Câu 1:

Trong đoạn trích, Đăm Săn hiện lên như một người anh hùng dũng cảm, kiên quyết và trung nghĩa. Hành động quyết đốn cây thần giữa rừng cho thấy sức mạnh phi thường và lòng dũng cảm, chàng không ngại đối mặt với những thế lực siêu nhiên, thậm chí cả thiên nhiên kỳ bí, để thực hiện mục tiêu của mình. Khi Hơ Nhị và Hơ Bhị bị cây đè, Đăm Săn lập tức chạy theo cứu vợ, khóc thương, nhặt váy áo cho từng người, thể hiện tình yêu sâu nặng, lòng trung thành tuyệt đối và sự quan tâm tỉ mỉ. Hơn nữa, khi lên trời trách ông Trời, chàng không chỉ bộc lộ sự bức xúc vì công lý bị chậm trễ, mà còn thể hiện ý chí mạnh mẽ, biết dùng sức mạnh siêu nhiên để bảo vệ người thân. Những hành động này cho thấy Đăm Săn là người dám đấu tranh, dám chịu trách nhiệm và không khoan nhượng trước bất công, đồng thời phản ánh tinh thần anh hùng sử thi Tây Nguyên, nơi con người vừa phi thường vừa giàu tình cảm. Nhân vật Đăm Săn vì vậy không chỉ là biểu tượng sức mạnh và dũng cảm, mà còn là hình ảnh người chồng, người thủ lĩnh biết yêu thương, bảo vệ gia đình và làng bản, thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc trong văn học dân gian Tây Nguyên. Nhờ đó, Đăm Săn trở thành hình tượng vừa hùng tráng, vừa giàu tình người, điển hình cho tinh thần anh hùng trong sử thi.

Câu 2:

“Đừng đánh giá một người qua vẻ bề ngoài, vì vẻ ngoài có thể lừa dối bạn” – câu nói nổi tiếng này đã nhắc nhở chúng ta về một thói quen rất phổ biến nhưng nguy hại: đánh giá người khác chỉ qua diện mạo bên ngoài. Thói quen ấy tồn tại âm thầm trong nhiều mối quan hệ, đôi khi khiến con người vô tình bỏ lỡ cơ hội tìm hiểu và gắn kết với những người tốt bụng, tài năng và chân thành. Chính vì vậy, tôi muốn thuyết phục người thân của mình từ bỏ thói quen này.

Đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là hình thức nhìn nhận phiến diện, chỉ dựa vào hình thức bên ngoài, quần áo, dáng điệu, hay ngoại hình mà không quan tâm đến nhân cách, tri thức hay khả năng của họ. Biểu hiện của thói quen này rất phổ biến: khi gặp ai đó, chúng ta thường so sánh trang phục, khuôn mặt, vóc dáng, hoặc phán xét người có hình thức không hợp với tiêu chuẩn của bản thân. Chẳng hạn, nhiều người trẻ tuổi bị coi thường chỉ vì mặc đồ giản dị, hoặc người giàu có được nể trọng ngay từ cái nhìn đầu tiên. Điều này khiến xã hội trở nên thiếu công bằng và đầy định kiến, đồng thời gây ra những hiểu lầm, tổn thương không đáng có.

Có nhiều lý do để từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua bề ngoài. Trước hết, bề ngoài không phản ánh chính xác nhân cách và năng lực. Nhiều người có vẻ ngoài khiêm tốn nhưng lại là những cá nhân thông minh, tài năng, giàu lòng nhân ái. Ngược lại, người xuất hiện sang trọng, đẹp đẽ không đồng nghĩa với sự tốt bụng hay tài giỏi. Ví dụ điển hình trong đời sống là những nhà khoa học, nghệ sĩ, hay doanh nhân thành đạt khi còn trẻ đều không có ngoại hình nổi bật, nhưng bằng sự nỗ lực và tài năng, họ đã tạo ra những thành tựu lớn. Thứ hai, việc từ bỏ thói quen này giúp xây dựng mối quan hệ chân thành và gắn bó hơn; khi không bị chi phối bởi bề ngoài, con người sẽ nhìn thẳng vào phẩm chất và nội tâm của nhau, từ đó tạo ra sự tôn trọng và thấu hiểu lẫn nhau.

Một số người có thể cho rằng bề ngoài giúp chúng ta nhanh chóng đánh giá con người, tiết kiệm thời gian. Thực tế, đây là một nhận định phiến diện. Việc dựa trên vẻ ngoài chỉ mang tính tạm thời và chủ quan; nhiều khi chúng ta sẽ bị đánh giá sai, bỏ lỡ những mối quan hệ tốt đẹp và đôi khi còn gây tổn thương cho người khác. Vì vậy, phản bác quan niệm này là cần thiết, bởi công bằng và hiểu biết sâu sắc mới là nền tảng để đánh giá con người.

Để từ bỏ thói quen này, trước hết bản thân chúng ta cần tự nhận thức và kiểm soát suy nghĩ phiến diện. Khi gặp ai đó, thay vì đánh giá qua diện mạo, hãy dành thời gian trò chuyện, tìm hiểu con người thật của họ. Có thể tập thói quen viết ra những phẩm chất tốt của người xung quanh mà mình nhìn thấy được qua hành động, thay vì dựa trên vẻ ngoài. Ngoài ra, việc nhắc nhở người thân bằng những câu chuyện thực tế hoặc dẫn chứng thấm thía cũng giúp họ nhận ra tác hại của định kiến bề ngoài. Khi mọi người xung quanh nhìn thấy sự thay đổi này, họ sẽ đồng tình, ủng hộ, bởi thói quen mới mang đến môi trường sống tích cực hơn, công bằng hơn và gắn kết hơn.

Như Albert Einstein từng nói: “Nhân cách của con người mới là yếu tố quan trọng, chứ không phải diện mạo.” Việc từ bỏ thói quen đánh giá người khác qua bề ngoài không chỉ giúp chúng ta trở thành những con người công bằng, bao dung, và thấu hiểu, mà còn giúp cả gia đình và xã hội trở nên hòa thuận, gần gũi và trân trọng những giá trị thực sự. Đây chính là lý do mà mỗi người, ngay từ hôm nay, nên nghiêm túc suy ngẫm và thay đổi thói quen đánh giá phiến diện này.

Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính trong văn bản là tự sự

 Câu 2.
Sau khi Đăm Săn đốn hạ cây thần, Hơ Nhị và Hơ Bhị chết vì cây thần sà xuống đè hai chị em, gây ra tai nạn nghiêm trọng.

Câu 3.
Một chi tiết kì ảo: “Cây ngã theo phía tây, cây ngả theo phía đông… cây sà xuống đầu hai người… cây lao xuống, cây cối khắp nơi đều gãy theo”.

- Tác dụng:

+Nhấn mạnh sức mạnh siêu nhiên của cây thần, tạo cảm giác hùng vĩ, kì ảo.

+Là yếu tố bi kịch, dẫn đến cái chết của Hơ Nhị – Hơ Bhị, làm nổi bật sự can đảm và quyền năng của Đăm Săn khi đối mặt với thiên nhiên và thế lực siêu nhiên.

+Thể hiện đặc trưng phi thường trong sử thi Tây Nguyên, nơi con người hòa quyện với thiên nhiên và thế giới thần linh.

+Giúp lôi cuốn, thu hút người đọc

Câu 4.
- Tóm tắt văn bản (sự kiện chính):

+ Đăm Săn cùng tôi tớ vào rừng để đốn cây thần.

+Hơ Nhị, Hơ Bhị đi tìm Đăm Săn, nhưng cây thần bị chặt sà xuống, họ bị cây đè chết.

+Đăm Săn đau buồn, khóc thương vợ suốt đêm, chuẩn bị tang lễ.

+Đăm Săn lên trời gặp ông Trời, trách ông Trời đã gây ra cái chết của vợ.

+Ông Trời hướng dẫn Đăm Săn dùng phép thần (ngải kpo, củ nén, gừng) để cứu sống Hơ Nhị và Hơ Bhị.

- Nhận xét về cốt truyện:

+Cốt truyện kết hợp tự sự – phi thường – biểu cảm.

+Nổi bật yếu tố kì ảo, thần linh, cùng với tình cảm con người (tình yêu, lòng trung thủy).

+Cốt truyện có xung đột cao trào: hành động dũng cảm – bi kịch – giải pháp thần kì.

Câu 5.

-Hành động của Đăm Săn: quyết đốn hạ cây thần, lên trời bắt vạ ông Trời.

-Cho thấy Đăm Săn là người:

+Dũng cảm, mạnh mẽ, quyết đoán, không sợ sức mạnh siêu nhiên.

+Trung thành, yêu thương vợ, thể hiện tình cảm sâu sắc, đau đớn khi vợ gặp nguy hiểm.

-Điều này thể hiện con người thời đó:

+Có dũng cảm và tinh thần chiến đấu chống thiên nhiên, thần linh.

+Tôn trọng tình nghĩa, yêu thương vợ con.

+Thể hiện tính cách anh hùng sử thi, vừa phi thường vừa nhân văn, phản ánh thế giới quan, niềm tin vào thần linh và giá trị đạo đức trong xã hội Tây Nguyên xưa.