Câu 1.
Các chỉ dẫn sân khấu trong đoạn trích thường được đặt trong ngoặc hoặc in nghiêng, cho biết hành động, cử chỉ, dáng điệu, trạng thái tâm lí của nhân vật, ví dụ như: Xúy Vân ra sân, vừa hát vừa múa, cười nói ngây dại, đi đứng lảo đảo, giả tiếng cười, tiếng khóc… Những chỉ dẫn này giúp người xem hình dung rõ cách diễn xuất trên sân khấu chèo.

Câu 2.
Trong lời xưng danh, Xúy Vân kể về thân phận mình: là người con gái trẻ, xinh đẹp, có chồng nhưng không được yêu thương, sống trong cảnh cô đơn, buồn tủi.
Qua đoạn xưng danh, có thể nhận ra đặc điểm của sân khấu chèo: nhân vật tự giới thiệu trực tiếp với khán giả; lời hát mang tính trữ tình, dân gian; kết hợp kể – hát – múa; tâm trạng nhân vật được bộc lộ công khai, rõ ràng.

Câu 3.
Những câu hát cho thấy ước mơ về một cuộc sống gia đình hạnh phúc, bình dị của Xúy Vân: vợ chồng yêu thương nhau, cùng lao động, cùng chia sẻ những sinh hoạt đời thường. Đó là khát vọng rất giản đơn nhưng cũng rất chân thực của người phụ nữ.

Câu 4.
Thực tế cuộc sống của Xúy Vân trong gia đình chồng cô đơn, ngột ngạt, không hạnh phúc. Chồng là Kim Nham chỉ lo đèn sách, lạnh nhạt với vợ, khiến nàng sống trong cảnh “có chồng mà như không”. Những câu hát than thân, trách phận, nói về cảnh lẻ loi, buồn tủi đã diễn tả rõ điều đó.

Câu 5.
Xúy Vân “phụ Kim Nham, say đắm Trần Phương” vì không được yêu thương, không được đáp ứng nhu cầu tình cảm chính đáng. Sự cô đơn kéo dài, cộng với khát khao hạnh phúc lứa đôi, khiến nàng tìm đến Trần Phương như một lối thoát cho bi kịch tinh thần của mình.

Câu 6.
Theo em, Xúy Vân đáng thương nhiều hơn đáng trách. Nàng là nạn nhân của hôn nhân sắp đặt và quan niệm phong kiến khắt khe. Tuy hành động của Xúy Vân là sai, nhưng xuất phát từ nỗi cô đơn và khát vọng được yêu thương. Vì vậy, cần cảm thông cho bi kịch của nàng.

Câu 7.
Nếu Xúy Vân sống ở thời hiện đại, nàng có thể chủ động bày tỏ cảm xúc, tìm sự chia sẻ hoặc lựa chọn chấm dứt cuộc hôn nhân không hạnh phúc. Nàng cũng có thể tìm đến pháp luật, gia đình, hoặc xây dựng một cuộc sống độc lập để tự giải thoát bản thân. Khi đó, bi kịch có thể được hóa giải một cách nhân văn hơn.

-hình tượng anh hùng mang tầm vóc lớn lao

-cốt truyện đậm chất phiêu lưu kỳ ảo

-không gian nghệ thuật mang tính vũ trụ

-tư duy thần thoại và tín ngưỡng dân gian

a)

• Nhà dài là trung tâm đời sống của buôn làng Ê-đê: nơi sinh hoạt, lễ hội, kết nối cộng đồng.
• Đây là không gian ấm áp, gần gũi, thể hiện sự gắn kết dòng tộc và khát vọng no đủ.
• Khi câu chuyện mở đầu hoặc kết thúc ở không gian nhà, nó tạo nên cảm giác bình yên, ổn định – nền tảng cho các hành động phi thường của anh hùng.
• Nhà cũng là nơi khẳng định danh dự và uy tín của người anh hùng: càng chiến thắng, nhà càng đông vui, càng rộng lớn.

b)

• Rừng là không gian rộng mở, hoang dã, thử thách sức mạnh và bản lĩnh của người anh hùng.
• Đây cũng là nơi thể hiện cuộc đối đầu giữa con người với thiên nhiên và với các thế lực đối địch, như các tù trưởng khác hoặc thần linh.
• Rừng mang tính phiêu lưu, xung động, đầy bất ngờ – phù hợp với tính chất sử thi vốn đề cao hành động, chiến công và hành trình của anh hùng.
• Không gian rừng và nhà tạo thành sự đối lập bổ sung: nhà gắn với sự sống – rừng gắn với thử thách; nhà là nơi trở về – rừng là nơi ra đi để lập chiến công.

Hành động Đăm Săn quyết đi bắt Nữ Thần Mặt Trời thể hiện tinh thần mạnh mẽ của người anh hùng sử thi: luôn hướng tới những gì cao cả, thiêng liêng và vượt ngoài tầm với. Trong tưởng tượng của người Ê-đê, mặt trời là sức mạnh tối cao của trời đất, nên việc dám đối diện với nó biểu hiện trí dũng phi thường của Đăm Săn.
→ Điều này phản ánh ước mơ chinh phục thế giới tự nhiên của cộng đồng.

Mặt trời được xem là nguồn gốc của sự sống, tượng trưng cho sự tái sinh mỗi ngày. Thần mặt trời Ra giữ vị trí tối cao, đại diện cho ánh sáng và quyền lực. Hành trình mọc–lặn của mặt trời được ví như vòng đời sinh – tử – tái sinh.

Mặt trời được xem là nguồn gốc của sự sống, tượng trưng cho sự tái sinh mỗi ngày. Thần mặt trời Ra giữ vị trí tối cao, đại diện cho ánh sáng và quyền lực. Hành trình mọc–lặn của mặt trời được ví như vòng đời sinh – tử – tái sinh.

Nhân vật sử thi được khắc họa với tính ngữ cố định để xây dựng hình tượng anh hùng lý tưởng, dễ nhớ trong truyền miệng, mang tầm vóc cộng đồng. Việc này có tác dụng tôn vinh phẩm chất anh hùng, tạo âm hưởng trang trọng hào hùng và khắc sâu biểu tượng tinh thần của cả cộng đồng.

Không gian trong đoạn trích là không gian rộng lớn, hùng tráng, gắn với lịch sử và cộng đồng, được xây dựng mang tính biểu tượng và đối lập giữa gia đình – chiến trường, thể hiện đúng đặc trưng không gian của sử thi anh hùng, nhằm tôn vinh sứ mệnh và tầm vóc nhân vật trong vận mệnh dân tộc.

a. Dấu hiệu nổi bật giúp ta nhận ra lỗi về mạch lạc trong đoạn văn là gì?

→ Dấu hiệu nổi bật là sự chuyển ý đột ngột, thiếu logic giữa các câu, đặc biệt ở câu cuối:

“Nó tuy rất tiện lợi trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu của con người trong cuộc sống hiện đại, nhưng lại khó giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong tâm hồn.”

Ở đây, từ “nó” không rõ chỉ điều gì – điện thoại thông minh hay việc đọc sách?
→ Điều này làm ngắt mạch nội dung, khiến người đọc khó theo dõi mối quan hệ giữa các câu.

b. Chỉ ra các dấu hiệu của lỗi liên kết trong đoạn văn

1. Lỗi liên kết hình thức (dùng từ không rõ):
2. • Đại từ “nó” không có từ thay thế cụ thể và rõ ràng, khiến người đọc không biết “nó” là “điện thoại thông minh” hay “thói quen đọc sách”.
3. Lỗi liên kết nội dung:
4. • Các câu nói về việc người ta không đọc sách nhưng lại chuyển sang phê phán điện thoại thông minh mà không có từ nối hợp lý như “trong khi đó”, “ngược lại”, “vì thế”…
   • Ý so sánh giữa đọc sách và dùng điện thoại chưa được trình bày rõ ràng, khiến đoạn văn thiếu chặt chẽ.

c. Đề xuất cách sửa để đảm bảo đoạn văn có mạch lạc và liên kết

Cách sửa gợi ý:

Thay vì cầm một cuốn sách để đọc, nhiều người bây giờ chỉ biết lăm lăm trong tay một chiếc điện thoại thông minh. Không ít người có nhận thức rất mơ hồ về ích lợi của sách trong việc bồi dưỡng tâm hồn, phát huy trí tưởng tượng và rèn luyện cách suy nghĩ. Chính vì thế, họ đã dần vứt bỏ thói quen đọc sách. Trong khi điện thoại thông minh tuy rất tiện lợi trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu của con người trong cuộc sống hiện đại, nó lại khó giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong tâm hồn.

Hiệu quả sau khi sửa:

• Các câu được liên kết bằng từ nối logic (“Chính vì thế”, “Trong khi”),
• Đại từ “nó” đã được dùng rõ ràng (chỉ “điện thoại thông minh”),
• Mạch ý trở nên mạch lạc và chặt chẽ hơn, thể hiện rõ sự đối lập giữa thói quen đọc sách và việc lạm dụng điện thoại thông minh.

a. Vì sao phép lặp từ đã được sử dụng ở các câu kề nhau mà đoạn văn vẫn rời rạc?

→ Mặc dù có lặp lại các từ như “hiền tài”, “người hiền tài”, nhưng nội dung các câu chưa được triển khai theo một trình tự logic, thiếu sự liên kết về ý nghĩa.
→ Cụ thể:

• Câu 1 nói về thái độ của Nhà nước đối với hiền tài,
• Câu 2 lại nói về đặc điểm của người hiền tài,
• Câu 3 chuyển sang tính phổ biến của hiền tài trong lịch sử,
• Câu 4 kết thúc bằng việc nhân dân ghi nhớ công lao.
  → Các câu chưa có sự chuyển tiếp hợp lý, thiếu từ nối, câu dẫn để gắn kết ý → vì thế đoạn văn vẫn rời rạc dù có lặp từ.

b. Đoạn văn đã mắc lỗi mạch lạc như thế nào?

→ Đoạn văn mắc lỗi về trình tự triển khai ý – các ý sắp xếp chưa hợp lý, thiếu sự gắn kết chặt chẽ giữa các phần.
→ Đúng ra, người viết cần triển khai theo trật tự logic như sau:

1. Giới thiệu hiền tài trong lịch sử luôn được nhân dân ghi nhớ.
2. Nêu vai trò, năng lực của hiền tài.
3. Khẳng định Nhà nước ta ngày nay tiếp nối truyền thống, rất coi trọng hiền tài.

→ Như vậy, lỗi mạch lạc là các câu không sắp xếp theo trình tự hợp lý, khiến ý tưởng bị đứt đoạn, người đọc khó theo dõi mối liên hệ giữa các câu.