câu 1 :

Đoạn trích “Chèo đi rán thứ sáu/ … / Đừng cho tôi bỏ thân chốn này, biển hỡi!” gây ám ảnh bởi cách khắc họa biển cả như một thế lực vừa hữu hình vừa linh thiêng, từng bước dồn con người đến ranh giới sống – chết. Ngay từ những dòng đầu, hình ảnh “nước vằn mông mốc”, “xé nhau đục vật vờ” đã tạo nên một không gian đầy bất ổn. Nước không còn phẳng lặng mà mang sắc thái rối loạn, đục ngầu, chuyển động dữ dằn. Cách dùng những từ gợi hình mạnh khiến biển hiện lên như đang tự va đập, tự hủy hoại, báo trước một tai họa khó lường. Trong bối cảnh ấy, lời thúc giục “Chèo đi thôi, chèo đi!” vang lên dứt khoát, không chỉ để giữ nhịp chèo mà còn là tiếng nói của ý chí, của sự tự trấn an giữa cơn hiểm nguy. Càng đi sâu vào các “rán” sau, hình ảnh biển càng bị đẩy lên mức độ khủng khiếp. Những động từ như “kéo ầm ầm”, “xoáy dữ ào ào”, “thét gào” khiến biển mang dáng dấp của một sinh thể sống, có sức mạnh và cơn giận dữ. Phép nhân hóa được sử dụng liên tục làm cho thiên nhiên không còn vô tri mà trở thành đối thủ trực tiếp của con người. Đặc biệt, hình ảnh “quỷ dữ”, “ngọ lồm”, “Long Vương” mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc: đó không chỉ là yếu tố tín ngưỡng dân gian mà còn là cách con người gọi tên nỗi sợ của chính mình. Khi sức người trở nên quá nhỏ bé, con người buộc phải dựa vào thế giới siêu nhiên để lý giải và đối diện với hiểm họa.Đến rán thứ chín, cảm xúc đạt tới cao trào khi biển được miêu tả “dựng đứng chấm trời”, “nước sôi gầm réo”. Đây là sự phóng đại có chủ ý, khiến không gian như bị bóp nghẹt, mọi lối thoát đều bị khóa chặt. Biển lúc này không chỉ đe dọa mà thực sự có thể cướp đi mạng sống. Chính trong khoảnh khắc ấy, giọng điệu đoạn trích thay đổi rõ rệt: từ thúc giục, chống chọi chuyển sang cầu xin. Lời van vỉ “Biển ơi, đừng giết tôi” vang lên đầy tuyệt vọng, bộc lộ trần trụi nỗi sợ hãi của con người trước cái chết cận kề. Qua hệ thống hình ảnh giàu sức gợi và các biện pháp tu từ như nhân hóa, phóng đại, biểu tượng, đoạn trích không chỉ tái hiện sự dữ dội của biển cả mà còn khắc họa sâu sắc trạng thái cảm xúc của con người: vừa sợ hãi, vừa kiên cường, vừa khát khao được sống. Đó chính là vẻ đẹp nhân văn thầm lặng của đoạn thơ dân gian này.

Câu 2:

Cuộc đời vốn dĩ lafhanhf trình dai, nơi mỗi bước chân của con người đều phải đi qua những thung lũng sâu của thử thách và những đỉnh núi cao của vinh quang. Trong dòng chảy miên man ấy , xã hội hiện đại đôi khi khiến người ta mải chạy theo những giá trị vật chất phù du mà quên đi những hạt mầm tinh thần vô giá. Thế nhưng, dù thế gian có đổi thay giá trị tình thân trong cuộc sống vẫn luôn là ánh sang dịu dàng nó như một sợi dây kết nối vô hình, giữ cho nhân loại không lạc lối giữa bộn bề.

Nhà văn Guy de Maupassant từng viết: “Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và tình yêu không bao giờ kết thúc.” Từ sự gắn bó thiêng liêng ấy, tình thân trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, nâng đỡ con người trên hành trình trưởng thành. Vậy trước hết, để hiểu rõ giá trị của tình thân, cần làm rõ khái niệm của nó. Như lời nói quen thuộc: “Tình thân là mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn con người.” Tình thân là mối quan hệ máu mủ, ruột thịt giữa ông bà – cha mẹ – con cái – anh em, được xây dựng trên sự yêu thương, che chở và trách nhiệm. Đó là tình cảm tự nhiên, không điều kiện, không toan tính hơn thua, tồn tại bền bỉ ngay cả khi con người vấp ngã hay thất bại.

Có người từng nói: “Tình thân không ồn ào, nhưng luôn ở đó khi ta cần nhất.” Không chỉ tồn tại như một khái niệm trừu tượng, tình thân còn hiện diện rõ ràng trong những biểu hiện rất đỗi đời thường . Đó là bữa cơm chờ đủ người, là lời nhắc nhở khi ta mệt mỏi, là sự im lặng bao dung khi ta mắc lỗi. Trong cuộc sống, không ai hiểu ta hơn gia đình, không ai sẵn sàng hy sinh thầm lặng cho ta hơn những người thân yêu. Chính những biểu hiện giản dị ấy đã làm nên sức mạnh bền bỉ của tình thân.

Victor Hugo từng khẳng định: “Gia đình là quê hương của trái tim.” “Gia đình là nơi con người tìm thấy bình yên giữa giông bão cuộc đời.” Trước hết, đối với cá nhân, tình thân có ý nghĩa như một điểm tựa tinh thần bền vững. Trong những lúc thất bại, tổn thương hay lạc lõng, gia đình luôn là nơi con người được chở che và cảm thông vô điều kiện. Chính tình thân giúp con người có thêm nghị lực để vượt qua nghịch cảnh, giữ được sự cân bằng tâm lý và không đánh mất niềm tin vào cuộc sống. Đồng thời, trong môi trường gia đình, mỗi cá nhân được hình thành nhân cách, học cách yêu thương, sẻ chia và sống có trách nhiệm. Những giá trị đạo đức cốt lõi của con người đều bắt nguồn từ tình thân. Không chỉ có ý nghĩa với cá nhân, tình thân còn giữ vai trò quan trọng đối với xã hội. Như một quan niệm quen thuộc: “Gia đình là tế bào của xã hội.” Một xã hội bền vững chỉ có thể được xây dựng từ những gia đình gắn kết, yêu thương và biết tôn trọng nhau. Khi tình thân được giữ gìn, con người sống nhân ái hơn, giảm bớt sự vô cảm, ích kỉ và bạo lực trong đời sống cộng đồng. Ngược lại, sự rạn nứt của tình thân dễ dẫn đến những hệ lụy xã hội như lối sống lệch lạc, thiếu trách nhiệm và khủng hoảng giá trị.Có thể nói, tình thân không chỉ nuôi dưỡng từng con người mà còn góp phần tạo nên nền tảng đạo đức và sự ổn định cho toàn xã hội.

Trong xã hội hiện nay cũng có rất nhiều người mang trong mình những tấm gương mà ta cần học hỏi như kể đến là trong đại dịch COVID-19 tại Việt Nam, câu chuyện của bà Nguyễn Thị Liên 63 tuổi đã khiến nhiều người xúc động. Khi con trai bà mắc COVID-19 và phải điều trị dài ngày, bà Liên dù tuổi cao vẫn tình nguyện ở lại chăm sóc, nấu ăn, động viên tinh thần cho con suốt thời gian cách ly. Bất chấp nguy cơ lây nhiễm và sự thiếu thốn về vật chất, bà vẫn kiên trì bên con với suy nghĩ giản dị: “Con còn thì mẹ còn”. Chính sự yêu thương và chở che ấy đã giúp người con vượt qua bệnh tật và khủng hoảng tinh thần. Dẫn chứng này cho thấy tình thân không chỉ là cảm xúc mà còn là hành động hy sinh cụ thể, trở thành nguồn sức mạnh tinh thần to lớn giúp con người vượt qua nghịch cảnh. Ngoài ra còn rất nhiều người khác như Nick Vujicic, Gia đình ca sĩ Hồ Văn Cường,....

Vai trò và ý nghĩa của giá trị tình thân đối với sự phát triển của cá nhân và cộng đồng thật là to lớn và không thể phủ nhận. Thế nhưng, chúng ta đều biết rằng, Trái đất này không chỉ có ánh sáng mà còn một nữa luôn chìm trong bóng tối lạnh lẽo. Tảng băng trôi giữa đại dương mênh mông cũng chỉ có 3 phần nổi trên mặt nowcs, còn lại bảy phần chìm. Cuộc sống cũng vậy, bên cạnh những tấm gương sáng người , những hành động cao đẹp được đúc kết từ giá trị tình thân . thì vẫn còn những góc khuất nghịch lí đau lòng, góc khuất ấy chính là phần chìm mà xã hội hiện đại cần phải thẳng thắn đối diện và phê phán rong đời sống hiện đại, có không ít người xem nhẹ mối quan hệ gia đình, coi tình thân là điều hiển nhiên nên thờ ơ, vô cảm, chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân. Khi đồng tiền, danh vọng hay cái tôi cá nhân được đặt lên trên tình thân, các mối quan hệ ruột thịt dễ rạn nứt, thậm chí trở thành gánh nặng tinh thần cho nhau. Thực tế ấy cho thấy, tình thân chỉ thực sự có giá trị khi con người ý thức gìn giữ và nuôi dưỡng nó bằng sự quan tâm chân thành.Không chỉ bị xem nhẹ, tình thân đôi khi còn bị đẩy đến trạng thái thái quá, gây tác động tiêu cực. Có những gia đình yêu thương mù quáng, bao che sai trái, nuông chiều con cái hoặc áp đặt tình cảm theo ý mình, khiến cá nhân mất đi sự độc lập và khả năng chịu trách nhiệm. Khi tình thân vượt khỏi giới hạn đúng mực, nó có thể trở thành rào cản cho sự trưởng thành, thậm chí tiếp tay cho cái sai. Vì vậy, tình thân chỉ thực sự có giá trị bền vững khi được đặt trên nền tảng của sự tôn trọng, thấu hiểu và yêu thương đúng cách.

Như lời nhắc nhở sâu sắc: “Hạnh phúc không nằm ở những điều lớn lao mà bắt đầu từ sự yêu thương trong gia đình.” Từ việc nhận thức đúng giá trị của tình thân, mỗi người cần hiểu rằng tình thân không phải điều hiển nhiên để mặc nhiên hưởng thụ, mà là mối quan hệ cần được gìn giữ và vun đắp bằng ý thức và trách nhiệm. Con người phải biết trân trọng gia đình, biết quan tâm, lắng nghe và sẻ chia với những người thân yêu trong đời sống hằng ngày.

Từ nhận thức ấy, mỗi cá nhân cần chuyển hóa thành hành động cụ thể: yêu thương đúng mực, không thờ ơ nhưng cũng không áp đặt; biết hiếu thảo với ông bà, cha mẹ; sống trách nhiệm với anh chị em; sẵn sàng tha thứ và bao dung khi xảy ra mâu thuẫn. Đồng thời, mỗi người cần tự rèn luyện bản thân, sống tốt hơn, có đạo đức và nhân cách để không trở thành gánh nặng tinh thần cho gia đình. Chỉ khi nhận thức đúng và hành động đúng, tình thân mới thực sự trở thành điểm tựa bền vững cho cá nhân và là nền tảng lành mạnh cho xã hội. Là giới trẻ em nhận ra rằng tình thân đôi khi bị xem nhẹ trong nhịp sống bận rộn. Có lúc em chưa thật sự quan tâm, lắng nghe cha mẹ như cách họ luôn dành cho tôi. Từ đó, em ý thức cần trân trọng tình thân hơn bằng những hành động cụ thể: cư xử lễ phép, quan tâm đến người thân và sống có trách nhiệm để không phụ lòng yêu thương của gia đình.

Giữa những biến động của cuộc sống, tình thân vẫn lặng lẽ tồn tại như điểm tựa tinh thần bền vững của mỗi con người. Chính sự yêu thương và gắn bó gia đình giúp con người sống nhân ái hơn, vững vàng hơn trước thử thách. Bởi vậy, trân trọng và gìn giữ tình thân không chỉ là trách nhiệm với gia đình mà còn là cách để mỗi người hoàn thiện nhân cách và góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Câu 1: Người kể trong văn bản là: Sa dạ sa dồng

Câu 2: Hình ảnh biển trong văn bản được miêu tả hung dữ, dữ dội và nguy hiểm:

-Biển “nước cuộn thác”, “nước ác kéo ầm ầm”, “nước dựng đứng chấm trời”, “nước sôi gầm réo”.

-Biển vừa là thực tại hiểm nguy, vừa là biểu tượng cho thử thách, bão tố của cuộc đời mà con người phải vượt qua.

-Biển cũng là đối tượng mà nhân vật phải cầu xin, thuyết phục, thể hiện mối quan hệ con người – thiên nhiên đầy căng thẳng và khát vọng sống.

câu 3: Chủ đề của văn bản là: khát vọng sống, sức mạnh vượt qua thử thách, ý chí kiên cường của con người trước thiên nhiên và số phận. Đồng thời còn phản ảnh cuộc sống bất công, oan trái và thân phận bất hạnh của những người dân lao động , khốn khổ ở cõi dương.

câu 4: các rán nước trong văn bản biểu tượng cho những oan khiên, khổ đau, áp bức, chồng chất mà bọn quan lại thống trị và cái ác giáng xuống đầu những người lao động khốn khổ, thấp cổ bé họng.

câu 5: những âm thanh thể hiện qua đoạn thơ là:

-" nước sôi gầm réo": âm thanh dữ dội, vang rền của sóng biển.

- tiếng cầu cứu của nhân vật: '' biển ơi, đừng giết tôi,/ nước hỡi, đừng lôi lấy thuyền: âm thanh kêu van, lo sợ.

những âm thanh gợi lên sự căng thẳng , sợ hãi , lo lắng trước nguy hiểm . Từ đó cho thấy khát vọng sống mạnh mẽ cũng như cầu mong có thể an toàn. Đồng thời tạo nên cảm giác kịch tính, hồi hộp cho người đọc.