câu 1 Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” đã khắc họa sinh động hành trình vượt biển đầy hiểm nguy của linh hồn người em ở cõi âm. Qua hình ảnh các “rán nước”, biển hiện lên dữ dội, hung bạo với những lớp sóng cuộn, nước xoáy, nước thét gào như muốn nuốt chửng con người. Trước sức mạnh khủng khiếp ấy, con người hiện ra nhỏ bé, yếu ớt, luôn đứng trước ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Tiếng kêu cầu “Biển ơi, đừng giết tôi”, “Nước hỡi, đừng lôi lấy thuyền” không chỉ thể hiện nỗi sợ hãi tột cùng mà còn là khát vọng được sống, được thoát khỏi kiếp phu phen oan nghiệt. Đoạn thơ mang màu sắc huyền bí của thế giới tâm linh, đồng thời phản ánh số phận cay đắng, oan khuất của người lao động nghèo trong xã hội cũ. Qua đó, tác giả dân gian thể hiện niềm xót thương sâu sắc đối với con người và gửi gắm quan niệm nhân sinh đầy ám ảnh về kiếp người nhiều khổ ải.

câu 2

Trong cuộc đời mỗi con người, có những giá trị bền vững không bao giờ mất đi, dù xã hội có đổi thay thế nào. Một trong những giá trị thiêng liêng và cao quý nhất chính là tình thân. Đó là sợi dây vô hình gắn kết con người với nhau, là điểm tựa tinh thần vững chắc giúp ta vững bước trước những biến động của cuộc sống.

Tình thân là tình cảm tự nhiên, máu mủ, ruột thịt giữa những người trong gia đình: ông bà, cha mẹ, anh chị em. Đó là tình yêu thương vô điều kiện, không toan tính, không đòi hỏi sự đáp trả. Khi ta còn nhỏ, tình thân là vòng tay che chở của cha mẹ, là lời dạy bảo ân cần của ông bà. Khi ta trưởng thành, tình thân trở thành chỗ dựa tinh thần, là nơi để trở về sau những va vấp, tổn thương ngoài xã hội. Trong những lúc khó khăn, thất bại hay đau khổ nhất, chính gia đình là nơi sẵn sàng dang tay đón ta mà không phán xét.

Tình thân còn có giá trị nuôi dưỡng nhân cách con người. Trong môi trường gia đình, con người học được cách yêu thương, chia sẻ, bao dung và trách nhiệm. Một đứa trẻ lớn lên trong sự quan tâm, yêu thương của gia đình thường có đời sống tinh thần lành mạnh, biết trân trọng người khác và sống nhân ái hơn. Ngược lại, sự thiếu vắng tình thân dễ khiến con người trở nên cô độc, lạnh lùng hoặc lạc lối trong cuộc sống.

Trong xã hội hiện đại, khi nhịp sống ngày càng gấp gáp, con người dễ mải mê với công việc, tiền bạc và các mối quan hệ xã hội bên ngoài mà vô tình lãng quên tình thân. Nhiều người chỉ nhận ra giá trị của gia đình khi đã mất đi những người yêu thương nhất. Điều đó cho thấy, tình thân không phải là điều hiển nhiên để ta xem nhẹ, mà là giá trị cần được gìn giữ và trân trọng mỗi ngày.

Tuy nhiên, tình thân chỉ thực sự có ý nghĩa khi được nuôi dưỡng bằng sự quan tâm, thấu hiểu và sẻ chia từ hai phía. Mỗi người cần học cách lắng nghe, cảm thông, biết nhường nhịn và yêu thương các thành viên trong gia đình. Sự vô tâm, ích kỉ hay thờ ơ có thể làm rạn nứt những mối quan hệ tưởng chừng bền chặt nhất.

Tóm lại, tình thân là nền tảng tinh thần vững chắc của mỗi con người, là cội nguồn của hạnh phúc và sức mạnh giúp ta vượt qua mọi thử thách trong cuộc sống. Biết trân trọng và gìn giữ tình thân chính là cách để mỗi người sống nhân văn, trọn vẹn và ý nghĩa hơn.

câu 1

nguoi ke trong văn bản là tôi

câu 2

Hung dữ, dữ dội: nước cuộn, nước xoáy, nước thét gào, sóng xô đuổi.

Đầy hiểm nguy, đe doạ tính mạng con người.

Mang màu sắc huyền bí, rùng rợn của thế giới cõi âm.

→ Biển không chỉ là không gian thiên nhiên mà còn là nơi thử thách sinh tử.

câu 3

Phản ánh hành trình vượt biển đầy đau khổ, hiểm nguy của linh hồn con người ở cõi âm; qua đó thể hiện nỗi oan khuất, số phận cay đắng của người lao động nghèo, đồng thời phản ánh niềm tin tâm linh, thế giới quan và nhân sinh quan của người Tày – Nùng.

câu 4

thách khắc nghiệt, những cửa ải sinh tử mà linh hồn con người phải vượt qua trên hành trình sang thế giới bên kia. Chúng cũng tượng trưng cho những khổ ải, bất công và đau đớn trong kiếp người.

câu 5

Những âm thanh được thể hiện: gầm réo, thét gào, nước sôi, nước lôi, sóng dữ.

• Những âm thanh đó gợi cảm xúc: sợ hãi, ám ảnh, căng thẳng, tuyệt vọng, làm nổi bật sự dữ dội của biển cả và nỗi hoảng loạn của con người nhỏ bé trước thiên nhiên và số phận.