Những khía cạnh thay đồi trong giai đoạn dậy thì của con người là:

- Thể chất: cơ thể phát triển nhanh về chiều cao, cân nặng, cơ quan sinh dục phát triển và bắt đầu có khả năng sinh sản . Ví dụ: Nam vỡ giọng, mọc râu, nữ bắt đầu có kinh nguyệt, ngực phát triển

- Tâm lý: Bắt đầu quan tâm đến bạn khác giới, cảm xúc thay đổi nhiều, dễ xúc động, muốn khẳng định bản thân. Ví dụ: Thích giao tiếp với bạn khác giới, quan tâm ngoại hình

- Xã hội - nhận thức : Suy nghĩ độc lập hơn, muốn tự quyết định nhiều việc, hình thành định hướng tương lai

- Cần hạn chế nạn tảo hôn vì:

+ Cơ thể chưa phát triển hoàn thiện nên sinh con sớm sẽ gây nguy hiểm cho mẹ và con

+ Ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và dễ dẫn đến suy dinh dưỡng, tử vong mẹ và trẻ

+ Làm gián đoạn việc học tập giảm cơ hội phát triển kinh tế

+ Có thể tăng nghèo đói và dân số tăng nhanh

- Cách hạn chế tảo hôn:

+ Tuyên truyền giáo dục về sức khỏe sinh sản và pháp luật hôn nhân

+ Nâng cao trình độ học vấn, khuyến khích học sinh tiếp tục đi học

+ Chính quyền địa phương và gia định vận động, quản lý, ngăn chặn các trường hợp tảo hôn

- Lĩnh vực trồng trọt:

+ Ứng dụng: điều khiển thời gian ra hoa, kết quả, bón phân, tưới nước theo từng giai đoạn

+ Cơ sở khoa học: nắm rõ các giai đoạn phát triển giúp tác động đúng thời điểm sinh trưởng mạnh nhất, đảm bảo dinh dưỡng và môi trường tối ưu, từ đó tăng năng suất và chất lượng sản phẩm

- Lĩnh vực chăn nuôi:

+ Ứng dụng: nuôi tằm, ong, chăm sóc gia súc, gia cầm

+ Cơ sở khoa học: dựa vào những hiểu biết về vòng đời từng loại vật nuôi để cung cấp thức ăn, nhiệt độ, quản lý sức khỏe hợp lý

- Lĩnh vực y tế:

+ Ứng dụng: diệt bọ dậy để phòng sốt xuất huyế, tẩy giun định kỳ

+ Cơ sở khoa học: vòng đời của muỗi bao gồm giai đoạn lăng quăng sống trong nước. Việc loại bỏ nguồn nước đọng phá vỡ vòng đời, ngăn chặn sự phát triển thành muỗi trưởng thành truyền bệnh

- Các dấu hiệu đặc trưng của sinh trưởng và phát triển ở sinh vật : tăng tế bào (khối lượng, kích thước, số lượng) dẫn đến tăng khối lượng, kích thước cơ thể.

+ Ví dụ: cây lạc sau khi nảy mầm bắt đầu sinh trưởng bằng cách tăng chiều cao, diện tích lá.

- Các dấu hiệu đặc trưng của phát triển: Phân hóa tế bào, phát sinh hình thái, thay đổi chức năng sinh lí của cơ thể.

+ Ví dụ: cây lạc từ hạt hình thành cây mầm, từ mô phân sinh đỉnh phân hóa thành hoa.

Câu 1

Bài làm

Đoạn trích trên là một bức tranh đầy ám ảnh và bi tráng về hành trình vượt qua những thử thách khắc nghiệt nơi cõi âm để tìm sự giải thoát. Tác giả dân gian đã khéo léo sử dụng bút pháp tả thực kết hợp với yếu tố kỳ ảo để tái hiện sự hung dữ của thiên nhiên vùng sông nước. Hình ảnh những "rán" nước hiện lên đầy đe dọa với " nước ác kéo ầm ầm", " nước xoáy dữ ào ào " và đặc biệt là cảnh tượng kinh hoàng ở rán thứ chính khi "nước dựng đứng chạm trời", " khắp mặt biển nước sôi gầm réo ". Những động từ mạnh như "xé", "nuốt", "thét gào" không chỉ gợi lên sự nguy hiểm của địa hình mà còn nhân hóa biển cả thành một thế lực đáng sợ, sẵn sàng nuốt chửng những linh hồn tội nghiệp. Đứng trước nghịch cảnh, tiếng kêu cầu "Biển ơi, đừng giết tôi", " Nước hỡi, đừng lôi lấy thuyền" vang lên đầy tuyệt vọng, thể hiện nỗi sợ hãi tột cùng và khao khát được sống, được bình yên của con người. Tóm lại đoạn thơ không chỉ phản ánh thế giới quan tâm linh độc đáo của người vùng cao mà còn tôn vinh bản lĩnh, ý chí của con người trước những sức mạnh siêu nhiên dữ dội.

Câu 2

Bài làm

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, có một giá trị luôn âm thầm nâng đỡ, nuôi dưỡng và bảo vệ ta trước những biến động của cuộc sống, đó chính là tình thân. Dù xã hội có đổi thay, dù con người có đi xa đến đâu, tình thân vẫn là điểm tựa tinh thần bền vững, góp phần hình thành nhân cách và làm nên ý nghĩa đích thực của đời sống con người.

Trước hết, cần hiểu tình thân là mối quan hệ gắn bó thiêng liêng giữa những người có chung huyết thống hoặc chung sự gắn kết lâu dài bằng yêu thương, trách nhiệm và sự sẻ chia. Tình thân không chỉ được tạo nên bởi máu mủ ruột rà mà còn được nuôi dưỡng bằng sự quan tâm, thấu hiểu và hi sinh vì nhau. Đó là thứ tình cảm tự nhiên, bền bỉ, không toan tính và ít điều kiện nhất trong đời sống con người.

Tình thân được thể hiện qua nhiều biểu hiện giản dị mà sâu sắc. Trong gia đình, đó là tình yêu thương của cha mẹ dành cho con cái, là sự hi sinh thầm lặng, là những lo toan không lời; là sự kính trọng, biết ơn của con cái đối với cha mẹ; là sự đùm bọc, sẻ chia giữa anh chị em trong những lúc khó khăn. Gia đình chính là nơi tình thân được hình thành sớm nhất, bền chặt nhất và cũng là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng nhân cách con người. Ra ngoài xã hội, tình thân còn được mở rộng thành sự gắn bó giữa họ hàng, làng xóm, cộng đồng – nơi con người biết quan tâm, giúp đỡ nhau bằng tình cảm chân thành, tạo nên sức mạnh đoàn kết và sự ổn định xã hội.

Tình thân có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với đời sống con người. Nó mang lại cho con người cảm giác an toàn, được yêu thương và được thuộc về. Trong những lúc thất bại, tổn thương hay bế tắc, tình thân chính là nơi con người tìm thấy sự an ủi, động viên để đứng dậy và tiếp tục bước đi. Không chỉ vậy, tình thân còn góp phần hình thành nhân cách tốt đẹp, giúp con người biết sống nhân ái, có trách nhiệm và biết trân trọng các mối quan hệ xung quanh.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại ngày nay, tình thân đang đứng trước không ít thách thức. Nhịp sống gấp gáp, áp lực công việc, sự chi phối của công nghệ và lối sống cá nhân khiến nhiều người dần xa cách gia đình, thờ ơ với người thân. Không ít gia đình thiếu sự sẻ chia, lắng nghe, dẫn đến rạn nứt tình cảm. Điều đó đặt ra yêu cầu mỗi người cần nhìn lại và ý thức rõ hơn về việc giữ gìn tình thân trong đời sống hiện đại.

Để trân trọng và vun đắp tình thân, mỗi người cần bắt đầu từ những hành động nhỏ nhưng thiết thực: dành thời gian quan tâm đến gia đình, lắng nghe và thấu hiểu người thân, biết yêu thương, bao dung và chia sẻ. Bên cạnh đó, xã hội cũng cần đề cao các giá trị gia đình, giáo dục con người về đạo lí “uống nước nhớ nguồn”, từ đó tạo ra sự gắn kết bền vững giữa các cá nhân và cộng đồng.

Tóm lại, tình thân là giá trị tinh thần cốt lõi, là nền tảng giúp con người sống nhân văn và hạnh phúc hơn. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, việc trân trọng, giữ gìn và bồi đắp tình thân không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách để mỗi người tìm thấy ý nghĩa sâu xa của cuộc sống.

Câu 1

- Người kể trong văn bản trên là : nhân vật trữ tình xưng "tôi" - người truwccj tiếp trải nghiệm và thuật lại hành trình đầy hiểm nguy của mình.

Câu 2

Hình ảnh biển trong văn bản hiện lên vừa dữ dội vừa huyền bí. Đó là một không gian thiên nhiên hung hiểm với nước cuộn thác, sóng xô dữ dội, nước xoáy, nưới sôi gầm réo, luôn đe dọa nuốt chửng con người và thuyền bè. Đồng thời, biển còn mang đậm màu sắc tâm linh, gắn với thế giới siêu nhiên của rắn nước, quỷ dữ, Long Vương, quan slay, phản ánh quan niệm dân gian về một cõi nước linh thiêng , nơi con người phải đối mặt với những thử thách sinh tử khắc nghiệt. Qua đó, biển trở thành biểu tượng của sức mạnh của thiên nhiên và định mệnh khốc liệt mà con người buộc phải vượt qua.

Câu 3

Văn bản tập trung khắc họa hành trình vượt biển đầy gian an của con ngườ, qua đó phản ánh bi kịch số phận, nỗi đau thân phận và khát vọng sống mãnh liệt của con người trong cuộc đối đầu khốc liệt với thiên nhiên và thế lực siêu nhiên.

Câu 4

Rán nước trong văn bản là hình ảnh gắn với những khúc sông, suối nước chảy xiết, các vực sâu nguy hiểm luôn rình rập và đe dọa những người chèo mảng, Qua đó, hình ảnh này vừa phản ánh hiện thực khắc nghiệt của môi trường sông nước, vừa mang ý nghĩa biểu tượng co những hiểm họa và thử thách sinh tử mà con người phải đối mặt trên hành trình vượt biển.

Câu 5

Đoạn thơ sử dụng nhiều âm thanh dữ dội như tiếng nước sôi gầm réo, sóng xô cuộn và lời kêu van của con người. Những âm thanh ấy gợi cảm giác sợ hãi, căng thẳng, tuyệt vọng, đồng thời làm nổi bật khát vọng sống mãnh liệt và giá trị nhân văn của văn bản.

Câu 1

- Người kể trong văn bản trên là : nhân vật trữ tình xưng "tôi" - người truwccj tiếp trải nghiệm và thuật lại hành trình đầy hiểm nguy của mình.

Câu 2

Hình ảnh biển trong văn bản hiện lên vừa dữ dội vừa huyền bí. Đó là một không gian thiên nhiên hung hiểm với nước cuộn thác, sóng xô dữ dội, nước xoáy, nưới sôi gầm réo, luôn đe dọa nuốt chửng con người và thuyền bè. Đồng thời, biển còn mang đậm màu sắc tâm linh, gắn với thế giới siêu nhiên của rắn nước, quỷ dữ, Long Vương, quan slay, phản ánh quan niệm dân gian về một cõi nước linh thiêng , nơi con người phải đối mặt với những thử thách sinh tử khắc nghiệt. Qua đó, biển trở thành biểu tượng của sức mạnh của thiên nhiên và định mệnh khốc liệt mà con người buộc phải vượt qua.

Câu 3

Văn bản tập trung khắc họa hành trình vượt biển đầy gian an của con ngườ, qua đó phản ánh bi kịch số phận, nỗi đau thân phận và khát vọng sống mãnh liệt của con người trong cuộc đối đầu khốc liệt với thiên nhiên và thế lực siêu nhiên.

Câu 4

Rán nước trong văn bản là hình ảnh gắn với những khúc sông, suối nước chảy xiết, các vực sâu nguy hiểm luôn rình rập và đe dọa những người chèo mảng, Qua đó, hình ảnh này vừa phản ánh hiện thực khắc nghiệt của môi trường sông nước, vừa mang ý nghĩa biểu tượng co những hiểm họa và thử thách sinh tử mà con người phải đối mặt trên hành trình vượt biển.

Câu 5

Đoạn thơ sử dụng nhiều âm thanh dữ dội như tiếng nước sôi gầm réo, sóng xô cuộn và lời kêu van của con người. Những âm thanh ấy gợi cảm giác sợ hãi, căng thẳng, tuyệt vọng, đồng thời làm nổi bật khát vọng sống mãnh liệt và giá trị nhân văn của văn bản.