Câu 1: Trong hành trình phát triển của nhân loại, môi trường luôn giữ vai trò nền tảng và không thể thay thế. Đó không chỉ là không gian sống mà còn là nguồn cung cấp mọi điều kiện thiết yếu như không khí, nước và tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng. Chẳng hạn, tại Việt Nam, tình trạng ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh thường xuyên ở mức đáng báo động, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Bên cạnh đó, các hiện tượng thiên tai cực đoan như lũ lụt miền Trung hay hạn mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng diễn biến phức tạp – một phần hậu quả của biến đổi khí hậu. Trên thế giới, các quốc gia như Nhật Bản đã phải đối mặt với thảm họa môi trường nghiêm trọng sau Fukushima nuclear disaster, để lại hậu quả lâu dài cho con người và hệ sinh thái. Những dẫn chứng ấy cho thấy bảo vệ môi trường không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết. Mỗi cá nhân cần bắt đầu từ những hành động nhỏ như hạn chế rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên, trồng cây xanh, giữ gìn vệ sinh nơi công cộng. Đồng thời, cần nâng cao ý thức cộng đồng và kiên quyết lên án các hành vi phá hoại môi trường. Có thể khẳng định rằng, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống và tương lai của chính chúng ta. Câu 2: Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ là biểu tượng cho lối sống thanh cao, cho nhân cách của những trí thức biết giữ mình trước vòng xoáy danh lợi. Qua bài thơ "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm và "Thu vịnh" của Nguyễn Khuyến, hình tượng ấy được khắc họa với những điểm tương đồng sâu sắc nhưng cũng mang những sắc thái riêng, góp phần làm nổi bật chiều sâu tư tưởng và giá trị nghệ thuật của mỗi tác phẩm. Trước hết, để hiểu rõ hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ, cần đặt tác phẩm trong mối liên hệ với tác giả và hoàn cảnh sáng tác. "Nhàn" là bài thơ tiêu biểu của Nguyễn Bỉnh Khiêm – một danh nhân văn hóa lớn của thế kỉ XVI, nổi tiếng là người uyên thâm, từng làm quan nhưng sớm cáo quan về ở ẩn để giữ gìn khí tiết. Thơ ông mang đậm màu sắc triết lý, thể hiện quan niệm sống thuận tự nhiên, coi nhẹ danh lợi. Bài thơ Nhàn được viết bằng chữ Nôm, thuộc thể thất ngôn bát cú Đường luật, thể hiện rõ tư tưởng sống thanh cao, ung dung, tự tại của một bậc trí giả. Trong khi đó, "Thu vịnh" là một trong những bài thơ thu đặc sắc của Nguyễn Khuyến – nhà thơ lớn cuối thế kỉ XIX, được mệnh danh là “nhà thơ của làng cảnh Việt Nam”. Ông sống trong bối cảnh đất nước rơi vào ách đô hộ của thực dân, bản thân từng làm quan rồi cáo quan về quê ở ẩn. Thơ Nguyễn Khuyến giàu chất trữ tình, vừa gắn bó với thiên nhiên làng quê, vừa thấm đượm nỗi buồn thời thế. Thu vịnh được viết bằng chữ Nôm, khắc họa bức tranh mùa thu tĩnh lặng, qua đó thể hiện tâm trạng và nhân cách của một nhà nho ẩn dật nhưng vẫn nặng lòng với cuộc đời. Điểm gặp gỡ của hai bài thơ là ở quan niệm sống “lánh đục về trong”, tìm đến thiên nhiên như một không gian lý tưởng để giữ gìn nhân cách. Trong "Nhàn" , Nguyễn Bỉnh Khiêm mở ra một cuộc sống giản dị với những hình ảnh quen thuộc: “một mai, một cuốc, một cần câu”. Nhịp điệu thơ đều đặn, ung dung gợi nên một cuộc sống thanh thản, tự tại. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ”, đối lập với chốn “lao xao” của danh lợi. Thiên nhiên trong thơ ông không chỉ là môi trường sống mà còn là nơi con người tìm thấy sự cân bằng và tự do nội tâm. Tương tự, trong "Thu vịnh" , Nguyễn Khuyến cũng vẽ nên bức tranh mùa thu làng quê yên bình với “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “song thưa”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy phản chiếu một tâm hồn thanh sạch, hướng nội. Thiên nhiên trở thành nơi trú ẩn tinh thần, giúp nhà thơ tạm quên đi những xáo trộn của cuộc đời. Như vậy, ở cả hai tác giả, hình tượng người ẩn sĩ đều gắn bó mật thiết với thiên nhiên, coi đó là nơi nương náu để bảo toàn nhân cách. Tuy nhiên, nếu đi sâu vào nội dung, ta nhận thấy sự khác biệt rõ nét trong cách thể hiện tư tưởng. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, “nhàn” là một triết lý sống mang tính chủ động và sâu sắc. Cách nói “ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ” thực chất là một lối nói ngược, thể hiện quan niệm sống đầy bản lĩnh: cái “dại” theo lẽ đời lại chính là cái “khôn” theo lẽ đạo. Ông nhận thức rõ sự phù du của danh lợi nên khẳng định “phú quý tựa chiêm bao”. Chính vì vậy, việc rời xa chốn quan trường không phải là trốn tránh mà là lựa chọn tỉnh táo, nhằm giữ trọn nhân cách. Hình tượng ẩn sĩ ở đây mang vẻ đẹp ung dung, tự tại, đạt đến sự an nhiên, thanh thản cả về vật chất lẫn tinh thần. Ngược lại, hình tượng ẩn sĩ trong "Thu vịnh" của Nguyễn Khuyến lại nhuốm màu tâm trạng. Dù thiên nhiên đẹp và yên tĩnh, nhưng ẩn sau đó là nỗi buồn man mác: gió “hắt hiu”, cảnh “lơ phơ”, âm thanh “một tiếng ngỗng nước nào” gợi sự cô đơn. Đặc biệt, câu thơ “nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” (gợi nhắc Đào Uyên Minh) cho thấy sự tự vấn sâu sắc. Nhà thơ cảm thấy mình chưa đạt đến sự thanh cao tuyệt đối của bậc ẩn sĩ xưa. Điều đó chứng tỏ, dù sống ẩn dật, ông vẫn mang trong lòng nỗi day dứt về trách nhiệm và chí hướng của một kẻ sĩ. Sự khác biệt này xuất phát từ hoàn cảnh lịch sử và tâm thế của mỗi nhà thơ. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời kỳ loạn lạc nhưng vẫn giữ được thế chủ động trong việc lựa chọn con đường ẩn dật, vì vậy ông đạt đến sự ung dung, tự tại. Trong khi đó, Nguyễn Khuyến sống vào giai đoạn đất nước rơi vào ách đô hộ, nên nỗi đau mất nước khiến ông không thể hoàn toàn thanh thản. Ẩn dật đối với ông vừa là cách giữ gìn nhân cách, vừa là biểu hiện của nỗi bất lực và trăn trở trước thời cuộc. Từ sự so sánh trên, có thể thấy hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ vừa có sự thống nhất về lý tưởng sống, vừa có sự khác biệt về chiều sâu tâm trạng. Một bên là sự an nhiên triết lý, một bên là nỗi niềm thế sự sâu kín. Chính điều đó đã làm nên giá trị đa dạng và phong phú cho văn học trung đại Việt Nam. Qua hai tác phẩm "Nhàn" và "Thu vịnh" , người ẩn sĩ hiện lên không chỉ là biểu tượng của lối sống thanh cao mà còn là tấm gương về nhân cách và suy tư của người trí thức. Những vần thơ ấy vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay, nhắc nhở mỗi chúng ta biết sống có bản lĩnh, biết lựa chọn những giá trị bền vững giữa cuộc đời đầy biến động.Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ là biểu tượng cho lối sống thanh cao, cho nhân cách của những trí thức biết giữ mình trước vòng xoáy danh lợi. Qua bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm và Thu vịnh của Nguyễn Khuyến, hình tượng ấy được khắc họa với những điểm tương đồng sâu sắc nhưng cũng mang những sắc thái riêng, góp phần làm nổi bật chiều sâu tư tưởng và giá trị nghệ thuật của mỗi tác phẩm.

Câu 1: Trong hành trình phát triển của nhân loại, môi trường luôn giữ vai trò nền tảng và không thể thay thế. Đó không chỉ là không gian sống mà còn là nguồn cung cấp mọi điều kiện thiết yếu như không khí, nước và tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng. Chẳng hạn, tại Việt Nam, tình trạng ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh thường xuyên ở mức đáng báo động, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Bên cạnh đó, các hiện tượng thiên tai cực đoan như lũ lụt miền Trung hay hạn mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng diễn biến phức tạp – một phần hậu quả của biến đổi khí hậu. Trên thế giới, các quốc gia như Nhật Bản đã phải đối mặt với thảm họa môi trường nghiêm trọng sau Fukushima nuclear disaster, để lại hậu quả lâu dài cho con người và hệ sinh thái. Những dẫn chứng ấy cho thấy bảo vệ môi trường không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết. Mỗi cá nhân cần bắt đầu từ những hành động nhỏ như hạn chế rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên, trồng cây xanh, giữ gìn vệ sinh nơi công cộng. Đồng thời, cần nâng cao ý thức cộng đồng và kiên quyết lên án các hành vi phá hoại môi trường. Có thể khẳng định rằng, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống và tương lai của chính chúng ta. Câu 2: Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ là biểu tượng cho lối sống thanh cao, cho nhân cách của những trí thức biết giữ mình trước vòng xoáy danh lợi. Qua bài thơ "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm và "Thu vịnh" của Nguyễn Khuyến, hình tượng ấy được khắc họa với những điểm tương đồng sâu sắc nhưng cũng mang những sắc thái riêng, góp phần làm nổi bật chiều sâu tư tưởng và giá trị nghệ thuật của mỗi tác phẩm. Trước hết, để hiểu rõ hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ, cần đặt tác phẩm trong mối liên hệ với tác giả và hoàn cảnh sáng tác. "Nhàn" là bài thơ tiêu biểu của Nguyễn Bỉnh Khiêm – một danh nhân văn hóa lớn của thế kỉ XVI, nổi tiếng là người uyên thâm, từng làm quan nhưng sớm cáo quan về ở ẩn để giữ gìn khí tiết. Thơ ông mang đậm màu sắc triết lý, thể hiện quan niệm sống thuận tự nhiên, coi nhẹ danh lợi. Bài thơ Nhàn được viết bằng chữ Nôm, thuộc thể thất ngôn bát cú Đường luật, thể hiện rõ tư tưởng sống thanh cao, ung dung, tự tại của một bậc trí giả. Trong khi đó, "Thu vịnh" là một trong những bài thơ thu đặc sắc của Nguyễn Khuyến – nhà thơ lớn cuối thế kỉ XIX, được mệnh danh là “nhà thơ của làng cảnh Việt Nam”. Ông sống trong bối cảnh đất nước rơi vào ách đô hộ của thực dân, bản thân từng làm quan rồi cáo quan về quê ở ẩn. Thơ Nguyễn Khuyến giàu chất trữ tình, vừa gắn bó với thiên nhiên làng quê, vừa thấm đượm nỗi buồn thời thế. Thu vịnh được viết bằng chữ Nôm, khắc họa bức tranh mùa thu tĩnh lặng, qua đó thể hiện tâm trạng và nhân cách của một nhà nho ẩn dật nhưng vẫn nặng lòng với cuộc đời. Điểm gặp gỡ của hai bài thơ là ở quan niệm sống “lánh đục về trong”, tìm đến thiên nhiên như một không gian lý tưởng để giữ gìn nhân cách. Trong "Nhàn" , Nguyễn Bỉnh Khiêm mở ra một cuộc sống giản dị với những hình ảnh quen thuộc: “một mai, một cuốc, một cần câu”. Nhịp điệu thơ đều đặn, ung dung gợi nên một cuộc sống thanh thản, tự tại. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ”, đối lập với chốn “lao xao” của danh lợi. Thiên nhiên trong thơ ông không chỉ là môi trường sống mà còn là nơi con người tìm thấy sự cân bằng và tự do nội tâm. Tương tự, trong "Thu vịnh" , Nguyễn Khuyến cũng vẽ nên bức tranh mùa thu làng quê yên bình với “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “song thưa”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy phản chiếu một tâm hồn thanh sạch, hướng nội. Thiên nhiên trở thành nơi trú ẩn tinh thần, giúp nhà thơ tạm quên đi những xáo trộn của cuộc đời. Như vậy, ở cả hai tác giả, hình tượng người ẩn sĩ đều gắn bó mật thiết với thiên nhiên, coi đó là nơi nương náu để bảo toàn nhân cách. Tuy nhiên, nếu đi sâu vào nội dung, ta nhận thấy sự khác biệt rõ nét trong cách thể hiện tư tưởng. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, “nhàn” là một triết lý sống mang tính chủ động và sâu sắc. Cách nói “ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ” thực chất là một lối nói ngược, thể hiện quan niệm sống đầy bản lĩnh: cái “dại” theo lẽ đời lại chính là cái “khôn” theo lẽ đạo. Ông nhận thức rõ sự phù du của danh lợi nên khẳng định “phú quý tựa chiêm bao”. Chính vì vậy, việc rời xa chốn quan trường không phải là trốn tránh mà là lựa chọn tỉnh táo, nhằm giữ trọn nhân cách. Hình tượng ẩn sĩ ở đây mang vẻ đẹp ung dung, tự tại, đạt đến sự an nhiên, thanh thản cả về vật chất lẫn tinh thần. Ngược lại, hình tượng ẩn sĩ trong "Thu vịnh" của Nguyễn Khuyến lại nhuốm màu tâm trạng. Dù thiên nhiên đẹp và yên tĩnh, nhưng ẩn sau đó là nỗi buồn man mác: gió “hắt hiu”, cảnh “lơ phơ”, âm thanh “một tiếng ngỗng nước nào” gợi sự cô đơn. Đặc biệt, câu thơ “nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” (gợi nhắc Đào Uyên Minh) cho thấy sự tự vấn sâu sắc. Nhà thơ cảm thấy mình chưa đạt đến sự thanh cao tuyệt đối của bậc ẩn sĩ xưa. Điều đó chứng tỏ, dù sống ẩn dật, ông vẫn mang trong lòng nỗi day dứt về trách nhiệm và chí hướng của một kẻ sĩ. Sự khác biệt này xuất phát từ hoàn cảnh lịch sử và tâm thế của mỗi nhà thơ. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời kỳ loạn lạc nhưng vẫn giữ được thế chủ động trong việc lựa chọn con đường ẩn dật, vì vậy ông đạt đến sự ung dung, tự tại. Trong khi đó, Nguyễn Khuyến sống vào giai đoạn đất nước rơi vào ách đô hộ, nên nỗi đau mất nước khiến ông không thể hoàn toàn thanh thản. Ẩn dật đối với ông vừa là cách giữ gìn nhân cách, vừa là biểu hiện của nỗi bất lực và trăn trở trước thời cuộc. Từ sự so sánh trên, có thể thấy hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ vừa có sự thống nhất về lý tưởng sống, vừa có sự khác biệt về chiều sâu tâm trạng. Một bên là sự an nhiên triết lý, một bên là nỗi niềm thế sự sâu kín. Chính điều đó đã làm nên giá trị đa dạng và phong phú cho văn học trung đại Việt Nam. Qua hai tác phẩm "Nhàn" và "Thu vịnh" , người ẩn sĩ hiện lên không chỉ là biểu tượng của lối sống thanh cao mà còn là tấm gương về nhân cách và suy tư của người trí thức. Những vần thơ ấy vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay, nhắc nhở mỗi chúng ta biết sống có bản lĩnh, biết lựa chọn những giá trị bền vững giữa cuộc đời đầy biến động.

Câu 1: Trong hành trình phát triển của nhân loại, môi trường luôn giữ vai trò nền tảng và không thể thay thế. Đó không chỉ là không gian sống mà còn là nguồn cung cấp mọi điều kiện thiết yếu như không khí, nước và tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy môi trường đang bị tàn phá nghiêm trọng. Chẳng hạn, tại Việt Nam, tình trạng ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh thường xuyên ở mức đáng báo động, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Bên cạnh đó, các hiện tượng thiên tai cực đoan như lũ lụt miền Trung hay hạn mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng diễn biến phức tạp – một phần hậu quả của biến đổi khí hậu. Trên thế giới, các quốc gia như Nhật Bản đã phải đối mặt với thảm họa môi trường nghiêm trọng sau Fukushima nuclear disaster, để lại hậu quả lâu dài cho con người và hệ sinh thái. Những dẫn chứng ấy cho thấy bảo vệ môi trường không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết. Mỗi cá nhân cần bắt đầu từ những hành động nhỏ như hạn chế rác thải nhựa, tiết kiệm tài nguyên, trồng cây xanh, giữ gìn vệ sinh nơi công cộng. Đồng thời, cần nâng cao ý thức cộng đồng và kiên quyết lên án các hành vi phá hoại môi trường. Có thể khẳng định rằng, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống và tương lai của chính chúng ta. Câu 2: Trong văn học trung đại Việt Nam, hình tượng người ẩn sĩ là biểu tượng cho lối sống thanh cao, cho nhân cách của những trí thức biết giữ mình trước vòng xoáy danh lợi. Qua bài thơ "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm và "Thu vịnh" của Nguyễn Khuyến, hình tượng ấy được khắc họa với những điểm tương đồng sâu sắc nhưng cũng mang những sắc thái riêng, góp phần làm nổi bật chiều sâu tư tưởng và giá trị nghệ thuật của mỗi tác phẩm. Trước hết, để hiểu rõ hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ, cần đặt tác phẩm trong mối liên hệ với tác giả và hoàn cảnh sáng tác. "Nhàn" là bài thơ tiêu biểu của Nguyễn Bỉnh Khiêm – một danh nhân văn hóa lớn của thế kỉ XVI, nổi tiếng là người uyên thâm, từng làm quan nhưng sớm cáo quan về ở ẩn để giữ gìn khí tiết. Thơ ông mang đậm màu sắc triết lý, thể hiện quan niệm sống thuận tự nhiên, coi nhẹ danh lợi. Bài thơ Nhàn được viết bằng chữ Nôm, thuộc thể thất ngôn bát cú Đường luật, thể hiện rõ tư tưởng sống thanh cao, ung dung, tự tại của một bậc trí giả. Trong khi đó, "Thu vịnh" là một trong những bài thơ thu đặc sắc của Nguyễn Khuyến – nhà thơ lớn cuối thế kỉ XIX, được mệnh danh là “nhà thơ của làng cảnh Việt Nam”. Ông sống trong bối cảnh đất nước rơi vào ách đô hộ của thực dân, bản thân từng làm quan rồi cáo quan về quê ở ẩn. Thơ Nguyễn Khuyến giàu chất trữ tình, vừa gắn bó với thiên nhiên làng quê, vừa thấm đượm nỗi buồn thời thế. Thu vịnh được viết bằng chữ Nôm, khắc họa bức tranh mùa thu tĩnh lặng, qua đó thể hiện tâm trạng và nhân cách của một nhà nho ẩn dật nhưng vẫn nặng lòng với cuộc đời. Điểm gặp gỡ của hai bài thơ là ở quan niệm sống “lánh đục về trong”, tìm đến thiên nhiên như một không gian lý tưởng để giữ gìn nhân cách. Trong "Nhàn" , Nguyễn Bỉnh Khiêm mở ra một cuộc sống giản dị với những hình ảnh quen thuộc: “một mai, một cuốc, một cần câu”. Nhịp điệu thơ đều đặn, ung dung gợi nên một cuộc sống thanh thản, tự tại. Ông chủ động lựa chọn “nơi vắng vẻ”, đối lập với chốn “lao xao” của danh lợi. Thiên nhiên trong thơ ông không chỉ là môi trường sống mà còn là nơi con người tìm thấy sự cân bằng và tự do nội tâm. Tương tự, trong "Thu vịnh" , Nguyễn Khuyến cũng vẽ nên bức tranh mùa thu làng quê yên bình với “trời thu xanh ngắt”, “nước biếc”, “song thưa”. Không gian tĩnh lặng, trong trẻo ấy phản chiếu một tâm hồn thanh sạch, hướng nội. Thiên nhiên trở thành nơi trú ẩn tinh thần, giúp nhà thơ tạm quên đi những xáo trộn của cuộc đời. Như vậy, ở cả hai tác giả, hình tượng người ẩn sĩ đều gắn bó mật thiết với thiên nhiên, coi đó là nơi nương náu để bảo toàn nhân cách. Tuy nhiên, nếu đi sâu vào nội dung, ta nhận thấy sự khác biệt rõ nét trong cách thể hiện tư tưởng. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, “nhàn” là một triết lý sống mang tính chủ động và sâu sắc. Cách nói “ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ” thực chất là một lối nói ngược, thể hiện quan niệm sống đầy bản lĩnh: cái “dại” theo lẽ đời lại chính là cái “khôn” theo lẽ đạo. Ông nhận thức rõ sự phù du của danh lợi nên khẳng định “phú quý tựa chiêm bao”. Chính vì vậy, việc rời xa chốn quan trường không phải là trốn tránh mà là lựa chọn tỉnh táo, nhằm giữ trọn nhân cách. Hình tượng ẩn sĩ ở đây mang vẻ đẹp ung dung, tự tại, đạt đến sự an nhiên, thanh thản cả về vật chất lẫn tinh thần. Ngược lại, hình tượng ẩn sĩ trong "Thu vịnh" của Nguyễn Khuyến lại nhuốm màu tâm trạng. Dù thiên nhiên đẹp và yên tĩnh, nhưng ẩn sau đó là nỗi buồn man mác: gió “hắt hiu”, cảnh “lơ phơ”, âm thanh “một tiếng ngỗng nước nào” gợi sự cô đơn. Đặc biệt, câu thơ “nghĩ ra lại thẹn với ông Đào” (gợi nhắc Đào Uyên Minh) cho thấy sự tự vấn sâu sắc. Nhà thơ cảm thấy mình chưa đạt đến sự thanh cao tuyệt đối của bậc ẩn sĩ xưa. Điều đó chứng tỏ, dù sống ẩn dật, ông vẫn mang trong lòng nỗi day dứt về trách nhiệm và chí hướng của một kẻ sĩ. Sự khác biệt này xuất phát từ hoàn cảnh lịch sử và tâm thế của mỗi nhà thơ. Nguyễn Bỉnh Khiêm sống trong thời kỳ loạn lạc nhưng vẫn giữ được thế chủ động trong việc lựa chọn con đường ẩn dật, vì vậy ông đạt đến sự ung dung, tự tại. Trong khi đó, Nguyễn Khuyến sống vào giai đoạn đất nước rơi vào ách đô hộ, nên nỗi đau mất nước khiến ông không thể hoàn toàn thanh thản. Ẩn dật đối với ông vừa là cách giữ gìn nhân cách, vừa là biểu hiện của nỗi bất lực và trăn trở trước thời cuộc. Từ sự so sánh trên, có thể thấy hình tượng người ẩn sĩ trong hai bài thơ vừa có sự thống nhất về lý tưởng sống, vừa có sự khác biệt về chiều sâu tâm trạng. Một bên là sự an nhiên triết lý, một bên là nỗi niềm thế sự sâu kín. Chính điều đó đã làm nên giá trị đa dạng và phong phú cho văn học trung đại Việt Nam. Qua hai tác phẩm "Nhàn" và "Thu vịnh" , người ẩn sĩ hiện lên không chỉ là biểu tượng của lối sống thanh cao mà còn là tấm gương về nhân cách và suy tư của người trí thức. Những vần thơ ấy vẫn còn nguyên giá trị cho đến hôm nay, nhắc nhở mỗi chúng ta biết sống có bản lĩnh, biết lựa chọn những giá trị bền vững giữa cuộc đời đầy biến động.

Câu 1: Hiện tượng "tiếc thương sinh thái" là nỗi đau khổ trước những mất mát về sinh thái (như sự biến mất của các loài sinh vật, sự thay đổi cảnh quan...) mà con người đã trải qua hoặc tin rằng sẽ xảy ra trong tương lai do biến đổi khí hậu. Phản ứng tâm lí này tương tự như cảm giác khi mất đi người thân. Câu 2: Bài viết trình bày thông tin theo trình tự logic (diễn dịch) Câu 3: - Tác giả đã cung cấp các bằng chứng xác thực bao gồm: + Bằng chứng khoa học: Bài viết năm 2018 của hai nhà khoa học xã hội Ashlee Cunsolo và Neville R. Ellis. + Bằng chứng thực tế: Phản ứng tâm lí của những người Inuit ở miền Bắc Canada và những người làm nghề trồng trọt ở Australia. - Tác dụng: Việc kết hợp giữa số liệu khách quan và thực tế sinh động giúp bài viết không chỉ có giá trị khoa học mà còn tác động mạnh mẽ đến nhận thức và cảm xúc của người đọc. Câu 4: Cách tiếp cận của tác giả rất mới mẻ và giàu tính nhân văn. Thay vì chỉ nhìn nhận biến đổi khí hậu qua các con số thống kê hay thiệt hại vật chất, tác giả đã đi sâu vào khía cạnh tâm lí và đời sống tinh thần. Điều này giúp người đọc nhận ra rằng biến đổi khí hậu không chỉ hủy hoại môi trường mà còn gây ra những tổn thương sâu sắc trong tâm trí con người. Câu 5: Thông điệp sâu sắc nhất mà em rút ra là: Con người và thiên nhiên có một sợi dây liên kết tâm hồn chặt chẽ. Môi trường không chỉ là nơi để sinh sống mà còn là một phần di sản tinh thần; vì vậy, bảo vệ thiên nhiên cũng chính là bảo vệ sức khỏe tâm lí và hạnh phúc bền vững của chính chúng ta.