên trong tâm hồn. Rõ ràng, ở cả hai tác giả, thiên nhiên không chỉ là bối cảnh mà còn là nơi gửi gắm lý tưởng sống ẩn dật.

Tuy nhiên, nếu đi sâu phân tích, ta thấy hình tượng người ẩn sĩ ở hai bài thơ mang những sắc thái khác nhau. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, đó là một sự lựa chọn mang tính chủ động và triết lí. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” sử dụng phép đối kết hợp giọng điệu mỉa mai nhẹ nhàng, qua đó khẳng định quan niệm sống của tác giả: cái “dại” thực chất là sự tỉnh táo, còn cái “khôn” của người đời lại là chạy theo danh lợi phù phiếm. Quan niệm ấy được đẩy lên cao ở câu kết: “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”, cho thấy thái độ coi nhẹ công danh, xem đó chỉ là hư ảo. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá / Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” nhưng lại thể hiện sự hòa hợp tuyệt đối với tự nhiên và một tâm thế ung dung, tự tại. Như vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Bỉnh Khiêm là biểu tượng của một nhân cách cao khiết, một triết lí sống an nhiên, vượt lên trên mọi biến động của đời sống.

Trong khi đó, người ẩn sĩ của Nguyễn Khuyến lại mang nặng tâm trạng trăn trở, day dứt. Bức tranh thu tuy đẹp nhưng phảng phất nỗi buồn: không gian vắng lặng, âm thanh thưa thớt (“một tiếng trên không ngỗng nước nào?”) gợi cảm giác cô đơn. Đặc biệt, hai câu kết: “Nhân hứng cũng vừa toan cất bút / Nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” đã bộc lộ rõ tâm trạng của tác giả. “Ông Đào” ở đây là Đào Uyên Minh – hình mẫu ẩn sĩ lý tưởng. Việc Nguyễn Khuyến tự nhận “thẹn” cho thấy ông ý thức được rằng mình chưa thể đạt đến sự thanh thản tuyệt đối như bậc tiền nhân. Đằng sau đó là nỗi niềm của một trí thức yêu nước trong bối cảnh xã hội rối ren, bất lực trước thời cuộc nên phải lui về ở ẩn, nhưng tâm hồn vẫn chưa thực sự yên. Vì vậy, hình tượng ẩn sĩ ở Nguyễn Khuyến vừa có sự thanh cao, vừa ẩn chứa nỗi buồn thế sự.

Từ sự so sánh trên có thể thấy, cả hai tác giả đều gặp nhau ở lí tưởng sống thanh nhàn, hòa hợp với thiên nhiên, nhưng khác nhau ở mức độ và tâm thế. Nguyễn Bỉnh Khiêm là sự ung dung, dứt khoát, mang đậm màu sắc triết lí; còn Nguyễn Khuyến lại thiên về cảm xúc, với nỗi niềm trăn trở, tự vấn. Chính sự khác biệt này đã làm phong phú thêm hình tượng người ẩn sĩ trong văn học trung đại.

Qua hai bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn nhận ra những bài học sâu sắc về cách sống: biết buông bỏ danh lợi, giữ gìn nhân cách và tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn, nhưng đồng thời cũng không thể tách rời trách nhiệm và nỗi niềm trước thời cuộc.