Câu 1:

Trong đoạn trích sử thi Đăm Săn, nhân vật Đăm Săn được khắc họa là hình tượng người anh hùng tiêu biểu của cộng đồng người Ê-đê, mang vẻ đẹp vừa phi thường vừa rất giàu cảm xúc con người. Trước hết, Đăm Săn hiện lên là một tù trưởng có ý chí mạnh mẽ, quyết liệt và đầy khát vọng chinh phục. Trước cây thần Tông Lông linh thiêng, được miêu tả với tầm vóc khổng lồ và sức mạnh huyền bí, Đăm Săn không hề chùn bước. Dù tôi tớ và Hơ Nhị, Hơ Bhị liên tục can ngăn, cảnh báo rằng cây thần gắn liền với sự sống của họ, chàng vẫn hăm hở chỉ huy dân làng đốn hạ cây. Hình ảnh Đăm Săn cầm đuốc, thúc giục mọi người “vung tay búa tay rìu như chớp giật trong đêm tối” cho thấy khí thế dữ dội, tinh thần quyết đoán và bản lĩnh của người anh hùng dám đối đầu với thiên nhiên và thần linh.

Bên cạnh đó, Đăm Săn không chỉ là người anh hùng mạnh mẽ mà còn là con người giàu tình cảm, yêu thương vợ sâu sắc. Khi cây thần đổ gây tai họa khiến Hơ Nhị và Hơ Bhị thiệt mạng, Đăm Săn đau đớn tột cùng. Chàng chạy theo sau cây trong nước mắt, bế xác vợ, khóc thương thâu đêm suốt sáng và căn dặn dân làng lo ma chay chu đáo. Nỗi đau ấy không chỉ là mất mát riêng của cá nhân mà còn cho thấy chiều sâu cảm xúc của người anh hùng sử thi, khác với hình ảnh khô cứng, đơn thuần sức mạnh.

Đặc biệt, hành động lên trời gặp và bắt vạ ông Trời đã bộc lộ rõ cá tính mạnh mẽ và khát vọng công bằng của Đăm Săn. Chàng dám đối thoại, thậm chí đe dọa ông Trời để đòi lại hạnh phúc cho mình, không chấp nhận số phận an bài. Qua nhân vật Đăm Săn, đoạn trích đã thể hiện quan niệm của con người thời cổ: vừa tin vào thần linh, vừa nuôi dưỡng ước mơ làm chủ cuộc sống, đề cao sức mạnh, tình nghĩa và khát vọng hạnh phúc của con người.

Câu 2:

Trong cuộc sống, con người thường có xu hướng đánh giá người khác thông qua những gì dễ nhìn thấy nhất, đó là vẻ bề ngoài. Chỉ cần một bộ quần áo, một kiểu tóc hay dáng vẻ bên ngoài, nhiều người đã vội vàng đưa ra nhận xét về tính cách, năng lực hay giá trị của một con người. Người thân của em đôi khi cũng giữ thói quen ấy, cho rằng vẻ ngoài có thể phản ánh con người bên trong. Tuy nhiên, đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là cách nhìn phiến diện, thiếu công bằng và có thể gây ra nhiều hệ quả tiêu cực. Vì vậy, mỗi người cần học cách từ bỏ thói quen này để nhìn nhận con người một cách sâu sắc và nhân văn hơn.

Trước hết, vẻ bề ngoài không thể phản ánh đầy đủ bản chất và giá trị thật của một con người. Ngoại hình chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như hoàn cảnh sống, điều kiện kinh tế, môi trường làm việc và quan niệm thẩm mỹ cá nhân. Trong thực tế, không ít người lao động chân tay, ăn mặc giản dị, thậm chí xuề xòa nhưng lại sống lương thiện, chăm chỉ và giàu lòng nhân ái. Ngược lại, có những người trông bảnh bao, lịch sự nhưng lại sống ích kỉ, thiếu trách nhiệm với bản thân và xã hội. Nếu chỉ nhìn vào vẻ ngoài để đánh giá, chúng ta rất dễ nhầm lẫn giữa hình thức và bản chất, từ đó đưa ra những nhận định sai lệch, gây bất công cho người khác. Ông cha ta từ xưa đã nhắc nhở: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, bởi giá trị thật của con người nằm ở phẩm chất bên trong chứ không phải hình thức bên ngoài.

Không chỉ vậy, thói quen đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài còn dễ gây tổn thương tinh thần. Những lời nhận xét mang tính phán xét như “trông không đáng tin”, “ăn mặc thế này chắc chẳng ra gì” có thể khiến người bị đánh giá cảm thấy tự ti, buồn tủi và bị coi thường. Trong xã hội hiện đại, đã có nhiều trường hợp học sinh, sinh viên bị bạn bè chê bai ngoại hình, dẫn đến mặc cảm, thu mình, thậm chí rơi vào khủng hoảng tâm lý. Những tổn thương ấy tuy không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng lại ảnh hưởng sâu sắc đến tinh thần và sự phát triển nhân cách của con người. Một xã hội văn minh không thể tồn tại nếu con người đối xử với nhau bằng định kiến và sự coi trọng hình thức.

Bên cạnh đó, việc đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài còn khiến chính chúng ta đánh mất nhiều cơ hội tốt đẹp trong cuộc sống. Khi mang sẵn định kiến, con người sẽ ngại tiếp xúc, không muốn tìm hiểu và khó mở lòng với người khác. Rất có thể, phía sau một vẻ ngoài bình thường lại là một người bạn chân thành, một đồng nghiệp tài năng hay một con người giàu nghị lực. Thực tế cho thấy, nhiều người thành công không sở hữu ngoại hình nổi bật nhưng lại được mọi người kính trọng bởi tài năng, đạo đức và cách sống. Định kiến về ngoại hình không chỉ làm nghèo đi các mối quan hệ xã hội mà còn hạn chế sự trưởng thành trong tư duy và nhân cách của chính mỗi người.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận một cách khách quan rằng có ý kiến cho rằng vẻ bề ngoài phần nào phản ánh tính cách và thái độ sống của con người. Quả thật, cách ăn mặc gọn gàng, chỉn chu có thể thể hiện sự tôn trọng người khác và sự nghiêm túc với bản thân. Trong giao tiếp xã hội, ấn tượng ban đầu từ vẻ ngoài cũng đóng vai trò nhất định. Nhưng nếu tuyệt đối hóa điều này và dùng vẻ bề ngoài làm thước đo duy nhất để đánh giá con người thì đó lại là một quan niệm sai lầm. Bởi vẻ ngoài chỉ mang tính nhất thời, còn phẩm chất và giá trị con người chỉ có thể được bộc lộ qua thời gian, hành động và cách ứng xử trong cuộc sống.

Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện cho mình cách nhìn nhận con người một cách toàn diện và công bằng hơn. Thay vì vội vàng phán xét, hãy học cách lắng nghe, quan sát và cảm nhận con người qua việc họ sống, làm việc và đối xử với những người xung quanh. Khi biết đặt mình vào vị trí của người khác, con người sẽ trở nên bao dung hơn, các mối quan hệ cũng trở nên chân thành và bền vững hơn.

Tóm lại, đánh giá người khác qua vẻ bề ngoài là một thói quen cần được từ bỏ. Em mong người thân của mình có thể thay đổi cách nhìn nhận, học cách đánh giá con người bằng sự thấu hiểu và tôn trọng. Khi mỗi người được nhìn nhận đúng với giá trị thật của mình, xã hội sẽ trở nên công bằng, nhân ái và đáng sống hơn.

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là tự sự
Câu 2:

Sau khi Đăm Săn đốn hạ cây thần, chị em Hơ Nhị, Hơ Bhị chết vì:

-Cây thần là nguồn gốc sinh thành gắn bó trực tiếp với sự sống của họ (“những cây đã sinh ra Hơ Nhị, Hơ Bhị”).

-Khi cây bị chặt và đổ xuống, sức mạnh linh thiêng của cây bị phá vỡ, kéo theo sự hủy diệt sự sống của hai chị em.
Cái chết của họ thể hiện quan niệm vạn vật hữu linh con người có mối quan hệ mật thiết, sống còn với thiên nhiên trong tư duy cổ xưa.

Câu 3:

- chi tiết kì ảo:

+) cây thần có gốc trong suối, thân trong thung, đủ chọc đến trời, khi Hơ Nhị-Hơ Bhi chạy đén đâu thì cây ngã theo đến đó

- tác dụng:

Tạo màu sắc huyền thoại cho tác phẩm sử thi.

Thể hiện sức mạnh siêu nhiên của cây thần và mối ràng buộc số phận giữa con người với thần linh, thiên nhiên.

Làm nổi bật bi kịch và tầm vóc lớn lao của sự kiện, phù hợp với không khí tráng lệ của sử thi

Câu 4:

Đăm Săn quyết định đốn hạ cây thần Tông Lông.

Hơ Nhị và Hơ Bhị ngăn cản nhưng không được.

Cây thần đổ, gây tai họa, làm hai chị em thiệt mạng.

Đăm Săn đau đớn, tổ chức ma chay và lên trời gặp ông Trời

Đăm Săn bắt vạ ông Trời vì cái chết của vợ.

Ông Trời chỉ cách làm phép, giúp Hơ Nhị và Hơ Bhị sống lại.

nhận xét: Cốt truyện mang đậm nét sử thi và kết cấu theo chuỗi sự kiện lớn lao, kịch tính. Đan xen yếu tố kì ảo và hiện thựcphản ánh thế giới quan và khát vọng của cộng đồng người Ê-đê xưa.

Câu 5:

Hành động quyết đốn hạ cây thần và bắt vạ ông Trời cho thấy Đăm Săn là người:

gan dạ, dám đối đầu với cả thần linh.

Yêu thương vợ, không cam chịu số phận, dám đòi lại công bằng cho mình.

Những hành động ấy thể hiện:

Khát vọng chinh phục thiên nhiênvươn lên làm chủ cuộc sống của con người thời cổ

Ý thức cá nhân mạnh mẽ, tinh thần bất khuất taab ù vẫn sống trong thế giới quan thần linh.

Đăm Săn là hình tượng anh hùng sử thi tiêu biểu cho sức mạnh, ước mơ và niềm tin của cộng đồng.